Kurban Bayramında Tekbir Getirmek: Teşrik Tekbirleri Nasıl Okunur?
Kurban Bayramı'nda tekbir nasıl getirilir? Teşrik tekbirlerinin metni, okunma zamanı, Arefe sabahından bayramın dördüncü günü ikindisine kadar süre ve mezhep farkları.
- Tekbirin Dayanağı
- Tekbirin Metni
- Ne Zaman Getirilir?
Teşrik tekbirleri, Kurban Bayramı’nın başlıca ibadetlerinden olup Arefe günü sabah namazından bayramın dördüncü günü ikindi namazına kadar, farz namazların ardından getirilen “Allâhü ekber, Allâhü ekber, lâ ilâhe illallâhü vallâhü ekber, Allâhü ekber ve lillâhi’l-hamd” tekbiridir. Hanefî mezhebine göre cemaatle kılınan farz namazlardan sonra vaciptir ve her Müslümanın bilmesi gereken bir bayram ibadetidir.
Tekbirin Dayanağı
Bakara Suresi 203. ayette “Sayılı günlerde Allah’ı zikredin” buyrulur. Hac Suresi 28. ayette ise “Bilinen günlerde Allah’ın adını ansınlar” ifadesi vardır. Müfessirler, “sayılı günler” ile teşrik günlerinin kastedildiğini belirtmiştir. Hz. Peygamber, Zilhicce’nin ilk on gününde tekbir, tehlil ve tahmid getirmeyi tavsiye etmiştir (Ahmed b. Hanbel, Müsned; hadisin senedi hakkında değerlendirmeler vardır). Buhârî’de İbn Ömer ve Ebû Hüreyre’nin bu günlerde çarşıya çıkıp tekbir getirdikleri ve insanların da onlarla birlikte tekbir getirdiği rivayet edilir (Îdeyn 11). Ayrıca Hz. Ali ve İbn Mes’ûd’dan, Arefe sabahından bayramın son gününe kadar tekbir getirdikleri nakledilir. Bu uygulamalar tekbirin hükmüne delil sayılmıştır.
Tekbirin Metni
Hanefî mezhebinde yaygın olan tekbir şöyledir: “Allâhü ekber, Allâhü ekber, lâ ilâhe illallâhü vallâhü ekber, Allâhü ekber ve lillâhi’l-hamd.” Anlamı: “Allah en büyüktür, Allah en büyüktür. Allah’tan başka ilah yoktur. Allah en büyüktür, Allah en büyüktür; hamd de Allah’a mahsustur.” Bu metin, sahabeden gelen uygulamaya dayanır. Şâfiî ve diğer mezheplerde tekbir bir miktar farklı şekillerde ve tekrarlarla yapılır; örneğin Şâfiî mezhebinde “Allâhü ekber” ifadesi üç kez tekrarlanır. Hepsi kabul edilmiş şekillerdir.
Ne Zaman Getirilir?
Hanefî mezhebinde, İmam Ebû Yûsuf ve İmam Muhammed’in görüşü esas alınarak (fetva bunlara göredir), tekbir Arefe günü (9 Zilhicce) sabah namazından başlar ve bayramın dördüncü günü (13 Zilhicce) ikindi namazına kadar devam eder. Böylece 23 farz namazın ardından tekbir getirilmiş olur. İmam Ebû Hanîfe’nin görüşüne göre ise Arefe sabahından bayramın üçüncü günü ikindisine kadardır. Şâfiî mezhebinde ve diğerlerinde de farklı süreler vardır, ancak çoğunluk bayramın dördüncü günü ikindiye kadar olan süreyi benimser. Türkiye’de Diyanet, 23 farz namaz sonrası tekbir getirilmesini bildirir.
Nasıl Getirilir?
- Farz namazdan sonra: Selam verildikten hemen sonra, konuşmadan ve abdest bozmadan getirilir. Teşrik tekbiri, farz namazdan sonraki ilk zikirdir.
- Sesli ve bir defa: Hanefî mezhebinde bir kez ve sesli getirilir. Kadınlar alçak sesle getirir.
- Cemaatle kılınan namazlardan sonra: Cemaatle kılınan farz namazlardan sonra vaciptir; Hanefî mezhebinde yalnız kılan kimse için vacip değildir, ancak getirmesi müstehaptır.
- Mukim kimseler için: Şehirde mukim olan erkekler için vaciptir; yolcular ve köyde oturanlar için ise Ebû Yûsuf ve Muhammed’e göre vacip olabilir.
Tekbir getirmeyi unutan kişi, aradan fazla zaman geçmediyse ve camiden çıkmadıysa hemen tekbir getirir. Fazla zaman geçtiyse artık kazası yoktur. Namazda hadese düşme gibi durumlarda tekbir düşer. Kazâ namaz için tekbir getirilmez.
Bayram Namazı Yolunda Tekbir
Ayrıca bayram gecesi, sabahı ve bayram namazına giderken tekbir getirilir. Hanefî mezhebinde Kurban Bayramı’nda bayram namazına giderken yüksek sesle, Ramazan Bayramı’nda ise gizli tekbir getirilmesi tercih edilir (Ebû Hanîfe’ye göre). İmameyn ise her iki bayramda da yüksek sesle getirmenin daha uygun olduğunu söyler. Bu tekbirler bayram sevincini ve Allah’a şükrü ifade eder. Zilhicce’nin ilk on günü boyunca ve özellikle Arefe günü, tekbir ve zikir daha çok yapılır. Bayramın ilk üç günü kurban kesimi yapılacağından, teşrik günleri ve eyyâm-ı nahr nedir? yazısına bakılabilir.
Tekbirin Hikmeti
Tekbir, Allah’ın büyüklüğünü ilan etmek ve bayram sevincini O’nun adına yaşamaktır. Kurban bayramının ruhu, Hz. İbrahim’in Allah’ın emrine teslimiyetini hatırlamak, nimetlere şükretmek ve paylaşmaktır. Tekbir, bu bilinci günlük hayatta canlı tutar. Kur’an’da kurban hayvanlarıyla ilgili “Allah’ın size doğru yolu göstermesine karşılık O’nu büyük tanıyasınız (tekbir edesiniz) diye onları sizin hizmetinize verdi” (Hac 22/37) buyrulur. Bu ayet tekbirin kurban ile ilişkisini ortaya koyar. Kurbanın hikmeti için kurbanın hikmeti: Hz. İbrahim’den günümüze yazısı okunabilir.
Tekbirin Ayrıntıları ve Uygulama Hataları
Teşrik tekbirleri konusunda uygulama hataları sıkça yaşanır. Bazı kimseler tekbiri selamdan sonra tesbihata geçtikten sonra getirir; oysa Hanefî mezhebine göre teşrik tekbiri selamdan hemen sonra, başka bir zikre geçmeden getirilmelidir. Tesbihat sonrasına bırakılan tekbir geçerlidir fakat fazilet yönünden eksik kalır. Bazı cemaatlerde tekbir yarım yarım ve acele edilerek okunur. Tekbirin anlamını bilerek ve huşu ile okumak daha değerlidir. Namaz sırasında abdesti bozulan veya konuşan kişi için tekbir düşer. İmamın tekbiri unutup kalkması hâlinde cemaat tekbiri kendi başına getirebilir. Tekbirin ardından sünnetler kılınır; ancak sünnetle farz arasında tekbir kesintisi olmaması önemlidir.
Çocuklara tekbir öğretmek de güzel bir terbiyedir. Bayram sevinci içinde sokaklarda ve evlerde tekbir getirmek, Müslüman toplulukların bayram geleneğidir. Hz. Peygamber’in zamanında da insanlar tekbirleriyle bayramı karşılamışlardır. Bu uygulama, bayramın dinî karakterini canlı tutar. Sosyal medya ve eğlence ile geçirilen bayram günleri arasında tekbir, zikir ve ibadet için de vakit ayırmak hem manevî bir zenginlik hem de bayramın hakiki anlamını yaşamak demektir.
Bayram Günlerinde Yapılacaklar
- Arefe günü oruç tutmak (hacı olmayanlar için müstehaptır) ve dua etmek.
- Bayram sabahı gusül yapmak, güzel giyinmek, güzel koku sürmek.
- Bayram namazına gitmeden önce bir şey yememek ve namazdan sonra kurbanın etinden yemek.
- Bayram namazına bir yoldan gidip başka yoldan dönmek.
- Kurban kesimi, etin dağıtımı ve akraba ziyaretleri.
Bu adapların çoğu Hz. Peygamber’in uygulamalarından nakledilmiştir (Buhârî, Îdeyn 3, 23; Tirmizî, Cum’a 38). Kurban kesim vakti için kurban kesim vakti: bayramın hangi günleri? yazısı, kesim usulü için kurban nasıl kesilir? yazısı okunabilir.
Sonuç
Teşrik tekbirleri, Kurban Bayramı’nın dinî ruhunu canlı tutan önemli bir ibadettir. Arefe sabahından bayramın dördüncü günü ikindisine kadar farz namazların ardından getirilir. Metni basittir ama anlamı derindir: Allah’ın büyüklüğünü ilan etmek ve O’na şükretmek. Müslüman bu tekbirleri bilerek, huşu ile ve bayram sevinciyle getirmelidir. Allah bütün müminlerin bayramını mübarek etsin.
Sıkça Sorulan Sorular
Teşrik tekbirleri ne zaman başlar?
Arefe günü sabah namazından başlar ve bayramın dördüncü günü ikindi namazına kadar sürer.
Tekbir vacip midir?
Hanefî mezhebine göre cemaatle kılınan farz namazlardan sonra vaciptir.
Kadınlar tekbir getirir mi?
Evet, alçak sesle getirirler.
Tekbir metni nedir?
“Allâhü ekber, Allâhü ekber, lâ ilâhe illallâhü vallâhü ekber, Allâhü ekber ve lillâhi’l-hamd.”
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Kur'an-ı Kerim: Bakara (2/203), Hac Suresi (22/28); Buhârî, Îdeyn 11 (tekbir ve zikir); Müslim, Sıyâm 196; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Teşrîk Tekbirleri" md.; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (Bayram namazı ve tekbirler)
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Kur'an-ı Kerim: Bakara (2/203), Hac Suresi (22/28)
- Buhârî, Îdeyn 11 (tekbir ve zikir); Müslim, Sıyâm 196
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Teşrîk Tekbirleri" md.
- Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (Bayram namazı ve tekbirler)
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.