Amr b. Ümeyye ed-Damrî (r.a.) Kimdir? Hayatı, İslam’a Girişi ve Vefatı

Amr b. Ümeyye ed-Damrî, Kinâne kabilesine mensup olup Hz. Peygamber’in Habeşistan kralı Necâşî’ye elçi olarak gönderdiği, Bi’r-i Maûne faciasından sağ kurtulan ve gözlem ve keşif görevlerinde başarılı olan sahabîdir. Cesareti ve çevikliğiyle tanınmış, Hz. Peygamber’in güvendiği görev adamlarından biri olmuş ve Muâviye döneminde Medine’de vefat etmiştir.

Soyu ve İslam’a Girişi

Amr b. Ümeyye, Kinâne’nin Damre koluna mensuptur. İslam’ı geç kabul edenlerden biri olarak tanınır; Müslüman olmadan önce Uhud’da müşrikler tarafında yer aldığı, hatta Bi’r-i Maûne’den sonra Müslüman olduğu yönünde rivayetler vardır. Müslüman oluş tarihi kaynaklarda net değildir: bazı kaynaklar Bedir’den sonra, bazıları ise Hendek’ten önce İslam’a girdiğini belirtir.

Amr b. Ümeyye hakkında bilinenlerin önemli kısmı, Müslüman olduktan sonraki görevlerinde ortaya çıkar. Hz. Peygamber onun cesaretine, çevikliğine ve ihtiyatlı karakterine güvenerek önemli görevlerde kullandı. Hz. Peygamber’in elçileri arasında Dıhye el-Kelbî ve Hâtıb b. Ebû Beltea da vardır.

Bi’r-i Maûne Faciası

Hicretin dördüncü yılında, Necid bölgesinden Ebû Berâ Âmir b. Mâlik’in talebi üzerine Hz. Peygamber, Kur’an ve din öğretmek için Ensâr’dan yaklaşık yetmiş kişilik bir kâri (Kur’an hâfızı) grubu gönderdi. Âmir b. Tufeyl ve Benî Süleym kabilesi bunlara saldırarak neredeyse hepsini şehit etti. Amr b. Ümeyye ve Münzir b. Muhammed develerin yanında kalmıştı. Kuşların leşin etrafında dönmesini fark edip gelince olayı anladılar. Münzir savaşıp şehit oldu; Amr esir alındı (Buhârî, Meğâzî; İbn Hişâm).

Âmir b. Tufeyl, annesinin üzerine bir köle azat etmek gibi adağı olduğunu söyleyerek Amr’ın saçının ön kısmını kesip onu serbest bıraktı. Dönüşte Amr, Karkara mevkiinde bir ağaç altında dinlenirken Benî Âmir’den iki kişinin yanına geldiğini gördü; onları düşman sanıp uyurlarken öldürdü. Hz. Peygamber’e geldiğinde bu iki kişinin Benî Âmir ile antlaşmalı olduğu ve güvencede olduğu ortaya çıktı. Resûlullah “Sen öyle iki kişiyi öldürdün ki, onların diyetini mutlaka ödemeliyim” buyurdu. Bu diyet meselesi Benî Nadir ile ilgili gelişmelere zemin hazırladı. Bu rivayet siyer kaynaklarında yer alır; ayrıntılarda farklar olabilir.

Habeşistan’a Elçilik

Hicretin altıncı ya da yedinci yılında (628) Hz. Peygamber, Amr b. Ümeyye’yi Habeşistan Kralı Necâşî’ye elçi olarak gönderdi. Mektupta Necâşî’yi İslam’a davet ediyor, orada bulunan muhacirlerin Medine’ye dönmesi için gemi sağlamasını istiyor ve Ümmü Habîbe bint Ebû Süfyân ile evlenmek için vekil tayin etmesini rica ediyordu. Necâşî mektubu saygıyla karşıladı, Müslüman olduğunu bildirdi, Hz. Peygamber’in isteklerini yerine getirdi. Ümmü Habîbe’nin nikâhı Habeşistan’da kıyıldı.

Amr, Habeşistan’daki Cafer b. Ebî Tâlib ve diğer muhacirleri iki gemiyle Medine’ye getirdi. Bu muhacirlerin Hayber’in fethi sırasında Medine’ye gelmeleri, Hz. Peygamber’i çok sevindirdi. Habeşistan hicretinin önemi için Habbâb b. Eret ve Osman b. Maz’ûn yazıları incelenebilir.

Habeşistan Elçiliğinin Sonuçları

Amr’ın Necâşî nezdindeki görevi, İslam tarihinin önemli dönüm noktalarından birini hazırladı. Habeşistan’daki muhacirlerin Medine’ye dönüşü, Hayber’in fethine denk geldi; Hz. Peygamber, Cafer b. Ebî Tâlib’i gördüğünde “Hangisine daha çok sevineceğimi bilmiyorum: Hayber’in fethine mi, Cafer’in gelişine mi?” buyurdu (Ebû Dâvûd ve Hâkim’de geçen bu rivayetin senedi hakkında değerlendirmeler farklıdır). Amr’ın bu süreçteki rolü, muhacirlerin güvenli şekilde ulaştırılmasını sağlayan diplomatik ve lojistik bir görevdi.

Necâşî’nin Müslüman olması ve ölümünde Hz. Peygamber’in gıyabî cenaze namazı kılması (Buhârî, Cenâiz), bu elçiliğin kalıcı etkilerini gösterir. Gıyabî cenaze namazı fıkıhta tartışmalıdır; Hanefî mezhebi bunu Necâşî’ye özgü bir durum olarak yorumlarken Şâfiî ve Hanbelî mezhepleri genel bir hüküm olarak kabul eder. Bu ayrıntı, aynı olayın farklı fıkhî sonuçlara nasıl yol açtığını gösterir.

Keşif ve Özel Görevler

Amr b. Ümeyye’nin çevikliği ve ihtiyatı nedeniyle Hz. Peygamber onu keşif görevlerinde sık kullandı. Hz. Peygamber’in Ebû Süfyân’a yönelik bir görevlendirme yaptığı, Amr’ı Selemetü’bnü’l-Eşref ile birlikte Mekke’ye gönderdiği rivayet edilir. Bu görev başarısız olmuş; Amr, Mekke’de Hubeyb b. Adî’nin cesedini çarmıhtan indirme girişiminde bulunmuştur. Bu rivayetler siyer kaynaklarında yer alsa da senetleri ve ayrıntıları tartışmalıdır. Dolayısıyla olaylar kesin tarihî bilgi olarak değil, rivayet olarak aktarılmalıdır.

Kaynaklarda Amr’ın hızlı koşan ve zayıf ayak sesli biri olduğu, düşmanın yanına sezdirmeden yaklaşabildiği vurgulanır. Bu özellikler, onun keşif ve haberleşme görevlerinin neden ona verildiğini açıklar.

Vefatı

Amr b. Ümeyye, Hz. Peygamber’in vefatından sonra Medine’de yaşadı; Muâviye döneminde (hicri 60 civarı) vefat ettiği rivayet edilir. Kaynaklarda ona atfedilen hadis sayısı azdır; birkaç hadis rivayet etmiştir. Bu hadislerden biri, Hz. Peygamber’in abdest sonrası mesh ile ilgili uygulamasını aktaran rivayettir (Buhârî, Vudû). Hadis rivayetinin azlığı, onun daha çok görev adamı olarak hatırlanmasını sağlamıştır.

Faziletleri için örnek davranışları, ilmî mirası için rivayetleri yazısı okunabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Amr b. Ümeyye ed-Damrî kimdir?

Kinâne kabilesinden Damre koluna mensup, Hz. Peygamber’in Habeşistan Kralı Necâşî’ye elçi olarak gönderdiği, Bi’r-i Maûne’de esir düşüp serbest kalan ve keşif görevlerinde başarılı olan sahabîdir.

Amr b. Ümeyye Habeşistan’a neden gönderildi?

Hz. Peygamber, Necâşî’ye mektup göndermek, orada bulunan Müslümanların dönmesini sağlamak ve Ümmü Habîbe ile nikâh işlerini düzenlemek üzere onu elçi olarak göndermiştir.

Bi’r-i Maûne nedir?

Hicri 4. yılda Necid bölgesine İslam’ı öğretmek için gönderilen yetmiş civarı sahabînin Âmir b. Tufeyl’in saldırısıyla şehit edildiği olaydır. Amr b. Ümeyye esir alınmış, sonra serbest bırakılmıştır.

Amr b. Ümeyye ne zaman vefat etti?

Muâviye döneminde, hicri 60’lı yılların başında Medine’de vefat ettiği rivayet edilir; kesin tarih belli değildir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 30 Ağustos 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Amr b. Ümeyye ed-Damrî" md.; İbn Hişâm, es-Sîretü'n-nebeviyye; İbn Sa'd, et-Tabakātü'l-kübrâ; Vâkıdî, el-Meğâzî

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →