Üsâme Ordusu: Peygamberimizin Hazırladığı Son Sefer

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Ordunun hazırlanması
Genç komutan tartışması
Hz. Peygamber'in vefatı ve duraklama

Üsâme ordusu, Hz. Peygamber’in vefatından kısa süre önce Şam sınırına göndermek üzere hazırlattığı, komutasına Zeyd b. Hârise’nin oğlu genç Üsâme’yi atadığı askerî birliktir. Vefat sonrasında Hz. Ebû Bekir, bu orduyu yola çıkardı.

Ordunun hazırlanması

Hicretin on birinci yılının Safer ayında, Hz. Peygamber Rumlara karşı bir ordunun hazırlanmasını emretti. Komutanlığa, Mûte’de babası Zeyd’in şehit edildiği yere gönderilmek üzere Üsâme b. Zeyd tayin edildi. Üsâme’nin yaşı kaynaklarda on sekiz ile yirmi iki arasında değişir. Hz. Peygamber, Üsâme’ye babasının şehit edildiği yere kadar at sürmesini, sabah baskını yapmasını ve düşmanı baskına uğratıp çabuk dönmesini söyledi. Bu talimatın Mûte’nin acısını hatırlattığı yorumu yapılır.

Genç komutan tartışması

Ordunun içinde Muhacirlerin ve Ensar’ın önde gelenleri de vardı; Hz. Ebû Bekir ve Hz. Ömer’in de bu orduya katılmak üzere görevlendirildiği bazı rivayetlerde yer alır. Bazı kimselerin genç yaştaki Üsâme’nin komutanlığını eleştirdiği anlatılır. Bu eleştiri duyulunca Hz. Peygamber hastalığına rağmen mescide çıktı ve şöyle buyurdu: Üsâme’nin komutanlığını eleştiriyorsanız, daha önce babasının komutanlığını da eleştirmiştiniz. Vallahi o komutanlığa layıktı, bu da layıktır (Buhârî, Müslim). Bu söz, yaştan çok yeterlilik ve güvenin esas alındığını gösterir.

Hz. Peygamber’in vefatı ve duraklama

Ordu Medine yakınındaki Cürf mevkiinde toplandı; ancak Hz. Peygamber’in hastalığının ağırlaşması üzerine hareket etmedi. Hz. Peygamber’in vefatından sonra Medine’de ve çevre kabilelerde ciddi karışıklıklar çıktı. Bazı kabileler zekâtı vermeyi reddetti, bazıları ise irtidat etti. Birçok sahabi, ordunun gönderilmemesi gerektiğini düşündü ve Hz. Ebû Bekir’e bu yönde tavsiyede bulundu.

Hz. Ebû Bekir’in kararı

Hz. Ebû Bekir, “Ebû Bekir’in nefsini elinde tutan Allah’a yemin olsun ki, kuşlar beni kapıp götürse bile Allah Resûlü’nün hazırladığı orduyu göndereceğim” mealinde bir söz söylediği, Hz. Peygamber’in bağladığı sancağı çözmeyeceğini belirttiği rivayet edilir (Taberî). Hz. Ömer’in Üsâme’den, Hz. Ebû Bekir’in yanında kalması için izin istediği; Üsâme’nin de izin verdiği anlatılır. Hz. Ebû Bekir, Üsâme’yi atının üstünde uğurlarken kendisi yaya yürüdü; Üsâme inmek isteyince, “ne sen in, ne de ben bineceğim; Allah yolunda ayaklarımın tozlanması hoşuma gidiyor” dediği nakledilir.

Seferin sonucu

Ordu Ubnâ bölgesine ulaşarak bir baskın düzenledi, bölgede başarı kazandı ve kayıpsız bir şekilde Medine’ye döndü. Bu gelişme, Medine’ye yönelik tehditlerin azalmasına ve Arap kabilelerinin İslam devletinin gücünü yeniden görmesine yol açtı. Seferin kesin süresi kaynaklarda kırk ile yetmiş gün arasında farklı anlatılır.

Ordunun Medine’den uzak olduğu sırada Ridde savaşlarına ilişkin ilk saldırılar gelmişti; Hz. Ebû Bekir, orduyu döner dönmez irtidat hareketlerine karşı yeniden yönlendirdi. Bu ardışıklık, hilafetin ilk günlerindeki siyasi kararlılığı gösterir.

Üsâme ordusundan çıkarılan sonuçlar

Üsâme ordusu, genç yeteneklere güven verilmesi, ölüm sonrası bile Hz. Peygamber’in talimatlarına bağlılık ve hilafet kurumunun ilk uygulaması bakımından önemli kabul edilir. Üsâme b. Zeyd, daha sonra Hz. Osman döneminde de saygın bir sahabi olarak anılmıştır. Bu başlık, seriyyeler listesi ve Tebük Seferi ile birlikte okunduğunda, Hz. Peygamber’in son dönemindeki askerî-siyasi planlamayı bütünüyle görmek mümkün olur.

Üsâme b. Zeyd kimdir?

Üsâme, Hz. Peygamber’in azatlısı Zeyd b. Hârise ile Ümmü Eymen’in oğludur. “Habbü Resûlillah” (Resûlullah’ın sevgilisi) lakabıyla anılır. Küçük yaşta Hz. Peygamber’in bakımında büyüdü. Mûte’de babası şehit düştüğünde on sekiz yaşları civarındaydı. Daha sonra Hz. Ömer’in hilafetinde maaşının Abdullah b. Ömer’den fazla olması hakkındaki rivayet, Hz. Peygamber’in ona duyduğu sevgiyi gösteren örnek olarak aktarılır. Üsâme, ilerleyen yıllarda Hz. Osman döneminde Şam bölgesinde yaşadı ve Medine’ye döndükten sonra vefat etti; vefat tarihi kaynaklarda farklı yıllar olarak geçer.

Ordunun kaynaklardaki ayrıntıları

Üsâme ordusunun mevcudu hakkında kaynaklarda kesin bir sayı yoktur; üç bin civarı rakamlar anılır. Ordunun hazırlanması Hz. Peygamber’in vefatından yaklaşık iki üç hafta öncesine denk gelir. Hastalığı sırasında Hz. Peygamber’in “Üsâme’nin ordusunu gönderin” buyurduğu, Hz. Ebû Bekir’in ise bu emri Hz. Peygamber’in hayatta olmadığı bir sırada da uygulama kararlılığı gösterdiği nakledilir. Bu, hilafet kurumunun Hz. Peygamber’in uygulamalarına bağlılığını örnekleyen ilk adımlardan biri sayılır. Konunun siyasi yönü, bazı çağdaş araştırmalarda Medine’nin güvenliği ile cephe stratejisi arasındaki denge olarak da yorumlanır.

Sıkça Sorulan Sorular

Üsâme ordusu neden hazırlandı?

Mûte’de Zeyd b. Hârise’nin şehit edildiği bölgeye karşılık verme ve Bizans sınırında caydırıcılık oluşturmak amacıyla hazırlandı. Komutan olarak Zeyd’in oğlu Üsâme atandı.

Üsâme’nin yaşı kaç idi?

Kaynaklarda on sekiz ile yirmi iki arasında farklı rakamlar geçer; çoğunlukla on sekiz-yirmi yaşları civarında anlatılır.

Hz. Ebû Bekir orduyu neden gönderdi?

Hz. Ebû Bekir, Hz. Peygamber’in hazırladığı bir orduyu geri çevirmeyeceğini söyledi. Çevredeki ridde olaylarına rağmen orduyu yola çıkardı.

Ordu ne kadar sürede döndü?

Rivayetlere göre yaklaşık kırk gün civarında bir sürede başarıyla Medine’ye döndü; kesin gün sayısı kaynaklara göre değişir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 24 Haziran 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Megāzî; Müslim, Fezâilü's-Sahâbe; İbn Sa'd, et-Tabakātü'l-Kübrâ; Taberî, Târîhu'r-Rusül ve'l-Mülûk; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Üsâme b. Zeyd" maddesi

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →