Habeşistan Hicretleri: İlk Hicret ve Necâşî’nin Himayesi

Habeşistan hicretleri, Mekke’deki baskılar sebebiyle peygamberliğin beşinci yılından itibaren bazı Müslümanların Afrika’daki Habeşistan’a (Aksum Krallığı) göç etmesidir. Hükümdar Necâşî’nin himayesinde güvenle yaşadılar; Cafer b. Ebî Tâlib’in Meryem suresini okuduğu görüşme bu hicretin simge olayıdır.

Hicretin Sebebi

Açık davetten sonra Kureyş’in baskısı artmıştı. Ebû Tâlib’in koruması altında olan Peygamberimiz doğrudan hedef alınamıyor, ancak köleler ve korumasız Müslümanlar ağır işkencelere maruz kalıyordu (bkz. Mekke’de İşkence Gören Müslümanlar). Bunun üzerine Peygamberimiz Müslümanlara şöyle dedi: “Habeşistan’a gitseniz, orada kimseye zulmedilmeyen bir hükümdar vardır; Allah size bir kurtuluş yolu açıncaya kadar orada kalın.” Bu rivayet İbn İshak’ta yer alır.

Habeşistan, o dönemde Hristiyan olan Aksum Krallığı’nın toprağıydı ve Kızıldeniz ticareti sayesinde Mekkeliler için tanıdık bir ülkeydi. Hicretin böyle bir ülkeye yönelmesinin, Arap yarımadası dışında güvenli bir sığınak olması ve ticaret yolları sayesinde yol bilgisinin mevcut olmasıyla ilgili olduğu düşünülür.

Birinci Hicret

Peygamberliğin beşinci yılında (yaklaşık 615) Recep ayında on bir erkek ve dört kadından oluşan, kaynaklarda sayısı değişen küçük bir grup gizlice yola çıktı. Osman b. Affân ile eşi Rukiyye (Peygamberimizin kızı), Zübeyr b. Avvâm, Mus’ab b. Umeyr, Abdurrahman b. Avf ve Ebû Seleme gibi sahabîler bu gruptaydı. Kızıldeniz kıyısından gemiye binerek Habeşistan’a ulaştılar. Bir süre sonra Mekke’de Müslümanların Kureyş’le anlaşmaya vardığı yönünde bir haber duyuldu ve bir kısmı geri döndü. Bu haber, “Garânîk” rivayeti olarak anılan tartışmalı olayla ilişkilendirilir; ancak âlimlerin çoğu bu rivayetin sıhhatini kabul etmez.

İkinci Hicret

Dönenleri Mekke’de daha ağır bir baskı bekliyordu. Bu nedenle çok daha kalabalık bir grup, seksen üç erkek ve on dokuz kadın civarında (rakamlar kaynaklara göre değişir), Cafer b. Ebî Tâlib başkanlığında ikinci kez Habeşistan’a gitti. Bu grupta Ümmü Seleme, Ebû Seleme, Ümmü Habîbe ve eşi Ubeydullah b. Cahş da vardı. Ubeydullah daha sonra Hristiyanlığa geçti; Ümmü Habîbe ise Müslümanlığına sadık kaldı. Peygamberimiz sonra Ümmü Habîbe ile evlendi (Necâşî’nin aracılığıyla nikâh kıyıldığı rivayet edilir).

Kureyş Elçileri ve Necâşî’nin Sarayı

Kureyş, Amr b. Âs ve Abdullah b. Ebî Rebîa’yı Necâşî’ye hediyelerle gönderdi. Amaçları Müslümanların geri verilmesini sağlamaktı. Necâşî, Müslümanları saraya çağırdı. Ümmü Seleme’nin Ahmed b. Hanbel’deki rivayetinde anlatıldığı gibi, Cafer b. Ebî Tâlib şu sözlerle konuştu: Cahiliye döneminde putlara tapıyor, ölü eti yiyor, yetimin hakkını yiyor, komşulara kötü davranıyorlardı. Peygamberimiz doğruluk, emanet, akrabaya iyilik ve komşu hakkını öğretti. Necâşî ondan Kur’an’dan bir kısım okumasını istedi. Cafer, Meryem suresinin ilk bölümünü okudu. Necâşî öyle etkilendi ki gözyaşları sakalını ıslattı; “Bu söz ile İsa’nın getirdiği aynı kandilden çıkıyor” dedi ve elçileri geri çevirdi.

Ertesi gün Amr b. Âs, Müslümanların İsa hakkındaki görüşünü sorarak Necâşî’yi kışkırtmaya çalıştı. Cafer, İsa’nın Allah’ın kulu, elçisi, ruhu ve kelimesi olduğunu belirtti. Necâşî yerden bir çöp alıp “İsa’nın sizin dediğiniz ile bizim dediğimiz arasında şu çöp kadar fark yoktur” dedi. Müslümanlar korunmuş oldu. Necâşî’nin kimliği için Necâşî Ashame Kimdir? yazısına bakılabilir.

Habeşistan’daki Hayat ve Dönüş

Müslümanlar Habeşistan’da güvenli bir ortam buldu; ticaretle ve ibadetle meşgul oldu. Bir kısmı Mekke’ye, Hz. Ömer’in Müslüman olmasından sonra dönmeye başladı. Cafer ve beraberindekiler ise Medine’ye hicretten sonra, Hayber’in fethi sırasında (Hicri 7) Peygamberimizin yanına geldi. Peygamberimiz Cafer’i görünce “Hayber’in fethine mi, Cafer’in gelişine mi sevineyim bilmiyorum” buyurdu, rivayeti Hâkim ve başka kaynaklarda geçer.

Hicretin Siyasi ve Diplomatik Yönü

Habeşistan’a giden Müslümanların varlığı, Mekke’nin dışında ilk İslam topluluğunun oluşmasını sağladı. Bu topluluk, Peygamberimizin diğer devletlerle ilişkilerinde diplomatik bir köprü işlevi gördü. Hudeybiye sonrası Peygamberimiz Necâşî’ye mektup gönderdi; Necâşî bu mektuba olumlu cevap verdi. Amr b. Âs’ın sonraki Müslümanlığında da Necâşî’nin etkisi olduğu rivayet edilir; Amr, Necâşî’nin yanında kendisine İslam’ı kabul etmesini tavsiye ettiğini anlatır (Müslim, Îmân 192’de Amr b. Âs’ın uzun hadisi).

Kureyş’in Habeşistan’a elçi göndermesi, Mekke’nin bölge ilişkilerindeki ağırlığını da yansıtır. Ancak Necâşî’nin dengeli tutumu, hicret edenleri korudu. Bazı modern araştırmacılar, hicret edenlerin sayısının görece küçük olmasına rağmen siyasi etkisinin büyük olduğunu belirtir. Ayrıca Habeşistan’da yaşayan Müslümanların orada Kur’an öğrettiği, bazı rivayetlere göre Habeşlilerden bir heyetin Mekke’ye gelip Peygamberimizle görüştüğü aktarılır; Kasas suresinin 52-55. ayetlerinin bu heyet hakkında indiği şeklinde bir yorum vardır, fakat bu iniş sebebi tartışmalıdır.

Hicretin Değerlendirilmesi

Habeşistan hicretleri, İslam tarihinde ilk dinî hicret örneğidir; Müslümanların fikir ve vicdan özgürlüğü arayışı olarak yorumlanır. Ayrıca farklı dinden bir hükümdarın Müslümanlara adil davranması, dinler arası ilişkiler açısından sıkça anılır. Daha sonra Hz. Ömer’in Müslüman olması Mekke’deki Müslümanların konumunu güçlendirdi. Medine’ye hicret ise çok daha geniş bir süreçti; yolculuğunun ayrıntıları için Hicret Yolculuğu Güzergâhı yazısına başvurulabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Habeşistan’a ilk hicret ne zaman oldu?

Peygamberliğin beşinci yılında (yaklaşık 615) on kadar kişilik küçük bir grup Habeşistan’a gitti.

Habeşistan’a neden gidildi?

Mekke’de artan baskılardan korunmak ve inançlarını özgürce yaşamak için. Peygamberimiz Habeşistan’ı ‘kimsenin zulmetmediği bir hükümdarın ülkesi’ diye tarif etmiştir.

Cafer b. Ebî Tâlib Necâşî’ye ne okudu?

Rivayete göre Meryem suresinin baş kısmını okudu; Necâşî ağladı ve Müslümanları Kureyş elçilerine teslim etmedi.

Necâşî Müslüman oldu mu?

Kaynaklara göre Necâşî Ashame b. Ebcer gizlice Müslüman oldu; vefatında Peygamberimiz Medine’de gıyabi cenaze namazı kıldı.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 26 Haziran 2026 · Kaynaklar: İbn Hişâm, es-Sîre en-Nebeviyye; İbn Sa'd, et-Tabakātü'l-Kübrâ; Ahmed b. Hanbel, Müsned (Ümmü Seleme rivayeti); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Habeşistan" ve "Cafer b. Ebû Tâlib" maddeleri

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →