Yemin Keffareti Orucu: Üç Gün Ardışık mı Tutulur?

Bilerek yaptığı yemini bozan kişiye yemin keffareti gerekir. Keffaret sırasıyla on fakiri doyurmak veya giydirmek ya da bir köle azat etmektir; bunlara gücü yetmeyen kişi üç gün oruç tutar. Hanefî mezhebine göre bu üç günün peş peşe tutulması şarttır.

Kur’an’daki keffaret hükmü

Mâide Suresi’nin 89. ayetinde şöyle buyrulur: “Allah sizi, kasıtsız yeminlerinizden sorumlu tutmaz. Fakat bile bile yaptığınız yeminlerden sorumlu tutar. Bunun keffareti, ailenize yedirdiğinizin ortalamasından on yoksulu doyurmak veya giydirmek ya da bir köle azat etmektir. Kim bunları bulamazsa üç gün oruç tutar. İşte yemin ettiğinizde yeminlerinizin keffareti budur. Yeminlerinizi tutun.”

Bu ayet keffaret sırasını ve seçenekleri açıkça belirtir. İlk grupta üç seçenek vardır (doyurma, giydirme, köle azadı) ve kişi bunlardan birini seçebilir. İkinci aşamada, yani bunları yapma gücü olmadığında üç gün oruç tutulur. Bu yüzden oruç, ilk seçim değil, son çaredir.

Yemin çeşitleri

Fıkıh literatüründe yemin üç türe ayrılır:

• Yemîn-i lağv: Kasıtsız, alışkanlıkla veya yanlışlıkla edilen yemin. Bunda keffaret gerekmez.
• Yemîn-i gamûs: Geçmişe veya hâle dair bilerek yalan söylemek için edilen yemin. Hanefî mezhebine göre büyük günahtır; keffaret gerekmez ama tövbe şarttır. Şâfiî mezhebinde ise keffaret gerekir.
• Yemîn-i mün’akid: Gelecekte yapılacak veya yapılmayacak bir işe dair edilen yemin. Bu yemin bozulursa keffaret gerekir.

Yeminle ilgili temel ilke şudur: “Allah’a yemin olsun ki şunu yapmayacağım” diyen kişi, bunu yaparsa yeminini bozmuş olur. Bozduğu yemin için keffaret öder. Peygamberimiz, kişi bir şeye yemin edip sonra daha hayırlısını görürse, hayırlı olanı yapıp yemininin keffaretini vermesini öğütlemiştir (Buhârî, Eymân ve Nüzûr; Müslim, Eymân).

Üç gün oruç ardışık olmak zorunda mı?

Yemin keffareti orucunun peş peşe tutulması gerekip gerekmediği mezhepler arasında tartışılmıştır. Hanefî mezhebi ardışıklığı şart koşar. Bu görüşün dayanağı, bazı sahâbîlerin (örneğin İbn Mes’ûd ve Übey b. Ka’b) kıraatinde ayete “mütetâbiât” (peş peşe) ifadesinin eklenmesidir. Bu kıraat mütevatir olmasa da fıkhî hüküm için kullanılmıştır.

• Hanefî: Üç gün peş peşe tutulmalıdır. Arada orucu bozan bir durum olursa baştan başlanır.
• Hanbelî: Ardışık tutulması tercih edilir; ayrı tutulursa da geçerli sayılabilir (iki rivayet vardır).
• Şâfiî ve Mâlikî: Ardışıklık şart değildir; ayrı ayrı tutulabilir. Ancak peş peşe tutmak daha iyidir.

Türkiye’de Diyanet, Hanefî görüşü çerçevesinde üç günün ardışık tutulmasını öngörür. Bu yüzden keffaret orucuna başlamadan önce, bu üç gün içinde hastalık, yolculuk veya hayız gibi kesinti ihtimalini göz önünde bulundurmak gerekir.

Oruç tutmaya ne zaman geçilir?

Oruç, ancak diğer seçenekleri yapamayan kişi için geçerlidir. Hanefî mezhebinde “bulamayan” ifadesi, borcundan ve temel ihtiyaçlarından fazla nisap miktarı mala sahip olmayan, yani fakir olan kişi anlamına gelir. Zengin olan biri, parasını ödemek yerine oruç tutarak keffaretini yerine getiremez. Bu durumda on fakiri doyurmak veya giydirmek gerekir.

On fakiri doyurma, iki öğün yemek vermek şeklinde olabilir. Bunun yerine her bir fakire fidye miktarı kadar para vermek de caizdir. Giydirme, her fakire bir elbise vermektir. Bu miktarlar yılın ekonomik koşullarına göre değiştiğinden, Diyanet’in yıllık bildirimlerine bakılması uygundur.

Oruç sırasında mazeret

Üç günlük keffaret orucunun arasında hastalık gelirse, Hanefî mezhebinde ardışıklık bozulur ve yeniden başlanır. Kadınlarda hayız durumunda ise farklı bir hüküm uygulanabilir; çünkü hayız tabii bir durumdur ve yemin keffareti orucunu keser mi sorusu tartışılmıştır. Hanefî kaynaklarında kadının hayız ile bu orucu ardışık tutamayacağı durumlarda, hayız sonrasında yeniden başlaması önerilir. Bu ayrıntılar karmaşık olduğundan müftülüğe danışmak yararlıdır.

Ramazan, bayram veya teşrik günlerinde keffaret orucu tutulmaz. Bu günlere denk gelmeyecek üç gün seçilmelidir. Yasak günlerin ayrıntıları için oruç tutulması yasak ve mekruh olan günler yazısı kullanılabilir. Adak ile yemin arasındaki farkı kavramak için adak orucu yazısına bakılabilir. Ölen kişinin yemin keffareti borcu için ölen kişinin yerine oruç tutulur mu yazısı bilgi verir.

Yeminden kaçınma ilkesi

Kur’an, yeminleri koruma ve gereksiz yemin etmeme konusunda uyarır (Mâide 5/89; Bakara 2/224). Bu nedenle yemin etmekten mümkün olduğunca kaçınmak, edilmişse de bozmamak gerekir. Yeminlerin kolay edilmesi ve kolay bozulması ibadet hassasiyetini zedeler. Her söz verildiğinde Allah adına yemin etmek yerine, “inşallah” diyerek niyet etmek ve sözünü tutmaya çalışmak daha doğrudur.

Keffaret, günahı affettirmek için bir fırsattır; fakat sürekli yemin bozmak keffareti hafifletmez. Hayırlı olanı yapmak için yeminden vazgeçmek, hem Allah’ın emrine uyar hem de insanları rahatlatır.

Keffaret ile diğer oruç yükümlülüklerinin farkı

Yemin keffareti orucu, bir yükümlülüğün kefareti olarak tutulduğu için diğer oruç türlerinden ayrılır. Ramazan orucu farz, adak orucu vacip, nafile oruç ise gönüllüdür. Keffaret orucu ise günah ya da kusurun telafisi niteliğindedir. Bu fark niyetin belirlenmesinde de önemlidir: Kişi “yemin keffareti orucuna niyet ediyorum” demelidir. Keffaret orucunda niyetin geceden yapılması gerekir; bu yönüyle nafile oruçtan ayrılır. Ramazan orucunu kasten bozmanın kefareti ise ayrı bir konudur ve Ramazan orucunu kasten bozmak yazısında ele alınmıştır.

Keffaret gerekiyorsa geciktirmeden yerine getirmek esastır; çünkü bozulan yeminin bedeli, kişinin sorumluluğu olarak devam eder. Keffaret ödenmeden ölen kişinin durumu için ölen kişinin yerine oruç tutulur mu yazısı kaynak olabilir. Yemin keffareti ile ilgili tüm sorular için güvenilir bir ilmihal veya müftülük görüşüne başvurmak yerinde olur.

Sıkça Sorulan Sorular

Yemin keffareti orucu kaç gündür?

Üç gündür; ancak sadece diğer seçenekleri yapamayan kişi tutar.

Üç gün ardışık tutulmalı mı?

Hanefî mezhebine göre ardışık olması şarttır. Şâfiî ve Mâlikî mezheplerinde şart değildir.

Yemin keffareti kimlere verilir?

İhtiyaç sahibi on fakire yemek veya giyecek olarak verilir.

Yalan yere yemin edince keffaret gerekir mi?

Hanefî mezhebinde keffaret gerekmez ama tövbe şarttır. Şâfiî mezhebinde keffaret gerekir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 5 Ağustos 2026 · Kaynaklar: Kur'an-ı Kerîm, Mâide Suresi (5/89); Buhârî, Eymân ve Nüzûr; Müslim, Eymân (yemin bozmanın keffareti); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Yemin" ve "Keffâret" maddeleri; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (Yemin bahsi)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →