Hacerülesved’in Yerine Konması ve Peygamberimizin Hakemliği

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Kâbe'nin Yenilenme Gerekçesi
Hacerülesved'in Yeri
Kabileler Arası Anlaşmazlık

Hacerülesved hakemliği, Peygamberimizin yaklaşık otuz beş yaşında iken Kâbe’nin yeniden yapımı sırasında Hacerülesved’in yerine konulması konusunda Kureyş kabileleri arasında çıkan anlaşmazlığı çözmesi olayıdır. Hz. Muhammed örtü yöntemiyle kan dökülmesini önlemiş, bütün kabilelerin onurunu gözetmiştir.

Kâbe’nin Yenilenme Gerekçesi

Kâbe, Hz. İbrâhîm ve İsmâil tarafından yapıldıktan sonra yüzyıllar içinde zarar görmüş, duvarları insan boyundan biraz yüksek ve çatısız hâlde kalmıştı. Sel basmış, bir hırsızlık olayında hazine odası soyulmuş, bir yangında örtüsü yanmıştı. Kureyş bu nedenlerle Kâbe’yi yenilemeye karar verdi. Yenileme için Habeş tüccar gemisinin Cidde kıyısında kırılmasıyla elde edilen kereste kullanıldı; Rum asıllı usta Bâkûm (Bakum) mimar olarak görev aldı. Karar öncesi Kureyş, yıkmaktan çekindi; Velîd b. Mugîre’nin ilk adımı atmasıyla duvarlar söküldü. Rivayete göre Kâbe’nin içinde bir yılanın bulunması ve işi zorlaştırdığı, sonra bir kuşun yılanı alıp götürdüğü anlatılır. Bu anlatım ayrıntı niteliğindedir ve senedi kuvvetli değildir.

Hacerülesved’in Yeri

Hacerülesved (Kara Taş), Kâbe’nin doğu köşesine yerleştirilmiş ve tavafın başlangıcı için işaret olan kutsal taştır. Hadislerde “Hacerülesved cennetten indi, sütten beyazdı; âdemoğullarının günahları onu karalattı” buyurulur (Tirmizî, Hac 49; hasen sahih). Peygamberimiz tavafta onu öptü (Buhârî, Hac 50). Hz. Ömer, “Senin bir taş olduğunu, ne fayda ne zarar verdiğini biliyorum; Peygamberimizi seni öperken görmeseydim seni öpmezdim” demiştir (Buhârî, Hac 50). Bu söz taşın kendi başına ibadet nesnesi olmadığını, öpmenin sünnete uymak için yapıldığını gösterir. Duvarlar yükseldikten sonra taşın yerine konma sırası gelince büyük bir anlaşmazlık çıktı.

Kabileler Arası Anlaşmazlık

Her kabile taşı yerine koyma şerefini kendisi için istedi. Anlaşmazlık dört beş gün sürdü, hatta Abdüddâr oğulları kan dolu bir kâse getirip ölüm üzerine yemin etti (lu’katü’d-dem, kan yalama yemini) ve çatışma eşiğine gelindi. Bu sırada Kureyş’in en yaşlısı Ebû Ümeyye b. Mugîre (Huzeyfe) bir çözüm önerdi: “Mescid’in bu kapısından ilk girecek kişiyi hakem seçelim.” Herkes kabul etti. İlk giren kişi Muhammed el-Emîn idi. Gelenleri görünce “Bu el-Emîn’dir, onun hükmüne razıyız. Bu Muhammed’dir” dediler (İbn Hişâm; Ahmed b. Hanbel, Müsned). Peygamberimiz olayı öğrenince bir örtü getirtti.

Hakemliğin Çözümü

Peygamberimiz Hacerülesved’i örtünün ortasına eliyle koydu. Sonra her kabilenin ileri gelenlerinden birine örtünün bir kenarından tutmalarını söyledi. Böylece hepsi birlikte taşı kaldırdı. Taş yerine geldiğinde Peygamberimiz onu kendi eliyle alıp yerine yerleştirdi. Bu çözümle kan dökülmesi önlendi, hiçbir kabile ayrı düşmedi ve herkes şerefe ortak oldu. Çözüm, Peygamberimizin aklı ve fetanetini (zekâ sıfatı) gösteren olay olarak anılır (Peygamberlerin beş sıfatı). Olay aynı zamanda kabilelerin dayanışmasını güçlendirdi ve Peygamberimizin toplumsal güvenilirliğini perçinledi.

Kâbe’nin Yeni Hâli

Kureyş inşaat için helal kazançlardan topladıkları paranın yetmemesi üzerine Kâbe’nin kuzey tarafını tam yapamadı; Hatîm denilen yarım daire biçimli bölüm Kâbe’nin dışında kaldı. Kâbe’nin yüksekliği on sekiz zira yapıldı; kapı yerden yüksek tutuldu ve içeride direkler kondu. Peygamberimiz sonraları Hz. Âişe’ye “Kavmin Cahiliyeden yeni çıkmış olmasaydı Kâbe’yi yıkar, İbrâhîm’in temelleri üzerine yeniden yapar ve iki kapı koyardım” buyurmuştur (Buhârî, Hac 42; Müslim, Hac). Daha sonra Abdullah b. Zübeyr Kâbe’yi bu şekilde yapmış, Haccâc’ın saldırısından sonra eski şekline döndürülmüştür. Bugünkü Kâbe Osmanlı Sultanı IV. Murad zamanında (1630’lar) yenilenen yapıdır.

Olayın Siyer Açısından Önemi

Hacerülesved hakemliği, Peygamberimizin nübüvvetten önce de toplum içinde saygın ve çözüm üreten biri olduğunu gösterir. Kabileler arası güvenilir hakem olarak seçilmesi, Muhammedü’l-Emîn lakabının pratik karşılığıdır. Ayrıca Hz. Hatice ile evlilik (Hz. Hatice ile evlilik) sonrası geçen on yıllık dönemin sonunda gerçekleşen bu olay, vahiyden önceki son büyük toplumsal olaydır. Yaklaşık beş yıl sonra Hira Mağarası’nda ilk vahiy gelecektir (Hira Mağarası ve ilk vahiy). Vahyin gelişi ve türleri için Vahyin geliş şekilleri yazısı okunabilir. Ficâr ve Hılfü’l-Fudûl için Gençlik yılları yazısına bakılabilir.

Kâbe Yapımında Kureyş’in Titizliği

Kureyş ileri gelenleri inşaatta yalnızca helal kazançlardan toplanan mali kaynakları kullanma kararı aldı; zina, faiz ve haksız kazançla elde edilen malların inşaata katılmaması şartı konuldu. Bu uygulama, Cahiliye döneminde bile Kâbe’ye saygı ve helal-haram bilincinin bulunduğunu gösterir. Çalışma sırasında kabileler görev paylaşımı yaptı: Kapı kısmını Abdümenâf ve Zühre, Hacerülesved ile Rükn-i Yemânî arasını Mahzûm ve diğer kabileler, arka duvarı Cumah ve Sehm, Hatîm tarafını Abdüddâr ve Esed ve Adiy oğulları üstlendi. Peygamberimiz inşaata katılarak taş taşıdı; bu sırada izarı açılınca amcası Abbâs izarını omuzlarına bağlamasını tavsiye etti. Muhammed bu sırada bayılacak gibi yere düştü ve başını göğe kaldırıp “İzarım, izarım!” diye bağırdı; izarını sıkıca bağlayınca bir daha çıplak görülmedi (Buhârî, Hac 42, Salât 8). Bu rivayet, Peygamberimizin hayâ ve nübüvvet öncesi korunması örneği olarak aktarılır.

Sıkça Sorulan Sorular

Hacerülesved’i kim yerine koydu?

Peygamberimiz taşı örtüye koyup kabile temsilcilerine kaldırttı ve kendi eliyle yerleştirdi.

Peygamberimiz kaç yaşındaydı?

Yaklaşık otuz beş yaşındaydı.

Hakem nasıl seçildi?

Kapıdan ilk girecek kişinin hakem olması önerildi; ilk giren Muhammed el-Emîn idi.

Hacerülesved ibadet nesnesi mi?

Hayır; Hz. Ömer’in sözüyle sünnete uyarak öpülür.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 16 Eylül 2026 · Kaynaklar: İbn Hişâm, es-Sîretü'n-nebeviyye; Ahmed b. Hanbel, Müsned; Tirmizî, Hac 49; Buhârî, Hac 42; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Hacerülesved" ve "Kâbe" md.

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →