Miras Malından Hayır Yapmak ve Kurban Kesmek: Hükümler

Miras kalan maldan ölü adına hayır yapmak, ancak mirasçıların hepsinin rızasıyla ve mirasçıların payları belirlendikten sonra yapılabilir. Ortak mirastan yapılan harcamalar, her mirasçının kendi payı oranında olur; reşit olmayan mirasçıların payından hayır yapılması caiz değildir. Ölü adına kurban kesmek ve sadaka vermek, kişinin kendi malından yapıldığında ölüye sevap ulaşır.

Ölü için sadaka

Bir adam Hz. Peygamber’e gelerek “Annem ansızın öldü, konuşsaydı sadaka verirdi sanıyorum. Ben onun adına sadaka versem sevabı ona ulaşır mı?” diye sormuş, Efendimiz “Evet” buyurmuştur (Buhârî, Cenâiz; Müslim, Zekât). Bu hadis, ölü adına sadaka vermenin ona fayda sağladığına delil gösterilir. Ehl-i sünnet âlimlerinin çoğu, sadaka, dua ve istiğfar gibi ameller ölüye ulaşır görüşündedir. Önemli olan, sadakanın helal ve kişinin kendi hakkı olan maldan yapılmasıdır. Başkasına ait payı kullanmak, sevap yerine günah ve kul hakkı doğurur.

Ortak mirastan harcama

Miras kalan mal, ölümle birlikte mirasçıların ortak malı olur. Mirasçılardan biri, diğerlerinin izni olmadan bu maldan hayır yapamaz; yaparsa sadece kendi payı oranında yapmış sayılır. Mirasçıların hepsi reşit ve rıza gösterirse, tereke içinden belirli bir meblağın ölü adına hayra ayrılması mümkündür. Küçük ve akıl hastası mirasçıların payından hayır yapılması ise caiz değildir; çünkü bu kişilerin adına rıza gösterilemez. Mirasçıların rızası yazılı ve tanıklı olursa ileride ihtilaf çıkmaz. Ölenin borcu varsa, hayır yapmadan önce borçların ödenmesi gerekir.

Vasiyet varsa

Ölen kişi hayır için vasiyet ettiyse, vasiyet borçlar ödendikten sonra malın üçte biri sınırı içinde yerine getirilir. Bu durumda mirasçıların izni gerekmez; çünkü vasiyet ölenin malından geçerli bir tasarruftur. Vasiyet etmediği hâlde mirasçıların, ölen adına hayır yapmak istemesi durumunda ise kendi payından veya rızaları ile ortak maldan yapılabilir. Ayrıntılar için vasiyetin üçte bir sınırı yazısına bakılabilir. Vasiyetnamenin hazırlanışı için ise vasiyetname nasıl yazılır yazısı kullanılabilir.

Ölü adına kurban kesmek

• Vasiyet varsa: Ölen kurban kesilmesini vasiyet ettiyse, kurban malın üçte birinden kesilir ve etinin tamamı sadaka olarak dağıtılır (Hanefî).
• Vasiyet yoksa: Mirasçılar kendi mallarından ölü adına kurban kesebilir; bu durumda etinden yenebilir, dağıtılabilir.
• Ortak mirastan: Miras kalan maldan, tüm mirasçıların rızası olmadan kurban kesilemez.
• Hz. Peygamber’in uygulaması: Ümmeti adına kurban kestiği rivayet edilir (Ebû Dâvûd, Edâhî). Bu rivayet ölüler adına kurban kesmeye delil olarak gösterilir.
• Kendi kurbanı yerine: Ölü adına kesilen kurban, kişinin kendi vacip kurbanının yerine geçmez.

Cenaze yemeği ve tören masrafları

Cenaze için yapılan yemekler ve törenlerin masrafı, israfa kaçmadan ve miras payları gözetilerek yapılmalıdır. Ortak mirastan toplu yemek verilecekse, tüm mirasçıların rızası alınmalıdır. Küçük mirasçıların payından yemek veya tören masrafı yapılamaz. Hz. Peygamber’in ölü evi için yemek yapılması tavsiyesi (Ebû Dâvûd, Cenâiz), komşu ve yakınların üzerine düşen bir vazifedir. Gösteriş ve borçlanmayı gerektirecek törenlerden kaçınmak daha uygun olur. Ölümden sonra yapılacak işlemler için ölümden sonra yapılacak işler yazısı faydalıdır.

Yetim payı ve hayır

Mirasçılar arasında yetim çocuk varsa, onun payı kesinlikle hayır veya gösterişli masraf için kullanılamaz. Yetimin payı onun mülküdür ve ancak yararına olacak şekilde harcanabilir. Bu ilke, Nisâ Suresi’ndeki yetim malı uyarılarının doğrudan sonucudur. Yetim hakkının korunması için yetim malı yemenin haramlığı ve vasilik yazısı okunmalıdır. Ayrıca ferâiz hesaplarının doğru yapılması için ferâiz ilmi yazısı, ortak mirasın kullanımı için ortak mirasın kiraya verilmesi yazısı da ilgilidir. Ev ve tarla gibi malların hayra tahsisinde muvazaa sorunlarına da dikkat edilmelidir.

Hacc-ı bedel, Kur’an hatmi ve diğer hayırlar

Ölü adına yapılabilecek hayırlar yalnızca sadaka ve kurbanla sınırlı değildir. Ölen kişi adına hac veya umre yapmak (hacc-ı bedel), Kur’an okuyup sevabını bağışlamak, çeşme yaptırmak, kitap dağıtmak, okul ve burs desteği sağlamak gibi uygulamalar ehl-i sünnet âlimlerince tavsiye edilir. Bu hayırlarda masrafın, harcayanın kendi malından yapılması esastır. Eğer ortak miras kullanılacaksa, her şeyden önce mirasçıların bu konudaki rızası alınmalıdır. Ölen hac farizasını yerine getirmeden vefat etmişse ve vasiyet etmişse, malının üçte birinden hacc-ı bedel yaptırılması Hanefî mezhebinde ele alınan özel bir konudur.

Hayırların sürekliliği açısından vakıf yolu da değerlendirilebilir. Miras malının bir kısmının mirasçıların rızasıyla bir vakfa dönüştürülmesi, sadaka-i câriye niteliği taşır. Bu amaçla ev, arsa veya gelir getiren bir mal vakfedilebilir. Vakıf kurarken hukuki şartlara ve mirasçıların haklarına riayet edilmelidir. Böylece ölü için hem mali hem manevi bir yatırım yapılmış olur.

Sıkça Sorulan Sorular

Miras kalan maldan ölü adına sadaka verilebilir mi?

Mirasçıların hepsi reşit ve rıza gösterirse ve borçlar ödenmişse verilebilir. Küçük mirasçıların payından verilemez.

Ölü adına kurban kesilir mi?

Evet. Vasiyet varsa üçte birden ve tamamı sadaka olarak; vasiyet yoksa mirasçılar kendi mallarından kesebilir.

Ölü adına sadaka ona ulaşır mı?

Evet. Hadise göre ölü adına verilen sadaka ona fayda sağlar.

Mirasçılardan biri tek başına hayır yapabilir mi?

Yalnızca kendi payı oranında yapabilir. Diğerlerinin payı için onların rızası gerekir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 26 Mayıs 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Cenâiz ve Vasâyâ; Müslim, Vasiyyet; Ebû Dâvûd, Edâhî; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Kurban" ve "Sadaka" maddeleri; İbn Âbidîn, Reddü'l-muhtâr; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →