Zekât Hesaplamada Hisse Senedi ve Fonlar

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Zekâtın Genel Çerçevesi
Hisse Senedi Zekâtı: İki Yaklaşım
Yatırım Fonlarının Zekâtı

Hisse senedi ve fonlar, alım satım amacıyla tutuluyorsa ticari mal gibi değerlendirilir ve zekât nisabına ulaşan toplam piyasa değerinin kırkta biri (%2,5) yıl dolduğunda zekât olarak verilir. Uzun vadeli yatırım amacıyla tutulan hisselerde ise farklı yaklaşımlar vardır. Nisap ve hesaplama yöntemleri güncel fiyatlara göre belirlenir.

Zekâtın Genel Çerçevesi

Zekât, belirli bir mal varlığına (nisab) sahip olan Müslümanın, bu malın üzerinden bir yıl geçtikten sonra kırkta birini (yüzde 2,5) fakirlere ve diğer sekiz sınıfa vermesidir. Nisab miktarı Diyanet’in belirlediği şekilde yaklaşık 80,18 gram altın değerindedir; gümüş bazlı hesap da bulunur. Kur’ân’da “Onların mallarından sadaka al” (Tevbe, 9/103) buyrulur. Ticaret malları, nakit, altın-gümüş ve para niteliğindeki varlıklar zekâta tabidir. Kişinin temel ihtiyaçları ve borçları düşüldükten sonra kalan net varlık nisabı aşmalıdır. Kripto varlıklar için ayrı değerlendirme gerekir (bkz. kripto varlıkların zekâtı).

Hisse Senedi Zekâtı: İki Yaklaşım

Hisse senedi bir şirketin ortaklık payıdır ve zekât hükmü, alım amacına göre değişir.

Alım satım (ticaret) amacıyla tutulan hisse: Yıl sonundaki piyasa değeri üzerinden hesaplanır ve nisaba ulaşıyorsa kırkta bir zekât verilir. Bu, ticari mal hükmündedir.
Uzun vadeli yatırım amacıyla tutulan hisse: Birinci görüş, bunu da ticari mal sayıp piyasa değeri üzerinden zekât ister. İkinci görüş, yalnızca şirketin zekâta tabi varlıkları (nakit, ticari mal, alacak) payına düşen kısmının hesaplanmasını yeterli görür. Bu görüş, hisse sahibinin şirketin demirbaşlarına zekât ödemeyeceğini savunur.

Pratikte çoğu fetva makamı ve katılım fonu, ihtiyatlı yaklaşım olarak yıl sonu piyasa değerinin esas alınmasını önerir. Hisse yatırımının dinî uygunluğu için katılım endeksi yazısına bakılabilir.

Yatırım Fonlarının Zekâtı

Yatırım fonu, çok sayıda yatırımcının paralarını bir araya getirip profesyonel yönetimle değerlendiren bir yapıdır. Fon payları ticari mal gibi değerlendirilir; yıl sonundaki fon birim fiyatı ile pay sayısı çarpılarak değer bulunur ve diğer varlıklarla toplanır. Altın fonları altın gibi, döviz fonları döviz gibi hesaplanır. Katılım fonlarının uygunluğu için ayrıca yatırım fonları ve katılım fonları yazısı okunabilir. Emeklilik fonlarında ise birikimin hukuki niteliği ve erişim şartları farklı değerlendirilebilir.

Temettü ve Zekât İlişkisi

Temettü olarak alınan nakit, hesaba geçtiği tarihten itibaren paranın kendi hükmüne tabidir. Hawl (bir yıl) şartı, birikimin tümü için yıl dönümünde aranır; pratikte kişinin zekât yılı belirlenerek tüm varlıklar o gün toplanır. Temettüdeki faiz geliri payı varsa bunun arındırılması gerekir (bkz. hisse senedi temettüsü). Bedelsiz hisseler, ek bir yatırım gibi değil, mevcut hisselerin parçası olarak değerlendirilir.

Örnek Hesaplama

Bir kişinin zekât yılı sonunda hisse portföyünün piyasa değeri 400 bin lira, banka hesabında 50 bin lira, altını 100 bin lira değerinde ve kısa vadeli borcu 30 bin lira ise toplam zekâta tabi varlık 400+50+100−30 = 520 bin liradır. Bu tutar nisabın üzerindeyse 520.000 × 0,025 = 13.000 lira zekât düşer. Rakamlar yalnızca örnektir; gerçek hesaplamada güncel nisab değeri ve kişinin tüm varlık-borç durumu esas alınmalıdır. Borçların hangilerinin düşüleceği konusunda Hanefî mezhebi, kişinin hemen ödenmesi gereken borçlarını düşmeye izin verir.

Karma Fon, Katılım Hesabı ve Altın

Karma fonlarda, fonun içinde farklı varlıkların bulunması nedeniyle ayrıştırma yapmak gerekmez; fonun toplam değeri esas alınır. Katılım bankasında kâr payı alınan hesap varlıklar arasına nakit olarak girer. Altın ve döviz hesapları ise ilgili madenin veya paranın değeri üzerinden hesaplanır. Altın biriktirme konusundaki kurallar için altın ve döviz alım satımı yazısına bakılabilir. Kira geliri ve gayrimenkul yatırımı için ayrıca kira geliri ve gayrimenkul zekâtı yazısı incelenebilir.

Dikkat Edilecek Noktalar

Zekâtı geciktirmek, ödemeyi ihmal etmek vebal doğurur; bu nedenle yıl sonunda hesap yapmak ve zamanında vermek önemlidir. Emin olunmayan durumlarda ihtiyatlı davranıp biraz fazla vermek tercih edilir. Zekât ödemesi niyetle yapılır ve hak sahibine ulaştırılır. Kurumsal yatırımcıların ve şirket ortaklarının sorumlulukları için şirket zekâtı yazısı faydalıdır. Yatırım kararları için lisanslı uzmanlara başvurmak gerekir; bu yazı yatırım tavsiyesi değildir.

Emeklilik Fonları ve Bireysel Birikimler

Bireysel emeklilik sistemindeki birikimler konusunda alimler farklı değerlendirmeler yapar. Birikim üzerinde kişinin fiilen tasarruf edemediği dönemde zekât yükümlülüğünün doğup doğmadığı tartışılmıştır. İhtiyatlı görüş, katkı payları ve getirileri kişinin mülkü olduğu için, ilgili tutarın yıllık hesaba dahil edilmesini önerir. Devlet katkısı gibi unsurlar ise kişinin tasarrufuna girdiği anda değerlendirilir. Fonların faizli enstrüman içermesi hâlinde ayrıca uygunluk meselesi vardır; katılım esaslı planlar bu endişeyi azaltmayı hedefler. Yine de kendi sözleşmesini inceleyen ve gerekirse ilgili kuruluşa soru soran kişi daha sağlıklı karar verebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Hisse senedine zekât düşer mi?

Alım satım amacıyla tutuluyorsa yıl sonundaki piyasa değeri üzerinden nisaba ulaşıyorsa kırkta bir zekât verilir. Uzun vadeli yatırımda farklı görüşler vardır.

Yatırım fonlarında zekât nasıl hesaplanır?

Fon payı sayısı ile yıl sonundaki birim fiyat çarpılır ve diğer varlıklarla toplanıp yüzde 2,5 oranında zekât hesaplanır.

Temettüye ayrıca zekât verilir mi?

Temettü nakit olarak alındıktan sonra paranın hükmüne tabidir; zekât yılı dönümünde diğer varlıklarla birlikte hesaplanır.

Nisap miktarı nedir?

Diyanet’in belirlediği şekilde yaklaşık 80,18 gram altın değerindedir; güncel değeri Diyanet duyurularından öğrenilebilir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 12 Mayıs 2026 · Kaynaklar: Diyanet İşleri Başkanlığı, diyanet.gov.tr (zekât hesaplama rehberi); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Zekât" maddesi; Tevbe Suresi (9/103) ve Bakara Suresi (2/267)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →