Kapora ve Depozito: Kaparo Yanarsa Helal mi?

Kapora, alıcının satın alma niyetini güvenceye almak için peşin verdiği ve satış tamamlanırsa fiyattan düşülen tutardır. Caydığında kaybedilip kaybedilmeyeceği “urbun satışı” başlığıyla tartışılır: Hanbelîler caiz görürken, Hanefî ve Şâfiîler caiz görmez; çağdaş fetvalar süre şartıyla ruhsat tanır.

Kapora ve depozito nedir?

Kapora (kaparo), özellikle taşınmaz, araç ve hizmet alımlarında satın alma kararını kesinleştirmek için ödenen tutardır. Sözleşme tamamlanırsa kapora fiyattan düşülür; alıcı caymaya karar verirse satıcı bu tutarı alıkoyabilir mi sorusu doğar. Depozito ise kiralama, otel rezervasyonu ve ekipman kullanımı gibi işlerde olası zararlar için alınan güvence bedelidir; zarar olmazsa iade edilir. İki kavram günlük dilde birbirine karışsa da fıkhî nitelikleri farklıdır.

Klasik fıkıhta urbun satışı

Fıkıh literatüründe kapora “urbun” veya “arbûn” adıyla geçer. Urbun satışı, alıcının mal için bir bedel öder; satın alırsa bu bedel fiyattan düşülür, caymaya karar verirse satıcıya kalır şeklinde anlaşmayı ifade eder. Bu konuda iki grup rivayet vardır: Bir rivayete göre Hz. Peygamber urbun satışını yasaklamıştır (Muvatta, Büyû’; İbn Mâce, Ticârât), fakat bu rivayetin senedi zayıf kabul edilmiştir. Diğer yandan, Hz. Ömer adına Mekke’de bir ev satın alan bir sahâbînin, Ömer razı olmazsa satıcıya belirli bir bedelin kalacağı şartıyla anlaştığına dair rivayet bulunur; Hanbelîler bu tür uygulamalara dayanarak urbunu caiz görmüştür.

Mezheplerin yaklaşımı

• Hanefî ve Şâfiî: Kaporanın cayma hâlinde satıcıya kalması, karşılıksız mal almak anlamına geldiğinden ve garar içerdiğinden caiz değildir.
• Mâlikî: Çoğunlukla caiz görmez; belirli şartlarda hükmün farklı olduğu görüşler de aktarılmıştır.
• Hanbelî: Ahmed b. Hanbel’in meşhur görüşüne göre, cayma süresi belirli olmak şartıyla caizdir.

Bu görüş ayrılığı, kaporanın “hak karşılığı bir bedel” mi yoksa “haksız kazanç” mı sayılacağına bağlıdır. Cayma hakkının tanınması ve bunun karşılığında bedel ödenmesi mantığı, bugün bazı sözleşme türlerinde (otel rezervasyonu, uçak bileti) benzer biçimde uygulanır.

İslam Fıkıh Akademisi kararı

İslam Fıkıh Akademisi (Mecmaü’l-fıkhi’l-İslâmî), urbun satışının caiz olduğuna karar vermiştir; şartı ise cayma süresinin sınırlı ve belirli olmasıdır. Ayrıca caymada alınan bedelin satış bedelinin bir parçası olması veya satıcının tazminat hakkı olarak görülmesi gerekir. Bu karar, çağdaş fetva kurumlarının çoğunun kapora meselesinde ruhsat tanımasının dayanağı olmuştur. Diyanet’in de benzer yönde, bu bedelin makul ve gerçek zararla orantılı olması şartını öne çıkardığı belirtilir.

Pratik ölçüler

• Kapora tutarı makul olmalıdır; satış bedelinin büyük bölümü hâline gelirse sömürü şüphesi doğar.
• Cayma süresi ve şartlar sözleşmede açıkça yazılmalıdır.
• Satıcı, kaporayı aldıktan sonra malı başkasına satamaz; satarsa kaporayı iade etmesi ve gerekirse zararı tazmin etmesi gerekir.
• Satıcının haksız yere caymasında alıcıya iade ve makul tazminat öngörülmelidir.

Satış akdi şartları bakımından alım satım akdinin şartları yazısı, belirsizlik içeren anlaşmalar için garar içeren satışlar yazısı incelenebilir. Akdin sakat olduğu durumların sonuçları fasit ve batıl satış başlığında anlatılmıştır.

Depozito: Güvence bedeli

Depozito, güvence amacı taşıdığı için zarar olmadığında alıcı veya kiracıya aynen iade edilmelidir. Satıcı veya kiralayan, bunu kendi gelirine katarsa haksız kazanç sağlamış olur. Kiralama ve ev sahibi-kiracı ilişkisinde depozitonun hükmü taksitli satış ve gecikme cezası konularından farklıdır; burada amaç ceza değil, gerçek zararın teminat altına alınmasıdır. Ayrıca kapora ve depozito alırken yazılı belge düzenlemek, ileride çıkacak ihtilafları önler. Bu yazı genel bilgi içindir; özel durumlarda müftülüğe danışılmalıdır.

Gayrimenkul ve araç alımlarında kapora

Emlak alımlarında emlakçı veya satıcıya verilen kapora, hem yazılı hem de sözlü olarak yapılabilir; ancak ileride ihtilaf çıkmaması için makbuz veya sözleşme ile belgelendirilmesi gerekir. Bu belgede kaporanın amacı (satış bedelinden mahsup edilecek mi, caymada ne olacak), süresi ve iade koşulları yazılmalıdır. Satıcının malı başkasına satması hâlinde aldığı kaporayı ve gerekiyorsa gerçek zararı ödemesi gerekir. Alıcının ise ödeme gücünü gerçekten ortaya koymadan veya mal hakkında bilgi edinmeden kapora vermesi, kendisini gereksiz riske sokar.

Kaporanın bir diğer ahlâkî boyutu, tarafların birbirine karşı hakkaniyetle davranmasıdır. Alıcı mücbir bir sebep nedeniyle (ağır hastalık, mal hakkında beklenmeyen ayıp ortaya çıkması gibi) caymak zorunda kalırsa, satıcının makul bir ölçüde esneklik göstermesi ve haksız kazanç yoluna gitmemesi beklenir. Hz. Peygamber’in “Pişman olanın satışını kabul edip bozan kimsenin, Allah da kıyamet günü hatasını affeder” mealindeki hadisi (Ebû Dâvûd, Büyû’) bu anlayışı destekler.

Sıkça Sorulan Sorular

Kapora yanar mı, iade edilir mi?

Alıcı satıştan caydığında kaporanın satıcıya kalması “urbun” meselesidir. Hanefî ve Şâfiî mezhepleri bunu caiz görmez; Hanbelîler caiz sayar. İslam Fıkıh Akademisi, belirli bir cayma süresi tanınması şartıyla caydığında kaporanın satıcıya kalmasını caiz görmüştür.

Kapora ile depozito arasında fark var mı?

Kapora, satış bedelinden mahsup edilen ve caymada kaybedilebilecek ön ödemedir. Depozito ise genellikle kiralama veya hizmet gibi işlerde zararı karşılamak için alınan güvence bedelidir ve sorun çıkmazsa iade edilir. Hukukî nitelikleri farklıdır.

Satıcı caydığında kapora iki katı mı ödenir?

Mezhep ve sözleşmeye göre değişir. Cumhura göre cayma şartı yoksa ikinci bir ceza yoktur. Bazı çağdaş uygulamalarda satıcının da caymasının iki kat tazminatla karşılanması öngörülür; bu şartın hükmü tartışmalıdır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 28 Haziran 2026 · Kaynaklar: İbn Mâce, Ticârât; Ebû Dâvûd, Büyû' (urbun satışı rivayeti, senedi tartışmalıdır); Muvatta, Büyû'; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Urbun" maddesi; İslam Fıkıh Akademisi (Mecmaü'l-fıkhi'l-İslâmî), urbun kararı

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →