Kurban Kapsamlı Rehber: Hükmü, Şartları, Kesimi ve Etin Dağıtımı

Kurban, Allah’a yakınlık niyetiyle belirli yaştaki hayvanları bayramın belirlenen günlerinde usulüne uygun biçimde kesmek, etini de hak sahiplerine ulaştırmak anlamına gelen ibadettir. Hanefî mezhebinde zengin Müslüman için vâcip, çoğunluk görüşünde müekked sünnettir. Bu rehber hükmünü, şartlarını, kesim adabını ve etin dağıtımını bir arada sunar.

Kurban ibadetinin dayanağı ve hikmeti

Kurban, Hz. İbrâhim ile oğlu İsmâil’in teslimiyetine dayanan, İslâm’la yeniden şekillenen bir ibadettir. Sâffât Suresi 99-111. âyetlerinde İbrâhim’in rüyasında oğlunu kurban etmekle sınandığı, ikisinin de teslim olduğu, Allah’ın büyük bir kurbanla oğlu fidye ettiği anlatılır. Bu kıssanın hatırası Müslümanların yıllık ibadetine dönüşmüştür. Kevser Suresi’nin ikinci âyeti Peygamberimize “Rabbin için namaz kıl ve kurban kes” buyurur. Hac Suresi 37. âyeti ise kurbanın etinin ve kanının Allah’a ulaşmadığını, ona ulaşanın takvâ olduğunu bildirir. Bu âyet kurbanın sembolik değil, niyet ve ihlâs üzerine kurulu bir ibadet olduğunu gösterir.

Hz. İbrâhim ve İsmâil’in kıssasını çocuklara anlatma biçimi için Hz. İbrâhim ve kurban kıssası ve Hz. İsmâil ve kurban kıssası: çocuklara anlatım yazıları örnek verir. Osmanlı döneminde kurban ve bayram geleneklerinin toplumsal boyutunu Osmanlı’da kurban ve bayram yazısı gösterir.

Kurbanın hikmeti birkaç başlıkta toplanır: Allah’a teslimiyeti hatırlamak, malından fedakârlık yapmak, yoksulla paylaşma kültürünü canlı tutmak ve bayram sevincini toplumsal dayanışmaya dönüştürmek. Peygamberimizin kendi kurbanını elleriyle kestiği, besmele ve tekbirle iki boynuzlu bir koç kestiği rivayeti Buhârî ve Müslim’de yer alır.

Kurbanın hükmü: dört mezhebin görüşü

Mezhepler kurbanın hükmü konusunda ayrılır. Hanefî mezhebi, Ebû Hanîfe ve Muhammed’e göre, zengin mukim Müslümana kurbanı vâcip kabul eder; diğer mezhepler ise müekked sünnet sayar. İmam Ebû Yûsuf, İmam Mâlik ve Şâfiî, Hanbelî alimlerin çoğunluğu sünnet derken, bazı Mâlikî görüşlerde kurban gücü yetenin üzerine vâcip kabul edilir. Bu farkın dayandığı deliller ve tartışma ayrıntılı olarak kurban konusunda dört mezhebin görüşleri: tarihî ve akademik bakış yazısında yer alır.

Mezhep	Hüküm	Kimlere	Kesim günleri
Hanefî	Vâcip	Mukim, akıllı, ergen, nisap sahibi	Bayramın 1., 2. ve 3. günleri
Mâlikî	Müekked sünnet (bazı görüşlerde vâcip)	Gücü yeten	Bayramın 1., 2. ve 3. günleri
Şâfiî	Müekked sünnet	Gücü yeten	Bayram ve teşrik günleri (4 gün)
Hanbelî	Müekked sünnet	Gücü yeten	Bayram ve teşrik günleri (görüşe göre)

Nisap ölçüsü zekâtta olduğu gibi altın veya gümüş değerinde kabul edilir, ancak aradan bir yıl geçmesi şartı yoktur; bayram günlerinde elde bulunması yeterlidir. Zekât ile ilgili ayrıntılı bilgi için zekât kapsamlı rehber yazısına bakınız.

Kurbanlık hayvanın şartları

Kurban olarak yalnızca koyun, keçi, sığır, manda ve deve kesilebilir. Yaş, kusur ve nitelik konusunda belirli şartlar aranır. Yaş ölçüleri Hanefî mezhebi ve Diyanet uygulamasına göre şöyledir:

Hayvan	Asgari yaş	Hisse sayısı
Koyun	1 yaş (6 ayı geçmiş ve 1 yaşında görünen kuzu da caiz)	1 kişi
Keçi	1 yaş	1 kişi
Sığır ve manda	2 yaş	En çok 7 kişi
Deve	5 yaş	En çok 7 kişi

Hayvanın kusursuz olması gerekir. Ebû Dâvûd ve Tirmizî’de geçen Berâ b. Âzib hadisi dört kusurlu hayvanın kurban olmayacağını bildirir: gözü bariz biçimde kör, hastalığı belirgin, topallığı belirgin ve aşırı zayıf, iliği kurumuş olan. Hanefî fıkhı bu listeye benzer kusurları da dahil eder: doğuştan kulaksız veya kuyruksuz, dişlerinin çoğu düşmüş, boynuzu kökten kırık olan gibi. Ayrıntı için kurbanlık hayvan seçerken dikkat edilecekler yazısına bakın. Hamile hayvanın kurban edilmesinin hükmü hamile hayvan kurban edilir mi yazısında değerlendirilir.

Hisseli kurbanda tüm ortakların niyetinin ibadet olması gerekir; yani bir ortağın sadece et amaçlı hisse alması diğerlerinin kurbanını da geçersiz kılar. Yedi kişiyi geçmeyen hisse sayısı ve eşit paylaşım esastır. Aile üyeleri aynı hayvanın hisselerini ayrı ayrı alabilir; her biri kendi adına niyet eder.

Kurbanın zamanı ve kesim şartları

Kurban kesim vakti Zilhicce’nin 10. günü bayram namazından sonra başlar. Şehir ve kasabalarda bayram namazı kılındıktan sonra kesilir; namazın kılınmadığı köylerde fecr-i sâdıkın doğmasıyla kesim caiz olur. Bayram namazından önce kesilen kurban geçersizdir ve yeniden kesilmesi gerekir. Mezhep ayrılıkları kurban bayramı namazından önce kurban kesmek: mezhep görüşleri yazısında anlatılır. Kesim bayramın üçüncü günü akşamına kadar yapılabilir. Şâfiî mezhebinde teşrik günlerinin sonuna kadar devam eder.

Kurban ancak bayram günlerinde kesilir; bayram günleri geçtikten sonra kesilen hayvan kurban sayılmaz, tamamı sadaka olarak dağıtılır. Mazeret sebebiyle zamanında kesemeyen kişi için hayvanı canlı olarak sadaka etmek veya değerini vermek gerekir. Bu ölçüye karşın, bağış kuruluşları aracılığıyla yapılan vekâletli kesimlerde de zaman ve yer hükümleri geçerlidir. Bu konu kurban bağışı ve vekâletle kurban kesimi ile yurt dışında kurban kesmek caiz mi yazılarında işlenir.

Kurban kesecek kişinin saç ve tırnak almama konusu da sorulur. Müslim’de Zilhicce ayına girildiğinde kurban kesmek isteyenin kurbanını kesinceye kadar saçından ve tırnağından almaması tavsiye edilir. Hanefî mezhebi bunu mendup kabul ederken Hanbelî mezhebi daha katı davranır. Ayrıntı için kurban kesecek kişi tırnak ve saç keser mi yazısına bakınız.

Adım adım kurban kesimi

1. Hazırlık: Kesim yeri temiz ve kapalı bir alan olmalıdır. Hayvan kesimden önce susuz bırakılmamalı, dinlendirilmelidir. Keskin bıçak ve gerekli ekipman önceden hazırlanır. Hijyen kuralları kurban kesim yerleri ve hijyen kuralları yazısında verilmiştir.
2. Hayvanın yatırılması: Hayvan kıbleye yönelik olarak sol tarafına yatırılır; eziyet etmeden nazikçe tutulur. kurban kesmeden önce hayvanı yatırma usulü yazısı ayrıntı verir.
3. Bıçağın hayvanın gözü önünde bilenmemesi: Bıçak önceden bilenir. Müslim’de Allah’ın her şeyde iyilik yapmayı farz kıldığı, kesim yapılırken de güzel kesilmesi gerektiği bildirilir.
4. Besmele ve tekbir: “Bismillâhi Allâhü ekber” diyerek kesim yapılır. Kurban kesim duasını kurban kesim duası ve kesimde besmele yazısında bulabilirsiniz.
5. Kesim: Nefes borusu, yemek borusu ve iki şah damarından en az üçü bir hamlede kesilir. Hayvan canlılığını yitirinceye kadar bekler, ondan sonra derisi yüzülür.
6. Parçalama ve dağıtım: Etler hijyenik şartlarda ayrıştırılır, hisse sahiplerine ağırlıkça eşit olarak paylaştırılır.

Hayvana kıyma eziyeti, bıçağı hayvanın gözü önünde bilemek, bir hayvanı diğerinin gözü önünde kesmek, canlı hayvana işkence yapmak ve ayağından sürüklemek gibi hususlar mekruh veya haramdır. Bu ilke için kurbanda hayvan hakları ve eziyet yasağı yazısına bakılabilir.

Etin, derinin ve sakatatın dağıtımı

Kurban etinin üçe bölünmesi (biri evine, biri akrabalara ve komşulara, biri yoksullara) uygulaması müstehaptır; zorunlu değildir. Hz. Peygamber’in kurban etinden yenmesini, saklanmasını ve dağıtılmasını emrettiği rivayetleri Müslim’de bulunur. Ayrıntı için kurban etinin dağıtımı: üçte kuralı ve kurban etinin üçe bölünmesi zorunlu mu yazıları kullanılabilir.

Kurbanın kasaplık ücreti etten verilemez; kasap ücreti ayrıca ödenir. Deri ve sakatat, Hanefî mezhebinde satılabilir ama bedeli sadaka olarak verilmelidir. Satılmayıp şahsî kullanıma ayrılması da caizdir. Detaylar kurban derisi ve parçaları satılabilir mi yazısında vardır. Kurban etinden zengin ya da gayrimüslim komşulara da hediye edilebilir; Kur’an komşu hakkını tavsiye eder. Bayram günlerinde yoksul, kimsesiz, hasta ve yalnız insanlara et ulaştırmak hem sünnete uygun hem de toplumsal bir sorumluluktur.

Kanın alna sürülmesi gibi geleneklere gelince, bu uygulamanın dinî bir dayanağı yoktur; kurbanın kanını alna sürmek: gelenek mi sünnet mi yazısı bu yanlış inanışa açıklık getirir. Yeni alınan araca kurban kesme adeti de benzeri bir örnek olup dinî bir hükme dayanmaz; yeni araca kurban kesmek: gelenek mi din mi yazısına bakılabilir.

Adak, şükür, akika ve hac kurbanı farkı

Kurban türleri niyet ve hükümleri bakımından birbirinden ayrılır:

Tür	Hükmü	Etinden yenir mi?
Bayram kurbanı	Hanefî’de vâcip; diğerlerinde sünnet	Sahibi, yakınları ve yoksullar yer
Adak kurbanı	Adak yerine getirmek vâciptir	Sahibi ve zenginler yiyemez; tamamı yoksula verilir
Şükür kurbanı	Nafile, gönüllü	Sahibi yiyebilir
Akika kurbanı	Çocuk doğunca sünnet	Sahibi yiyebilir ve dağıtabilir
Hac kurbanı (dem/şükür)	Temettu ve kıranda şükür kurbanı vâcip	Şükür kurbanından yenir, dem kurbanından yenmez (Hanefî)

Adak kurbanının hükümleri adak kurbanının etinden adak sahibi yiyebilir mi yazısında, şükür ve adak adetleri şükür kurbanı ve adak kurbanı adetleri yazısında anlatılır. Doğum sonrası kesilen akika için bebeğe akika kurbanı kesme adabı ve duası yazısı kaynaktır. Hac sırasında kesilen kurban ile bayram kurbanı arasındaki fark hac kurbanı ve kurban bayramı kurbanı farkı yazısında, hac menâsikinin bütünü ise hac kapsamlı rehber yazısında bulunur.

Kurban kesmek yerine sadaka vermek isteyenler olursa, Hanefî mezhebi vâcip olan kurban yerine para sadakasını yeterli saymaz. Bu konuyu kurban yerine sadaka vermek yazısı ayrıntılı işler. Ölen yakınları adına kurban kesilmesi ve miras malından kurban kesme konusunu ise miras malından hayır yapmak ve kurban kesmek yazısı ele alır.

Vekâlet, bağış ve yurt dışı kesimler

Günümüzde birçok kişi vekâletle kurban kestiriyor. Vekâlet sahih olabilmesi için kurban sahibinin vekil tayin etmesi, kesimin zamanında ve usulüne uygun yapılması, etin hak sahiplerine ulaştırılması şartı vardır. Kuruluşun kurban sahibi adına niyet etmesi ve hisselerin doğru biçimde belirlenmesi gerekir. Kurban bağış kuruluşlarının güvenilirliği, hijyen standartları ve eti dağıtım şekli açısından incelenmelidir. Yurt dışında kesim yaptırmak için de hem kesimin yapıldığı yerde bayram vaktinin girmiş olması hem de kurban sahibinin niyeti yeterli kabul edilir. Zorunlu hâllerde bu, ihtiyaç sahibi ülkeler için faydalı bir yöntemdir.

Kurbanın tarihî seyri

Kur’an hayvan kurbanını İslâm öncesi toplumlarda da tanıyan bir pratik olarak anar. Hz. Âdem’in iki oğlunun kurban sunması (Mâide 5/27), Hz. İbrâhim’in oğlu İsmâil’i kurban etme sınavı ve Hac Suresi’nin “Her ümmete bir kurban kesme usulü koyduk” ifadesi (22/34) bu geleneğin süreklilik taşıdığını gösterir. Cahiliye Arapları hayvanları putlar adına kesiyor, kanı putlara sürüyordu; İslâm kurbanı yalnızca Allah’a ve O’nun adıyla kesilen ibadete dönüştürdü, kanın sürülmesi gibi âdetleri kaldırdı. Medine döneminde, hicretin ikinci yılında kurban bayramı ve kurban hükümlerinin yürürlüğe girdiği kabul edilir.

Osmanlı döneminde kurban, bayramın toplumsal ritüeli olarak devlet ve vakıf eliyle yaygın biçimde desteklenmiştir. Vakıflar yoksullara et dağıtımı yapar, kurban pazarları kurulur, sarayda ve mahallede kurban kesimi bir şenlik niteliği taşırdı. Kurban derilerinin toplanıp hayır için kullanılması geleneği de Osmanlı’dan miras kalmıştır. Günümüzde Türkiye’de kurban kesimleri belediyelerin ve Diyanet’in belirlediği kesim yerlerinde yapılmakta; hijyen ve çevre bakımından sıkı kurallar uygulanmaktadır. Bu düzen, ibadetin dinî özünü korurken kamu sağlığını ve çevreyi de gözetir.

Hisse ve maliyet hesabı örneği

Hisseli kurbanlarda en sık görülen sorun maliyetin paylaştırılmasıdır. Bir büyükbaş için toplam kesim bedeli yedi hisseye bölünür; hayvan satın alma, nakliye, kesim ve parçalama ücretleri toplam bedele dahil edilir. Örneğin yedi kişilik bir hissede toplam bedel belirlendikten sonra her ortağın payı eşit olur; ortaklardan biri daha fazla ya da az et almak istese bile hisse sahipleri etin ağırlıkça eşit paylaşılmasını esas almalıdır. Ortaklardan birinin payı kesim sonrası eksik kalırsa karşılığı helâlleşme yoluyla tamamlanır. Hisse belirlemesinde aile bireyleri adına kayıt yapılırken niyet kişiden kişiye değişebilir; ancak toplam yedi hisseyi aşmamalıdır. Küçük çocuk adına hisse almak zorunlu değildir; ancak velisi isterse kendi malından çocuk adına niyet edebilir.

Kurbanlık hayvanın satın alınmasında dikkat edilecek bir diğer husus, aldanmamak ve sağlıklı hayvan seçmektir. Hayvan pazarında vücut yapısı, dişlerin durumu ve kulak küpesi bilgisi (yaş tespiti için) gözden geçirilir. Küpesiz hayvan almak, hastalık bulaşma riski nedeniyle önerilmez. Veteriner kontrolünden geçmiş hayvanlar tercih edilmelidir.

Çocuklar ve kurban

Çocuklarla kurban ibadetini paylaşmak onların merhamet ve paylaşma duygusunu geliştirebilir. Çocuğun kesim anına tanık olması, onun yaşına ve psikolojik hazırlığına göre değerlendirilmelidir. Kesim sahnesini şiddet ve korkuyu büyütecek biçimde göstermek yerine, çocuğa kıssayı anlatmak, hayvana iyi davranmayı öğretmek ve et dağıtımına katılmasını sağlamak daha yararlıdır. Dağıtım sırasında komşulara ve ihtiyaç sahiplerine çocukla birlikte gitmek paylaşma bilincini pekiştirir. Çocuğa hayvan hakkı kavramını da öğretmek gerekir: hayvana su vermek, ona eziyet etmemek ve gereksiz yere kıyıcı sözler sarf etmemek ibadetin parçasıdır.

Kurban ve sağlık

Et tüketiminde aşırıya kaçmak sağlık açısından da dinin ölçülülük ilkesine aykırıdır. Kurban etinin hijyenik koşullarda saklanması, derin dondurucuda muhafaza edilmesi ve pişirilmesinde kızartma yerine haşlama gibi sağlıklı yöntemlerin tercih edilmesi uygun olur. Kronik hastalığı olanlar etin miktarını doktor önerisiyle ayarlar. Bu uyarılar kurbanın ruhuna aykırı olmayıp aksine israftan kaçınma ilkesine uygundur: Et dağıtılırken evde gereksiz stoklamak yerine ihtiyaç sahiplerine yetişmesi hedeflenmelidir.

Sık yapılan hatalar

• Bayram namazından önce kesim yapmak.
• Kusurlu hayvan seçmek veya yaş ölçüsünü kontrol etmemek.
• Hisseli kurbanda ortakların niyetini netleştirmemek.
• Kasap ücretini kurban etinden ödemek.
• Hayvanı diğer hayvanların gözü önünde kesmek, bıçağı hayvan önünde bilemek.
• Adak kurbanından zengin kimselerle birlikte yemek.
• Kesim sonrasında atık ve artıkların çevre sağlığına zarar verecek şekilde bırakılması.
• Kurbanı gösteriş aracı yapmak.

Kurban kontrol listesi

• Nisap sahibi olduğumu ve kurbanın bana vâcip olup olmadığını teyit ettim mi?
• Hayvanın yaşı, sağlığı ve kusurları uygun mu?
• Hisseli ise ortakların niyetini ve hisse paylarını yazılı olarak belirledim mi?
• Kesim yeri hijyenik ve kesim sırası hayvanlar için adil mi?
• Besmele, tekbir ve kıbleye yöneliş gibi adaba uyacak mıyım?
• Etin dağıtım listesi hazır mı? Komşular, akrabalar ve yoksullar unutulmadı mı?
• Deri, bağırsak gibi parçalar için hayır kurumu veya şahsî kullanım kararı aldım mı?
• Vekâletle kestireceksem kuruluşun güvenilirliğini araştırdım mı?

Kurban, hem bireysel hem toplumsal sorumluluk taşıyan zengin bir ibadettir. Allah’a yakınlaşma niyetinin korunması, paylaşım bilincinin diri tutulması ve hayvana merhametle muamele edilmesi, ibadetin özüdür. Bayramı sevinçle karşılayan her ev, kurbanı doğru yapmak kadar yoksulun sofrasını da düşünmelidir.

Kurban hükümlerinde mezhep karşılaştırması

Konu	Hanefî	Şâfiî	Mâlikî ve Hanbelî
Kurbanın hükmü	Vâcip (zengin için)	Müekked sünnet	Müekked sünnet
Büyükbaşta ortaklık	En çok yedi kişi	En çok yedi kişi	En çok yedi kişi
Kesim zamanı	Bayram namazından sonra, üçüncü gün akşamına kadar	Dördüncü gün (teşrik) akşamına kadar	Mâlikî’de üç, Hanbelî’de değişen görüşler
Gözü kör veya topal hayvan	Uygun değildir	Uygun değildir	Uygun değildir

Tablodaki zaman farkları, bayramın dördüncü günü kesim yapmak isteyenler için önemlidir. Hanefî ilmihali üçüncü günün akşamına kadar sınır koyar.

Örnek senaryolar

Aile hissesiyle kurban

Yedi kişilik bir büyükbaş ortaklığında hissedarların niyetleri farklı olabilir: biri kurban, biri adak, biri akika. Bütün hissedarların niyeti kurban veya benzeri bir ibadet olmalıdır; birinin sadece et almak niyetinde olması, hepsinin kurbanını geçersiz kılar. Bu yüzden ortaklık yaparken hissedarların niyetinin açıkça konuşulması gerekir.

Yurt dışında vekâlet

Kurbanı başka ülkede kestirmek isteyen kişi, güvenilir bir kuruma vekâlet verir. Kesim zamanında ve şartlarına uygun yapılması konusunda kurumun tüzel yapısı ve güvenilirliği araştırılmalıdır. Vekil, kurbanı bayramın belirlenen günlerinde keser; müvekkil hangi gün kesildiğini bilmelidir. Bazı ülkelerde bayram günü farklılık gösterebileceği için, vekâletin hangi ülkeye göre kesildiği netleştirilmelidir.

Kurban kesemeyen kişi

Kurban vacip olduğu hâlde bayramın ilk üç günü içinde kesemeyen kişi, bir hisse bedelini kurban bedeli olarak sadaka eder. Kesimi geciktirmek günah olur ve tövbe gerekir. Ancak mazeretle geciktiyse hayvanın değeri sadaka olarak dağıtılır. Kurbanlık bir hayvan satın alıp kesilmeden bayram günleri geçerse, o hayvan canlı olarak yoksullara verilir.

Kurban eti ve soğuk zincir

Günümüzde kurban etinin korunması, hijyen ve sağlık açısından önem kazanmıştır. Et kesimden sonra dinlendirilir, soğuk ortamda saklanır ve dağıtım yapılacaksa temiz ambalajla ulaştırılır. Resmî kesimhaneler, veteriner kontrolü ve atık yönetimi açısından güvenli bir yoldur. Kurbanın ibadet olması, hijyen ve çevre kurallarını gevşetmez; tam tersine, ibadetin edebi bunları da kapsar.

Kurbanda sosyal sorumluluk ve komşu hakkı

Kurban etinin üçe bölünmesi (kendi ailesi, akraba ve komşu, yoksullar) yaygın bir uygulamadır ve zorunlu bir oran değildir. Önemli olan, bu etin gerçekten ihtiyacı olanlara da ulaşmasıdır. Yoksul komşunun ve bayramda yalnız kalan yaşlıların hatırının sorulması, kurbanın toplumsal yüzüdür. Bayram sabahı mahalledeki ihtiyaç sahibi hanelerin önceden tespit edilmesi, etin israf edilmeden dağıtılmasını sağlar.

Kesim sırasında hayvana şefkat

Peygamber Efendimiz (s.a.v.) her şeyde ihsanı emretmiş, kesim yaparken de bıçağın iyice bilenmesini ve hayvanın rahatlatılmasını tavsiye etmiştir (Müslim). Bu esas gereği, hayvan bir diğerinin gözü önünde kesilmez, bıçak hayvanın görmeyeceği yerde bilenir, kesimden önce su verilir ve hayvan sürüklenmez. Çocukların kesim anında bulunup bulunmaması aileye bağlıdır; bulunacaksa duygusal olarak hazırlanmaları ve olayın ibadet boyutunun anlatılması gerekir.

Kesimden sonra hijyen

Kesim yapılan alanın yıkanması, atıkların uygun biçimde toplanması, çevreye zarar verilmemesi ve kan ile işkembe gibi artıkların açıkta bırakılmaması komşuluk hakkıdır. Bu nedenle site ve apartman çevrelerinde kesim yapılmaz; ruhsatlı kesim yerleri tercih edilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kurban kesmek kimlere vâciptir?

Hanefî mezhebinde akıllı, ergen, mukim ve nisap miktarı mala sahip her Müslümana vâciptir. Diğer mezheplerde müekked sünnettir. Bu mal, kişinin temel ihtiyaçları dışında kalan, bayram günlerinde elinde bulunan mal varlığıdır. Yolcular için vâcip değildir.

Kurbanlık hayvanın yaşı ne olmalıdır?

Koyun ve keçi bir yaşını doldurmuş, sığır ve manda iki yaşını doldurmuş, deve beş yaşını doldurmuş olmalıdır. Hanefî mezhebinde altı ayı geçmiş ve bir yaşında görünen kuzu da caizdir. Sığır ve deve en çok yedi kişi adına hisse ile kesilebilir.

Kurban etinin üçte biri mutlaka dağıtılmalı mı?

Etin üçe bölünüp bir kısmının yoksullara, bir kısmının akraba ve komşulara verilmesi, bir kısmının da evde tüketilmesi müstehaptır. Zorunlu değildir. Ancak adak kurbanının etinden adak sahibi ve zengin kimseler yiyemez; tamamı yoksullara verilir.

Kurbanın derisi satılırsa bedeli ne olur?

Hanefî mezhebine göre derisi satılabilir; ancak satıştan elde edilen bedel yoksullara ya da hayır kurumlarına verilir. Derinin kasaba ücret olarak verilmesi caiz değildir. Bu konuda Diyanet de aynı ölçüyü esas almaktadır.

Kurban vekâletle kesilebilir mi?

Evet. Kurban sahibi, güvendiği bir kişiye ya da kuruluşa vekâlet vererek kurbanını kestirebilir. Vekil, kurban sahibi adına niyet eder ve kurban bedeli hesabına göre kesim yapar. Yurt dışında kurban kestirmek de caizdir; kurban bayramı vaktinin orada girmiş olması aranır.

Kurbanlık hayvanı satın aldıktan sonra kusur çıkarsa ne olur?

Satın alındıktan sonra kurbanlığın bayramdan önce sakatlanması durumunda zengin kişi yeni hayvan keser. Yoksul kişi ise o hayvanı kesebilir. Kusur kesim sırasında ortaya çıkarsa Hanefî mezhebinde cevaz hükümleri değişir; bu sebeple şüphede müftülüğe danışılması gerekir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 16 Eylül 2026 · Kaynaklar: Kur’an-ı Kerîm: Kevser 108/2, Hac 22/34-37, Sâffât 37/99-111, En‘âm 6/162-163; Buhârî ve Müslim, Edâhî (Kurbanlar) bölümleri; Ebû Dâvûd, Tirmizî, Nesâî ve İbn Mâce, Dahâyâ / Edâhî bölümleri (kurbanlık hayvandaki kusurlar); TDV İslâm Ansiklopedisi: "Kurban" maddesi; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (Kurban bölümü) ve Kurban Hizmetleri duyuruları

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →