İslam Miras Hukuku Kapsamlı Rehber: Paylar, Mirasçılar, Vasiyet ve Hesaplama

İslam miras hukuku (ferâiz ilmi), bir kişinin ölümünden sonra bıraktığı malın borçları ödendikten ve vasiyeti yerine getirildikten sonra Kur’an’da belirlenen oranlarda mirasçılara paylaştırılmasını düzenler. Hisse oranlarını Kur’an belirler; kimse bunları değiştiremez. Bu rehber mirasçı gruplarını, payları, engelleri, vasiyeti ve örnek hesapları anlatır.

Miras hukukunun temelleri

Cahiliye döneminde miras, savaşabilen erkek akrabalara verilir, kadınlar ve çocuklar mirastan yoksun bırakılırdı. İslâm bu uygulamayı kaldırdı; Nisâ Suresi’nin 7. âyetinde “Anne babanın ve yakınların bıraktığından erkeklere de pay vardır, kadınlara da pay vardır” buyrularak kadınlara ve çocuklara hak tanındı. Nisâ 11, 12 ve 176. âyetler pay oranlarını tek tek belirler; âyetlerin sonunda “Bunlar Allah’ın koyduğu sınırlardır” uyarısı bulunur. Peygamberimiz miras konusunda “Ferâizi hak sahiplerine verin, geriye kalanı en yakın erkek akrabaya verin” buyurmuştur (Buhârî, Ferâiz; Müslim, Ferâiz).

Ferâiz ilmini öğrenmeyi öğütleyen “Ferâizi öğrenin ve öğretin, çünkü o ilmin yarısıdır” hadisi İbn Mâce’de geçer ancak senedi zayıf kabul edilmiştir. Yine de Müslümanların miras taksimini bilmesi, kul hakkına girmemesi için önemlidir. Ferâiz ilminin tarihî gelişimi ve klasik eserler ferâiz ilmi: önemi ve klasik eserler yazısında anlatılmıştır.

Ölümden sonra sıralama: tereke ve dört hak

Ölen kişinin bıraktığı mala tereke denir. Terekeden mirasçılara pay verilmeden önce sırasıyla şu haklar yerine getirilir:

1. Techiz ve tekfin: Cenazenin yıkanması, kefenlenmesi ve defniyle ilgili makul masraflar.
2. Borçlar: Ölenin kul borcu ve Allah’a karşı kalan borçlar (zekât, kefaret).
3. Vasiyet: Borçlar ödendikten sonra kalan malın üçte birini aşmamak üzere geçerli vasiyet.
4. Miras: Kalan mal mirasçılara paylaştırılır.

Bu sıralama Nisâ 11 ve 12. âyetlerinde geçen “vasiyet ve borç düşüldükten sonra” ifadesine dayanır. Ölümün ardından yapılacak işlerin pratik düzeni için ölümden sonra yapılacak işler: borç, vasiyet, miras ve ölenin borçlarının miras malından ödenmesi için ölenin borçları mirastan ödenir yazıları incelenebilir.

Mirasçı grupları

İslâm miras hukuku mirasçıları üç grupta toplar:

• Ashâb-ı ferâiz: Kur’an’da payı belirlenmiş kişiler (eşler, anne, baba, kız çocuk, kız kardeş vb.).
• Asabe: Ashâb-ı ferâizin paylarından artan malı alan erkek soyundan akrabalar (oğul, baba, erkek kardeş, amca gibi). Asabelik konusu asabe: mirasta kalanı alan yakınlar yazısında açıklanır.
• Zevi’l-erhâm: Ashâb-ı ferâiz ve asabeden kimse yoksa mirasa çağrılan diğer akrabalar (kız çocuğunun çocukları, teyze, dayı gibi).

Bu gruplardan hiçbiri yoksa Hanefî mezhebinde miras beytülmale kalır; modern uygulamada devlete intikal eder. Bu konuda mirasçı olmayan kişinin malı kime kalır: beytülmal yazısı ek bilgi sunar.

Miras payları tablosu

Mirasçı	Pay	Şart
Koca	1/2	Karısının çocuğu veya torunu yoksa
Koca	1/4	Karısının çocuğu veya torunu varsa
Karı	1/4	Kocanın çocuğu yoksa (birden fazla karı bu payı paylaşır)
Karı	1/8	Kocanın çocuğu varsa
Tek kız çocuk	1/2	Oğul yoksa
İki veya daha çok kız	2/3 (paylaşırlar)	Oğul yoksa
Kız ile oğul birlikte	Oğul, kızın iki katını alır	Kalan mal asabe olarak
Anne	1/6	Ölenin çocuğu veya birden fazla kardeşi varsa
Anne	1/3	Çocuk veya birden fazla kardeş yoksa
Baba	1/6 (+ varsa kalan asabe olarak)	Erkek çocuk varsa 1/6; kız varsa 1/6 ve artanı alır
Ana bir kardeş	1/6 (tek) veya 1/3 (birden çok)	Çocuk, torun, baba, dede yoksa
Öz kız kardeş	1/2 (tek), 2/3 (iki ve üzeri)	Çocuk, torun, baba ve dede yoksa

Pay oranlarının tamamı, Kur’an’daki ifadeler ve sahabe uygulamalarıyla birlikte mirasta pay oranları: Kur’an’a göre ashâb-ı ferâiz yazısında daha kapsamlı verilmiştir. Eşin payına dair ayrıntı için karısı ölen erkeğin mirastaki payı yazısına, ana-babanın payı için anne babanın çocuğundan miras payı yazısına bakılabilir.

Örnek hesaplamalar

Örnek 1. Vefat eden kadının geride kocası, bir oğlu ve bir kızı kalmış olsun. Çocuk bulunduğundan koca dörtte bir alır. Kalan dörtte üç oğul ve kız arasında 2:1 oranında asabe olarak paylaşılır; oğul yarıyı, kız dörtte biri alır. Sonuç: koca 1/4, oğul 1/2, kız 1/4.

Örnek 2. Vefat eden erkeğin karısı, annesi, babası ve bir kızı olsun. Kız 1/2, karı 1/8 (çocuk var), anne 1/6 (çocuk var), baba 1/6 alır. Paydayı 24’e eşitlersek kız 12, karı 3, anne 4, baba 4 hisse eder; toplam 23. Geriye kalan 1 hisse baba tarafından asabe olarak alınır. Böylece baba 5/24 tutarına ulaşır. Bu işlem, çocuk varken babanın hem sabit pay hem de artan malı aldığı klasik bir örnektir.

Gerçek durumlarda mirasçı sayısının değişmesi, “aul” (payların toplamının bire fazla çıkması durumunda payların oransal azaltılması) ve “redd” (artan malın asabe olmayanlara iade edilmesi) gibi teknik hükümleri devreye sokar. Karmaşık dosyalarda mutlaka yetkin bir müftü veya miras hukuku uzmanından destek almak gerekir.

Mirastan engel olan durumlar

Bazı hâller kişinin mirasçılığını engeller:

• Kasten öldürme: Murisini kasten öldüren kişi mirastan mahrum olur (Tirmizî, Ferâiz).
• Din farkı: Hadise göre Müslüman gayrimüslime, gayrimüslim Müslümana mirasçı olmaz (Buhârî ve Müslim, Ferâiz). Bu konuda çağdaş fakihler arasında farklı görüşler de vardır.
• Kölelik: Tarihsel bir engel olup günümüzde fiilî karşılığı bulunmaz.

Ayrıca hacb (engelleme) kavramı vardır: Örneğin oğul hayattayken torun mirasçı olamaz, baba hayattayken dede mirasçı olmaz. Torunun dededen miras alma durumu torunların dededen miras alması: mahcup olma ve kardeş-dede ilişkisi dede ve kardeşlerin birlikte mirasçı olması yazılarında incelenir. Ana rahmindeki çocuğun (cenin) hakkı ise ana rahmindeki çocuğun miras hakkı yazısında anlatılır.

Vasiyet: kimlere, ne kadar?

Vasiyet, kişinin ölümünden sonra yerine getirilmesini istediği hukukî tasarruftur. Bakara 180. âyeti “ölüm geldiğinde mal bırakan kimseye anne babaya ve yakınlara vasiyet” tavsiye eder; miras âyetleri inince bu âyetin hükmü mirasçılar için yürürlükten kalktı. Hadis, “Allah her hak sahibine hakkını verdi, mirasçıya vasiyet yoktur” der (Ebû Dâvûd, Vasâyâ; Tirmizî, Vasâyâ). Dolayısıyla vasiyet mirasçı olmayanlar lehine ve malın üçte biri ile sınırlı yapılır. Sa‘d b. Ebî Vakkās hadisi, bu sınırın temelidir (Buhârî, Vasâyâ). Gerekçe için vasiyetin üçte bir sınırı gerekçesi, mirasçıya vasiyet konusu için mirasçıya vasiyet caiz mi: hadis ve mezhepler yazıları okunabilir.

Vasiyetin yazılı olması ve şahitle desteklenmesi ileride anlaşmazlıkları önler; vasiyette tanık ve vasiyetin yazılı olması yazısı bu konuda yol gösterir. Hayır vasiyeti (cami, okul, kuyu yaptırmak vb.) sadaka-i câriye olarak bilinir; hayır vasiyeti: cami, okul, kuyu yazısında örnekleri bulunur.

Sağlıkta mal dağıtmak: hibe

İnsan hayattayken malını çocuklarına bölüştürebilir ya da bağışlayabilir; buna hibe denir. Hibe sırasında çocuklar arasında adaleti gözetmek tavsiye edilir. Nu‘mân b. Beşîr hadisinde Peygamberimiz, bir çocuğuna bağış yapıp diğerlerine yapmayan babaya “bunu zulüm üzerine şahit tutma” uyarısı yapar (Buhârî ve Müslim, Hibe). Hanefî mezhebi, çocuklar arasında hibede erkek-kız eşitliğini ya da miras paylarına göre dağıtımı kabul eder. Ayrıntılı tartışma mirası sağlıkta dağıtmak: hibe ve paylaştırma yazısındadır. Kız çocuklarını mirastan mahrum bırakmak ise kız çocuklarını mirastan mahrum etmek günahtır yazısında açıklandığı üzere kul hakkını ihlal eder.

Mirasta tereke içinde değerlendirilen mal çeşitleri de önemlidir: ev ve tarla bölüşümü için ev ve tarlanın mirasta bölüşülmesi, altın ve takıların paylaşımı için miras taksiminde altın ve takıların durumu, emekli maaşı ve sigorta ödemelerinin miras olup olmadığı için emekli maaşı ve sigorta ödemesi miras sayılır mı yazıları ayrı birer konu açar.

Türk Medeni Kanunu ile farklar

Türkiye’de resmî miras paylaşımı Medeni Kanun’a göre yapılır. İslâm miras hukukundan başlıca farkları şunlardır:

Konu	İslâm hukuku	Medeni Kanun
Kız-erkek payı	Erkek, kızın iki katı alır	Eşit
Eş payı	Çocuk varsa 1/4 veya 1/8, yoksa 1/2 veya 1/4	Altsoy varsa 1/4, ana-baba zümresi ile 1/2, diğer hâllerde 3/4
Din farkı	Mirasa engel (çoğunluk görüşü)	Engel değildir
Vasiyet sınırı	Üçte bir	Saklı pay kuralları (mirasçıların saklı payı vardır)
Mirasçıya vasiyet	Mirasçıların izni gerekir	Tasarruf edilebilir kısım içinde serbest

Pratikte Müslümanlar dinî kurallarına uygun taksim için mirasçıların rızasına dayalı anlaşma yapar, taksimi sulh yoluyla yapabilir. Bu farklar tartışmalara yol açtığı için Medeni Kanun ve İslam miras hukuku farkları yazısında ayrıca ele alınır. Kadının mirastaki konumuna yönelik eleştirilere verilen cevaplar için miras hukukunda kadının konumu: eleştirilere cevap yazısı okunabilir. Kadının kendi payını kocasına bırakma sorunu kadının mirasını kocasına bırakması ve hibe yazısında tartışılır.

Anlaşmazlıklar ve kul hakkı

Mirasla ilgili en önemli ahlâkî sorun, mirasın geciktirilmesi, bir kısım mirasçının payını yemesi ve kardeşler arasında kırgınlık çıkmasıdır. Kur’an yetim malını haksız yemeyi ağır bir günah olarak sayar (Nisâ 4/10). Miras taksiminde adalet gözetilmeli, borç ve alacaklar şeffaf biçimde ortaya konmalı, uzlaşma yolları denenmelidir. Anlaşmazlıkta tarafsız bir arabulucu veya hakem kullanmak İslâm adabına uygundur; bu konuda miras paylaşımında anlaşmazlık ve kul hakkı yazısına başvurulabilir. Mirastan feragat veya karşılıklı sulh anlaşmaları için mirastan feragat etmek ve teharüc anlaşması yazısı faydalıdır. Osmanlı dönemindeki uygulama kayıtları (kassam) hakkında da Osmanlı’da miras taksimi ve kassamlık yazısı bilgi sunar.

Aul, redd ve hacb: teknik kavramlar

Aul, mirasçılara verilmesi gereken sabit payların toplamının tereke miktarını aşması durumunda payların orantılı olarak azaltılmasıdır. Örneğin vefat eden kadının kocası (1/2), iki öz kız kardeşi (2/3) ve annesi (1/6) varsa payların toplamı 1/2 + 2/3 + 1/6 = 4/3 eder; terekeden fazla olduğundan her pay aynı oranda küçültülür. Hz. Ömer döneminde ilk kez bu durumla karşılaşılmış ve sahabenin istişaresiyle aul uygulaması benimsenmiştir; İbn Abbas ise başlangıçta buna karşı çıkmıştır. Bu hâl, miras hukukunun içtihada açık bir alan olduğunu gösterir.

Redd ise tersine, sabit pay sahiplerine verildikten sonra artan malın asabe bulunmaması durumunda payların oranına göre aynı mirasçılara iade edilmesidir (Hanefî mezhebi eş dışındaki mirasçılara redd uygular; Şâfiî ve Mâlikî mezhepleri ise artan malı beytülmale bırakmayı tercih eder, sonraki dönemlerde beytülmalin düzensizliği sebebiyle redd uygulaması benimsenmiştir). Hacb (engelleme) iki türdür: Hacb-ı nuksân, bir mirasçının payının başka bir mirasçının varlığı yüzünden azalmasıdır (çocuk varken anne payının 1/3’ten 1/6’ya inmesi gibi). Hacb-ı hirmân ise mirasçının tümden mahrum kalmasıdır (oğul varken torunun, baba varken dedenin mahrum kalması gibi).

Özel hâller: Eş, çocuk ve ebeveyn senaryoları

Eşler arasında miras, evliliğin sürmesine bağlıdır. Ölüm anında boşanma süreci bitmişse (bâin talak) eş mirasçı olmaz; ancak ölüm hastalığında verilen talak, bazı fakihlere göre eşin miras hakkını iddet süresince korur (talak-ı bâin, ölüm hastalığında boşama). Nikâhın geçerli olması ve devam etmesi, mirasçılık için aranan şartlardandır. Boşanmış eşin mehir ve nafaka hakkı ayrı bir konudur; bu konunun hukuki yönü boşanma sonrası mehir ve nafaka hakkı yazısında anlatılır.

Evlat edinilen çocuk İslâm hukukunda doğrudan mirasçı değildir; Ahzâb 33/4-5 âyetleri evlatlıkların gerçek çocuk hükmünde olmadığını bildirir. Evlat edinilmiş çocuğa vasiyetle malın üçte birine kadar bırakılabilir veya sağlıkta hibe edilebilir. Nikâh dışı doğan çocuk anne tarafından mirasçıdır; baba tarafından miras konusunda ise nesep sabit olmadığı için mirasçılık doğmaz. Bu hükümler Türk hukukunda farklı biçimde düzenlendiğinden iki sistem arasındaki farklılık göz önünde bulundurulmalıdır.

Küçük çocukların mirası velisi veya vasisi tarafından korunur. Çocuğun malından ihtiyaç dışında harcama yapmak, yetim malına tecavüz sayılır ve Nisâ 4/2-10 âyetlerinde ağır biçimde uyarılır. Çocuk ergenlik çağına erdiğinde malı kendisine teslim edilir (Nisâ 4/6). Akıl hastası veya mal idare edemeyen mirasçıların hissesi mahkeme tarafından atanan kayyım tarafından korunur.

Borçlu terekede taksim

Ölenin borcu terekeyi aşıyorsa mirasçılar kişisel mal varlıklarından borcu ödemekle yükümlü değildir; borç yalnızca terekeyle sınırlıdır. Ancak ahlaken ve vicdanen, ölenin borcunun mirasçılar tarafından ödenmesi ya da alacaklıdan helâllik istenmesi güzel bir davranıştır. Hadislerde borçlu olarak ölenin ruhunun borcu ödenmedikçe askıda kaldığı bildirilir (Tirmizî, Cenâiz; İbn Mâce). Bu yüzden vefat eden kişinin borçlarını tespit etmek ve ödemek ilk görevdir. Borçlarla ilgili hükümler ölenin borçları mirastan ödenir yazısında anlatılır.

Mirasın yabancı ülkelerde bulunan mallar, banka hesapları ve dijital varlıklar gibi yeni alanlarda da uygulanması giderek önem kazanmaktadır. Kripto varlıklar, çevrim içi hesaplar ve telif hakları da terekeye dahil edilir. Mirasçıların bu varlıklara erişimi için hesap bilgilerinin güvenli bir şekilde sağlıkta yazılı bırakılması önerilir. Böylece ölümden sonra mirasçıların yaşayacağı belirsizlikler azalır ve taksim adil biçimde yapılabilir.

Sık yapılan hatalar

• Cenaze işlemlerinden hemen sonra mirası bölüşmeyi geciktirmek veya hiç yapmamak.
• Mirasçı olan bir kişiye, diğer mirasçıların onayı olmadan vasiyet yapmak.
• Borçları gizlemek veya yok saymak.
• Kız çocuklarını gelenek gereği mirastan vazgeçirmek.
• Resmî taksimi dinî taksim saymak: Mahkeme kararındaki paylar İslâm hukukuna uygun değilse mirasçılar karşılıklı rıza ile dengeleme yapabilir.
• Sağlıkta yapılan bağışları miras hesabına yanlış katmak.
• Ev eşyasını, altınları ve hatıra eşyaları paylaşırken rıza almamak.

Miras kontrol listesi

• Ölüm belgesi, nüfus kayıt örneği ve veraset belgesi alındı mı?
• Terekenin ayrıntılı listesi (taşınır, taşınmaz, hesaplar, altın, alacaklar, borçlar) çıkarıldı mı?
• Techiz-tekfin masrafları ve borçlar ödendi mi?
• Vasiyet varsa üçte bir sınırı ve mirasçı olmayan lehine olup olmadığı kontrol edildi mi?
• Mirasçı sınıfları (eş, çocuk, anne, baba, kardeş) belirlenip engeller incelendi mi?
• Pay hesabı yetkin bir kişiyle yapıldı mı?
• Mirasçıların rızası ve yazılı taksim sözleşmesi alındı mı?
• Küçük yaşta mirasçı varsa malı koruyacak vasî/kayyım düzenlemesi yapıldı mı?

Miras hukuku, adaletin ve rahmetin birlikte uygulandığı bir alan olarak kul hakkını koruma amacı taşır. Doğru hesap ve kardeşçe uzlaşma, ölenin ardından geride kalanların hem dünyada hem ahirette huzur bulmasının yoludur.

Miras paylaşımında sık görülen aile senaryoları

Eş ve çocuklar

Ölenin çocuğu varsa eşi için kadın ise sekizde bir, erkek ise dörtte bir pay söz konusu olur; çocuk yoksa eş payı kadın için dörtte bir, erkek için yarıya çıkar. Geri kalan mal çocuklara ve diğer mirasçılara dağıtılır. Çocuklar arasında erkek çocuk kız çocuğun iki katı pay alır. Bu pay oranı, Nisâ Suresi’nin ilgili âyetlerinde belirtilir (Nisâ 4/11-12).

Anne baba ve kardeşler

Ölenin çocuğu yoksa anne ve baba mirasçı olur. Anne için üçte bir, baba için kalan mal söz konusu olabilir. Ölenin kardeşleri varsa ve baba yoksa kardeşlerin miras hakları gündeme gelir; Hanefî mezhebinde baba ve oğul mirasçı olarak varlığı kardeşleri engeller. Bu tür hâllerde hesabın bir fıkıh uzmanıyla yapılması en doğrusudur.

Yalnız eş ve uzak akraba

Ölenin eşi ve uzak akrabası varsa, eşin payı verildikten sonra kalan mal ilgili hısımlara taksim edilir. Her mirasçı grubunun payı ayrı ayrı belirlenir, hesaplamada ortak payda bulunarak adil bölüşüm yapılır. Pay toplamı birden fazla ise “aul” denilen orantılı küçültme uygulanır.

Miras taksiminde adım adım yol haritası

1. Ölüm belgesi alınır ve mirasçıların tamamı tespit edilir.
2. Tereke (bırakılan mal) listelenir: taşınır, taşınmaz, banka hesapları, alacaklar.
3. Cenaze masrafları ve borçlar tereke içinden ödenir.
4. Geçerli vasiyet, mirasın üçte birini aşmamak şartıyla yerine getirilir.
5. Kalan mal, mirasçılara payları oranında dağıtılır.
6. Resmî mirasçılık belgesi ve tapu işlemleri tamamlanır.

Bu sıra, İslâm miras hukukunun ve modern uygulamanın birlikte yürüyebildiği bir çerçevedir. Taksimde ihtilaf çıkarsa uzlaşma, mahkeme ve bilirkişi yolları kullanılır.

Miras ve aile barışı

Miras davaları aile bağlarını zedeleyebilir. Bu nedenle sağlığında malı dağıtmak, açık vasiyet yazmak ve hakkaniyetle konuşmak ihtilafı azaltır. Mirasçılar arasında rızaya dayanan anlaşmalar da (tahâruc) fıkıhta caiz görülür; örneğin bir mirasçı payını bedel karşılığı diğerine devredebilir. Önemli olan, kul hakkının gözetilmesi, kız çocuklarının ve eşin hakkının yenmemesidir. Hakkı olanın hakkını alması gerektiği gibi, hakkını bırakmak isteyenin de bunu özgür iradesiyle yapması şarttır.

Mirasta kız çocuğunun hakkı ve tarihî arka plan

İslâm öncesi Arap toplumunda kadınlar ve küçük çocuklar çoğu zaman mirastan pay alamıyordu. Nisâ Suresi’ndeki âyetlerle kadınlara ve kız çocuklarına belirli paylar tanınmış, bu hak o dönem için köklü bir değişiklik olmuştur. Bu nedenle kız çocuğunun hakkını yemek, hem kul hakkı hem de Allah’ın koyduğu sınırın ihlali sayılır. Geleneksel olarak “kız evlendi, mirastan payı kalmadı” diyerek hak vermemek dinen kabul edilmez.

Tapu, banka ve araç işlemlerinde miras

Türkiye’de resmî veraset işlemleri notaryal veya mahkeme kanalıyla yapılan mirasçılık belgesiyle başlar. Bu belge ile tapu, banka mevduatı, araç ve diğer mal varlıkları mirasçılara devredilir. Veraset ve intikal vergisi gibi mali yükümlülükler ayrıca değerlendirilir; güncel oran ve muafiyetleri ilgili kurumlardan öğrenmek gerekir. Dinî hesabın resmî hesapla aynı sonucu vermediği durumlarda, mirasçıların kendi aralarında rızaya dayalı bir paylaşım yapması, haksızlığı gidermenin yoludur.

Sıkça Sorulan Sorular

Kız çocuk miras payı erkek çocuğun yarısı mıdır?

Evet. Nisâ 4/11 oğula iki kız payı kadar pay verir. Hikmeti, erkeğin aile geçiminden sorumlu olması, kadının ise mehir ve nafaka haklarına sahip bulunmasıdır. Tek kız çocuk, başka çocuk yoksa terekenin yarısını alır; iki veya daha fazla kız çocuk üçte ikiyi paylaşır.

Vasiyet mirasın ne kadarı olabilir?

Vasiyet, borçlar ödendikten sonra kalan malın üçte biriyle sınırlıdır. Mirasçılar izin verirse bu sınır aşılabilir. Mirasçıya vasiyet de mirasçıların onayına bağlıdır. Hadiste “Üçte bir, üçte bir de çoktur” buyrulur (Buhârî, Vasâyâ).

Torun dedesinden miras alır mı?

Ölenin oğlu hayattaysa oğlunun çocukları (torunlar) mirastan pay alamaz. Oğul ölmüşse erkek torunlar asabe olarak mirasçı olur. Medeni Kanun ise ölen çocuğun yerine geçen altsoy için farklı bir düzen kurar. Bu nedenle dededen torunlara vasiyet ile yardım edilebilir.

Kardeşler hangi hâllerde mirasçıdır?

Ölenin çocuğu ve babası yoksa kardeşler mirasçı olur. Öz kardeşler, baba bir kardeşler ve ana bir kardeşler için ayrı hükümler vardır. Ana bir kardeşler üçte birini paylaşır; öz erkek kardeşler asabe olarak kalan malı alır. Tek bir cümleyle özetlenemeyecek ayrıntıları vardır.

Mirastan feragat etmek geçerli midir?

Miras kesin olarak intikal ettikten sonra bir mirasçı hissesinden vazgeçebilir; bu bir bağış ve hibe sayılır, kabzı gerekir. Henüz hayatta olan kimsenin malından önceden feragat etmek (teharüc) tartışmalıdır; Hanefî fıkhında belirli şartlarla bir bedel karşılığında anlaşma yapılabilir.

Mirasçı olmayanlara bir şey bırakılabilir mi?

Evet. Mirasçı olmayan akraba, komşu, hayır kurumu veya yoksul kişiler lehine terekenin üçte biri sınırında vasiyet yapılabilir. Kişi hayattayken de dilediği kişiye bağış (hibe) yapabilir, ancak çocuklar arasında haksız ayrım yapmak hoş karşılanmaz.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 2 Ağustos 2026 · Kaynaklar: Kur’an-ı Kerîm: Nisâ 4/7, 4/11-12, 4/176, Bakara 2/180-182; Buhârî ve Müslim, Ferâiz ve Vasâyâ bölümleri; Ebû Dâvûd, Tirmizî, İbn Mâce, Vasâyâ bölümleri (mirasçıya vasiyet yoktur hadisi); TDV İslâm Ansiklopedisi: "Ferâiz", "Mîrâs" ve "Vasiyet" maddeleri; Türk Medeni Kanunu, Miras Hukuku (mukayese için) ve Diyanet İşleri Başkanlığı İlmihali

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →