Hz. Ümmü Süleym (r.anhâ) Kimdir? Hayatı ve Hizmetleri

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Soyu ve İlk Evliliği
Ebû Talha ile Evlilik
Sabır Örneği: Oğlu Ebû Umeyr'in Vefatı

Hz. Ümmü Süleym bint Milhân, sahabi Enes b. Mâlik’in annesi ve Ebû Talha el-Ensârî’nin eşidir. Medine’de Müslüman olan ilk kadınlardan biri sayılır; ilim, cesaret ve fedakârlıkla anılır. Hz. Peygamber’in ailesiyle yakın ilişki içinde olması nedeniyle hakkında çok sayıda rivayet bulunur. Bu yazıda hayatı ve hizmetleri kaynaklara dayanarak özetlenir.

Soyu ve İlk Evliliği

Ümmü Süleym, Hazrec’in Neccâroğulları koluna mensuptur. Kızkardeşi Ümmü Harâm ile birlikte Hz. Peygamber’in süt veya soy yoluyla yakın akrabaları arasında sayılır; ancak bu akrabalığın niteliği hakkında kaynaklarda farklı anlatımlar vardır. İlk evliliğini Mâlik b. Nadr ile yaptı ve oğlu Enes bu evlilikten doğdu. Medine’de İslam yayılınca Ümmü Süleym Müslüman oldu; Mâlik ise İslam’ı kabul etmedi ve Şam tarafına giderek orada öldü. Kaynaklarda Ümmü Süleym’in oğlu Enes’e kelime-i şehadet öğrettiği, onu inançla yetiştirdiği belirtilir. Enes’i Hz. Peygamber’in hizmetine on yaşlarında verdiği meşhurdur. Enes’in sonraki yıllardaki hadis rivayet çalışmaları, annesinin bu girişiminin ilmî karşılığıdır.

Ebû Talha ile Evlilik

Medineli ve varlıklı kişi olan Ebû Talha, Ümmü Süleym’e talip oldu. Nesâî’nin rivayetine göre Ümmü Süleym, onun müşrik olduğunu, ağaç veya taş heykele taptığını hatırlatarak bu durumda onunla evlenemeyeceğini söyledi; Müslüman olursa mehir olarak başka bir şey istemeyeceğini belirtti. Ebû Talha bunun üzerine Müslüman oldu ve evlendiler. Sahabiler bu mehri çok değerli görür; “mehri İslam olan” kadın olarak anılırlar. Evlilik rivayetinin ayrıntıları kaynaklarda farklı kalıplarda yer alır; ancak ana mesaj aynıdır. Ebû Talha’nın hayatı için Ebû Talha el-Ensârî yazısı okunabilir.

Sabır Örneği: Oğlu Ebû Umeyr’in Vefatı

Müslim’de geçen bir rivayete göre, Ümmü Süleym ile Ebû Talha’nın oğulları Ebû Umeyr hastalanıp vefat etti. Ebû Talha dışarıdayken Ümmü Süleym cenaze işlerini hazırladı, onun dönüşünü bekledi ve ona yemek hazırlayıp sakinleşmesini sağladı. Sonra “Eğer bir topluluk emanet aldığı şeyi sahiplerine geri verirse, sahipleri onu geri almak istediğinde karşı çıkabilirler mi?” diye sordu; Ebû Talha “Hayır” deyince “Öyleyse oğlunun vefatına sabret” dedi. Ebû Talha ertesi gün Hz. Peygamber’e durumu anlattığında, Hz. Peygamber onların bu gecesini bereketlendirmesi için dua etti. Rivayetin devamında doğan çocuğun Abdullah b. Ebî Talha olduğu belirtilir. Bu olay, sabır ve hikmetin birlikte örneği olarak anılır.

Gazvelerdeki Yeri

Ümmü Süleym, Uhud’da Hz. Âişe ile birlikte yaralılara su taşıdı. Huneyn’de beline hançer bağladığı, Ebû Talha’nın sebebini sorması üzerine “Müşriklerden biri yaklaşırsa karnını yarmak için” cevabı verdiği rivayet edilir. Hz. Peygamber bu durum karşısında tebessüm etmiştir. Bu anlatılar kaynaklarda ayrıntılı geçer, ancak kadınların savaşa katılımı hakkında genel bir hüküm çıkarırken tartışmalı noktalar da göz önünde bulundurulmalıdır. Konu için savaşlara katılan hanım sahabiler yazısına ve Huneyn gazvesi ile Uhud gazvesi anlatımlarına bakılabilir.

Hz. Peygamber’le Yakınlığı ve Cennet Müjdesi

Hz. Peygamber, Ümmü Süleym’in evine zaman zaman uğrar, orada dinlenirdi. Rivayete göre Ümmü Süleym, Hz. Peygamber’in terini ve saçlarını biriktirip bereket için saklardı. Müslim’de nakledilen bir hadiste Hz. Peygamber, “Cennete girdim, orada bir ayak sesi duydum. Kim olduğunu sordum, ‘Enes b. Mâlik’in annesi Gumeysâ’ dediler” buyurmuştur. Bu rivayet, Ümmü Süleym’in faziletinin işareti olarak yorumlanır. Hz. Peygamber’in kendisine ve ailesine gösterdiği yakınlık, Ümmü Süleym’in saygın konumunu yansıtır. Rivayetlerin değerlendirilmesi ise Hz. Ümmü Süleym: Hakkındaki Rivayetler yazısında yer alır.

Hz. Ümmü Süleym’in evi, Medine’de Hz. Peygamber’in ziyaret ettiği ve sohbet edilen yerlerden biriydi. Bu yakınlık, ilmî ve manevi rivayetlerin aktarılmasına da imkân verdi; Enes b. Mâlik’in annesinin evinde gördüklerini sonradan rivayet etmesi buna örnektir. Bu bakımdan Ümmü Süleym, hem doğrudan rivayetleri hem de çocuğuna verdiği imkânlarla hadis tarihinin dolaylı bir katkıcısı sayılır.

İlmî Yönü ve Vefatı

Ümmü Süleym’in rivayet ettiği hadisler arasında kadınlara özgü fıkhî meseleler yer alır. Hz. Peygamber’e utanmadan soru sorması ve “Allah hakkı söylemekten çekinmez” ifadesiyle başlayan sorusu, kadınlara dair hükümlerin öğrenilmesine katkı sağlamıştır. Sahabe arasında ilmî açıdan da saygı görmüştür. Vefat tarihi konusunda kesin bilgi yoktur; Hz. Osman döneminin ilk yıllarına doğru olduğu aktarılır. Örnek davranışları için Hz. Ümmü Süleym: Faziletleri ve Örnek Alınacak Yönleri yazısına göz atılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Ümmü Süleym kimdir?

Medineli Hazrec kabilesinin Neccâroğulları koluna mensup, Enes b. Mâlik’in annesi, Ebû Talha el-Ensârî’nin eşi olan kadın sahabidir. Adı kaynaklarda Gumeysâ, Rumeysâ veya Sehle gibi farklı biçimlerde geçer.

Ümmü Süleym’in mehri nedir?

Rivayete göre Ebû Talha’dan altın ya da gümüş değil, İslam’a girmesini istedi. Ebû Talha Müslüman oldu ve bu evlilik “mehri İslam olan evlilik” olarak anılır. Rivayet Nesâî’de yer alır.

Ümmü Süleym savaşlara katıldı mı?

Evet. Uhud’da yaralılara su taşıdığı, Huneyn’de ise yanında bir hançerle bulunduğu rivayet edilir. Hz. Peygamber’in izniyle yaralılara hizmet verdiği aktarılır.

Ümmü Süleym’in oğlu hakkındaki rivayet nedir?

Oğlu Ebû Umeyr’in vefatı üzerine eşi Ebû Talha’ya haber verirken sabır ve hikmet gösterdiği rivayeti Müslim’de geçer; bu olay sabır örneği olarak anılır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 27 Nisan 2026 · Kaynaklar: İbn Sa'd, et-Tabakâtü'l-Kübrâ; Müslim, Fezâilü's-Sahâbe; Nesâî, Nikâh; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Ümmü Süleym" md.

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →