Hz. Mûsâ’nın Medyen’e Kaçışı ve Şuayb’ın Kızıyla Evliliği

Hz. Mûsâ, yanlışlıkla bir Kıptî’nin ölümüne sebep olduktan sonra Mısır’dan ayrılıp Medyen’e gitti. Orada iki kıza yardım etti, salih bir ihtiyarın kızlarından biriyle evlendi ve yıllarca onun yanında çobanlık yaptı. Kıssa Kasas Suresi’nde ayrıntılı anlatılır.

Kaçışın Sebebi

Kasas Suresi’ne göre Mûsâ, ergenlik çağına ulaşınca Allah ona hüküm ve ilim verdi (28/14). Bir gün şehre halkın gafil olduğu bir sırada girdi; orada iki adam dövüşüyordu: Biri kendi topluluğundan (İsrâiloğulları), diğeri düşmanlarındandı (Kıptî). Kendi topluluğundan olan, düşmanına karşı yardım istedi. Mûsâ, Kıptî’ye bir yumruk vurdu ve ölümüne sebep oldu (28/15). Hemen “Bu şeytanın işidir” diyerek pişman oldu, Allah’tan bağışlanma diledi ve Allah onu bağışladı (28/15-16). Burada önemli bir nokta vardır: Mûsâ bu fiili kasten öldürme amacıyla yapmamıştır; ayet, “yumrukladı, ona son verdi” ifadesini kullanır. Bu yüzden Mûsâ’nın günahı, peygamberlik öncesi bir hata ve pişmanlıkla tövbe olarak yorumlanır.

Ertesi gün aynı İsrâilî yine yardım isterken Mûsâ ona “Sen apaçık bir azgınsın” der. Tam düşmanı yakalayacakken adam “Dün bir adamı öldürdüğün gibi beni de mi öldürmek istiyorsun?” diyerek olayı ifşa eder (28/18-19). Bunun üzerine şehrin ucundan koşan bir adam gelip Mûsâ’ya “Ileri gelenler seni öldürmek için görüşüyor; çık git, ben sana öğüt verenlerdenim” der (28/20). Mûsâ korku içinde şehirden çıkar ve “Rabbim, beni zalimler topluluğundan kurtar” diye dua eder (28/21). Bu olay Mûsâ ve Firavun kıssasının öncesindeki önemli bir dönemeçtir.

Medyen Kuyusu

Medyen’e yöneldiğinde “Umarım Rabbim beni doğru yola iletir” der (28/22). Kuyuya vardığında insanların hayvanlarını suladığını, onların gerisinde ise koyunlarını geri tutan iki kız gördü. “Derdiniz nedir?” diye sorar. Kızlar: “Çobanlar çekilmeden biz sulamayız; babamız da çok yaşlı bir adamdır” derler (28/23). Mûsâ onların hayvanlarını sular, sonra gölgeye çekilip şöyle dua eder: “Rabbim, bana indireceğin her hayra muhtacım” (28/24). Aç, yorgun, yabancı ve kaçak olduğu bir anda başkasına yardım etmesi, yardımseverliğin zor zamanlarda da terk edilmemesi gerektiğini gösterir. Dua da dikkat çekicidir: Mûsâ bir şey belirtmez, yalnızca ihtiyacını Allah’a arz eder. Bu “ihtiyacı arz etme” duası, dua adabı bakımından örnek sayılır. Dua kıssaları için Hz. Îsâ’nın duaları yazısı da okunabilir.

Davet ve Evlilik Teklifi

Kızlardan biri utana utana yürüyerek Mûsâ’nın yanına geldi: “Babam, bize su verdiğin için sana ücretini ödemek üzere seni çağırıyor” dedi (28/25). Mûsâ onun yanına varıp başından geçenleri anlatınca ihtiyar: “Korkma, zalimler topluluğundan kurtuldun” dedi. Kızlardan biri babasına: “Babacığım, onu kiraya tut; kiraladıkların içinde en iyisi güçlü ve güvenilir olandır” dedi (28/26). Bu cümle, işe alımda “kuvvet ve emanet” ölçüsünü ortaya koyar ve İslâm iş ahlakında sık kullanılan bir ilke olmuştur.

İhtiyar şöyle bir teklifte bulundu: “Seni bu iki kızımdan biriyle evlendirmek istiyorum; şartım sekiz yıl bana çalışmandır, on yıla tamamlarsan bu sende. Sana zorluk çıkarmak istemem; inşallah beni salihlerden bulursun” (28/27). Mûsâ: “Bu seninle benim aramdadır. İki süreden hangisini tamamlarsam, bana haksızlık olmaz. Allah da dediklerimize vekildir” dedi (28/28). Rivayetlere göre Mûsâ on yılı tamamladı (İbn Abbâs’tan gelen rivayet; Buhârî ve Taberî’de benzer ifadeler geçer). Ayetteki iş mukavelesinin, evlenmeyi mehrin yerine çobanlık hizmetine bağlaması, fıkıhta tartışılmış bir meseledir: Hanefîler hizmeti mehir olarak kabul etmez ve bunu önceki şeriata ait bir hüküm sayarken, Şâfiîler belirli şartlarla caiz görmüştür. Bu ayrıntı, eski şeriatlerin hükümlerinin bizi bağlama durumunu anlatan “şer’u men kablenâ” kuralı çerçevesinde incelenir.

Kayınpederin Kimliği

Kur’an ihtiyarın adını belirtmez. Müfessirlerin bir kısmı onun Hz. Şuayb olduğunu söyler; fakat birçok âlim bu görüşe itiraz eder. Çünkü Şuayb’ın kavminin helakı, Mûsâ’dan çok önceki bir döneme denk gelir ve ayette Şuayb diye bir isim yoktur. Bazıları Şuayb’ın yeğeni, bazıları Medyen’in başka bir salih kişisi olduğunu belirtir. Hadis kaynaklarında Mûsâ’nın kayınpederinin Şuayb olduğuna dair kesin ve sahih bir bilgi yoktur. Bu nedenle ismi kesin söylemek yerine “salih bir ihtiyar” ifadesiyle yetinmek ihtiyatlıdır.

Medyen’de Geçen Yıllar ve Dönüş

Mûsâ, yaklaşık on yıllık süre boyunca çobanlık yaptı. Bu dönem, onun saray hayatından sonra sade bir hayatla yetiştirilmesi, sabır ve sorumluluk kazanması bakımından büyük öneme sahiptir. Allah’ın peygamberlerini çobanlık gibi mesleklerle eğitmesi, hadislerde de belirtilir (Buhârî, İcâre). Süre dolunca Mûsâ ailesiyle birlikte yola çıktı; Tûr tarafında bir ateş gördü ve orada Allah onunla konuştu (28/29-30). Peygamberlik bu yolculukta verildi. Bu bölüm Tûr Dağı ve Tevrat’ın verilmesi yazısının da girişidir.

Kıssadan Alınacak Dersler

• Hata ve tövbe: Hatayı hemen fark edip tövbe etmek, peygamberlerin bile örnek tavrıdır.
• Yardımseverlik: Yorgun ve garip olsa bile ihtiyacı olana destek olmak.
• Utangaç ve edepli tavır: Kızın utanarak yürümesi ve düzgün konuşması, İslâm’da hayâ ahlakının güzel bir örneğidir.
• Güçlü ve güvenilir olmak: Çalışan için temel iki kriter.
• Dua ile ihtiyaç arz etmek: “Rabbim, bana indireceğin hayra muhtacım.”

Mûsâ’nın hayatının tamamında olduğu gibi, bu bölümde de Allah’ın kuluna sebep ve çaba yoluyla yol açtığı görülür. Daha geniş çerçeve için Mûsâ ve Hızır ve Ülü’l-azm peygamberler yazılarına başvurulabilir.

Doğumdan Mısır’dan Ayrılışa Kısa Özet

Mûsâ’nın hayatının bu dönemini daha iyi anlamak için öncesine bakmak gerekir. İsrâiloğulları’nın erkek çocukları Firavun tarafından öldürülürken Mûsâ doğmuş, annesine ilham olunarak bir sandıkla Nil’e bırakılmış, Firavun’un karısı Âsiye tarafından saraya alınmıştır (Kasas, 28/7-9). Kız kardeşi sandığı takip etmiş, süt emziren olarak annesi geri getirilmiştir (28/11-13). Böylece Mûsâ, hem Firavun sarayında yetişmiş hem de kendi kavminin ahlakını ve dilini öğrenmiştir. Medyen’e kaçışı, bu çifte hayatın ilk büyük kırılma noktasıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Mûsâ’nın kayınpederi Şuayb mıdır?

Kur’an adını vermeden “yaşlı bir salih kişi” der (Kasas, 28/23). Bazı müfessirler Şuayb (a.s.) olduğunu söyler, bazıları ise onun yeğeni veya başka bir salih kişi olduğunu belirtir.

Mûsâ neden Mısır’dan kaçtı?

Bir Kıptî’yi yumrukla öldürmesi (kazara) ve sarayda aleyhine kurulan planı öğrenmesi üzerine.

Mûsâ kuyuya ne yaptı?

İki kızın sürüsünü sulamak için suyu çekip verdi, sonra gölgeye çekilip “Rabbim, bana indireceğin her hayra muhtacım” diye dua etti.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 27 Haziran 2026 · Kaynaklar: Kur'an-ı Kerîm: Kasas (28/14-29); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Mûsâ" ve "Şuayb" md.; Taberî, Câmiu'l-beyân; İbn Kesîr, Kısasü'l-Enbiyâ

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →