Habeşistan Hicreti: Necâşî’nin Huzurunda Ca’fer’in Konuşması

Habeşistan hicreti, Mekke’deki işkencelerin dayanılmaz hâle gelmesi üzerine, peygamberliğin beşinci yılında (615) bir grup Müslümanın Peygamber Efendimizin (s.a.v.) tavsiyesiyle Kızıldeniz’i aşarak Hıristiyan kral Necâşî Ashame’nin yönettiği Habeşistan’a sığınmasıdır. İslam tarihinin ilk hicretidir. İlk kafile on beş kişi civarındaydı; ardından yüzü aşkın kişilik ikinci kafile gitti. Kureyş’in onları geri almak için gönderdiği elçiler, Ca’fer b. Ebû Tâlib’in Necâşî huzurundaki etkili konuşması sayesinde eli boş döndü.

Neden Habeşistan?

Peygamberimiz ashabına şöyle demişti: “Habeş ülkesine gitseniz iyi olur. Orada, yanında kimsenin zulme uğramadığı bir hükümdar vardır. Orası doğruluk yurdudur. Allah size bir çıkış yolu gösterinceye kadar orada kalırsınız” (İbn Hişâm, es-Sîre).

• Adalet: Tercihin ölçüsü hükümdarın dini değil, adaletiydi.
• Ehl-i kitap olması: Tevhid inancına putperestlerden daha yakın bir toplumdu.
• Ticari aşinalık: Kureyşliler Habeşistan’ı ticaret yolculuklarından tanıyordu.
• Kureyş’in nüfuz alanı dışında olması: Arap kabileleri Kureyş’in baskısıyla sığınmacıları geri verebilirdi; denizaşırı bir krallık ise bağımsızdı.

Birinci Hicret

Recep ayında on bir erkek ve dört kadından oluşan ilk kafile gizlice Şuaybe limanına inip iki ticaret gemisiyle karşıya geçti. Aralarında Hz. Osman ve eşi, Peygamberimizin kızı Rukıyye, Zübeyr b. Avvâm, Abdurrahman b. Avf, Mus’ab b. Umeyr, Ebû Seleme ve eşi Ümmü Seleme, Osman b. Maz’ûn vardı. Birkaç ay sonra Mekkelilerin Müslüman olduğu yönünde asılsız bir haber ulaşınca bir kısmı geri döndü; haberin yanlış olduğunu Mekke’ye yaklaşınca anladılar. Bazıları bir Mekkelinin himayesine girerek şehre girebildi, bazıları geri döndü.

İkinci Hicret

Baskılar daha da artınca ikinci ve büyük kafile yola çıktı. Kaynaklarda sayıları seksenin üzerinde erkek ve on sekiz civarında kadın olarak verilir. Başlarında Peygamberimizin amcasının oğlu Ca’fer b. Ebû Tâlib vardı.

Kureyş’in Elçileri

Kureyş, Amr b. Âs ile Abdullah b. Ebû Rebîa’yı değerli hediyelerle Habeşistan’a gönderdi. Elçiler önce saray erkânına hediyeler dağıtıp desteklerini aldılar, sonra krala “Ülkenize bizden bazı beyinsiz gençler sığındı; kavimlerinin dinini terk ettiler, sizin dininize de girmediler. Onları bize teslim edin” dediler. Necâşî, sığınmacıları dinlemeden karar vermeyi reddetti. Olayı, o günleri bizzat yaşayan Ümmü Seleme ayrıntılı olarak anlatmıştır (Ahmed b. Hanbel, Müsned; İbn Hişâm, es-Sîre).

Ca’fer’in Konuşması

Necâşî “Bu din nedir?” diye sorunca Ca’fer özetle şunları söyledi:

“Ey hükümdar! Biz cahil bir kavimdik. Putlara tapar, leş yer, çirkin işler yapar, akrabalık bağlarını koparır, komşuya kötü davranırdık. Güçlü olanımız zayıfı ezerdi. Allah bize içimizden, soyunu, doğruluğunu, güvenilirliğini ve iffetini bildiğimiz bir peygamber gönderdi. O bizi Allah’ı birlemeye, doğru söylemeye, emanete riayete, akrabayı gözetmeye, komşuya iyi davranmaya, haramdan ve kan dökmekten sakınmaya çağırdı. Kavmimiz bu yüzden bize zulmetti. Biz de senin ülkene sığındık; seni başkalarına tercih ettik ve yanında zulme uğramayacağımızı umduk.”

Necâşî, Peygamber’e inen ayetlerden okumasını isteyince Ca’fer, Meryem Suresi’nin baş tarafını okudu. Hz. Zekeriyya, Hz. Yahya, Hz. Meryem ve Hz. İsa’nın doğumunu anlatan ayetleri dinleyen Necâşî ve din adamları gözyaşlarını tutamadı. Necâşî, “Bu ve İsa’nın getirdiği aynı kandilden çıkan ışıktır” dedi ve elçilere “Onları size asla vermem” cevabını verdi.

İkinci Gün: Hz. İsa Sorusu

Amr b. Âs ertesi gün krala “Bunlar Meryem oğlu İsa hakkında ağır söz söylüyorlar” dedi. Müslümanlar zor bir durumdaydı, fakat doğruyu söylemeye karar verdiler. Ca’fer, “O, Allah’ın kulu, elçisi, ruhu ve iffetli bakire Meryem’e ilka ettiği kelimesidir” dedi. Necâşî yerden bir çöp aldı ve “İsa, senin söylediğinden şu çöp kadar bile fazla değildir” dedi. Hediyeleri iade etti, Müslümanlara ülkesinde güvence verdi.

Necâşî’nin Müslüman Olması

Kaynaklar, Necâşî Ashame’nin sonradan Müslüman olduğunu bildirir. Vefat haberi geldiğinde Peygamberimiz ashabına “Bugün salih bir adam öldü; kalkın kardeşiniz Ashame’nin namazını kılın” buyurmuş ve gıyabında cenaze namazı kıldırmıştır (Buhârî, Menâkıbü’l-ensâr 38; Müslim, Cenâiz 62-67).

Muhacirlerin Dönüşü

Bir kısmı Medine’ye hicretten önce ve sonra peyderpey döndü. Ca’fer ve beraberindeki son grup, hicretin yedinci yılında Hayber’in fethi sırasında geldi. Peygamberimiz onu kucaklayarak “Hayber’in fethine mi, Ca’fer’in gelişine mi sevineyim bilemiyorum” buyurdu (Hâkim, el-Müstedrek).

Çıkarılacak Dersler

• Dinini yaşayamayan kişi için daha güvenli bir yere göç meşrudur.
• Müslüman olmayan âdil bir yönetimin himayesinde yaşamak caizdir.
• İnanç, en zor anda bile eğilip bükülmeden, fakat hikmetli bir üslupla anlatılır.
• Diyalogda ortak noktalardan başlamak etkilidir; Ca’fer’in Meryem Suresi’ni seçmesi bunun örneğidir.

Sık Sorulan Sorular

Habeşistan bugün neresidir?

Bugünkü Etiyopya ve Eritre topraklarını kapsayan, merkezi Aksum olan tarihî krallıktır.

Necâşî bir isim midir?

Hayır, Habeş hükümdarlarının unvanıdır. Müslümanları himaye eden Necâşî’nin adı Ashame’dir.

Peygamberimiz Habeşistan’a gitti mi?

Hayır. Kendisi Mekke’de kalıp tebliğe devam etmiştir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Meryem Suresi (19/1-36); Buhârî, Menâkıbü'l-ensâr 38; Müslim, Cenâiz 62-67; Ahmed b. Hanbel, Müsned (Ümmü Seleme hadisi); İbn Hişâm, es-Sîretü'n-Nebeviyye; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Habeşistan" ve "Necâşî" maddeleri