II. Bayezid Nasıl Öldü? Vefatı ve Türbesi Nerede?
II. Bayezid tahttan çekildikten sonra 1512'de yolculuk sırasında vefat etti. Ölüm sebebi iddiaları, cenazesi, İstanbul Beyazıt'taki türbesi ve külliyesi hakkında bilgiler.
- Bayezid'in Hükümdarlığı
- Oğulları Arasındaki Mücadele ve Tahttan Çekilme
- Ölüm Sebebi ve Zehirlenme İddiası
II. Bayezid, oğlu Selim’e tahtı bıraktıktan kısa süre sonra, Mayıs 1512’de yolculuk sırasında Çorlu ve Havsa civarında vefat etti. Cenazesi İstanbul’a getirilerek kendi yaptırdığı Bayezid Külliyesi’nin yanındaki türbeye defnedildi.
Bayezid’in Hükümdarlığı
II. Bayezid, Fatih Sultan Mehmed’in oğludur ve 1481’de tahta çıktı. Kardeşi Cem Sultan ile taht mücadelesi yaşadı; Cem yenilerek Rodos şövalyelerine sığındı ve ardından Avrupa’da uzun süre rehin olarak tutuldu. Bu durum Bayezid’i diplomatik açıdan sürekli temkinli olmaya itti. Cem 1495’te Napoli’de öldü. Bayezid dönemi, barışçı bir yaklaşım, kültürel gelişim ve iç düzen çalışmalarıyla tanınır.
Fetihlerde Fatih kadar öne çıkmasa da Bayezid döneminde Akkirman ve Kilia (1484), Modon, Koron ve Navarin (1500-1501) gibi önemli yerler alındı; Venedik’le donanma savaşları yapıldı. Padişah, Endülüs’ten gelen Yahudileri kabul etti. Bu konu Endülüs sürgünlerinin Osmanlı’ya kabulü yazısında anlatılmıştır. Edirne Darüşşifası’nı ve külliyesini de bu dönemde yaptırdı; ayrıntılar darüşşifa yazısında yer alır.
Oğulları Arasındaki Mücadele ve Tahttan Çekilme
Bayezid’in oğulları arasında Ahmed, Korkut ve Selim ön plana çıkıyordu. Padişah, Ahmed’i tahta layık görüyordu; Selim ise Trabzon valisiydi ve Yeniçeri sınıfında destek topluyordu. Selim babasının kararına karşı çıkarak Rumeli’ye geçti. Çorlu’da iki taraf karşılaştı ve Bayezid ordusunu yeniden düzenleyerek Selim’i bir süre durdurdu. Ancak Yeniçeriler Selim’den yana oldu ve devlet adamlarının baskısı artınca Bayezid 1512’de tahttan çekildi.
Bayezid, Dimetoka’ya (günümüzde Yunanistan’ın Didymoteicho kasabası) yerleşmeyi planladı. Yolculuk sırasında vefat etti. Olay çok kısa sürede gerçekleştiği için tarihçilerin dikkatini çekmiş, ölümünün ardında bir kasıt olup olmadığı tartışılmıştır.
Ölüm Sebebi ve Zehirlenme İddiası
Bayezid’in 26 Mayıs 1512’de Çorlu yakınlarında, Havsa civarında vefat ettiği kabul edilir. Doğal ölüm olarak ileri yaş, hastalık ve yolculuğun yorgunluğu gösterilir. Bununla birlikte bazı kaynaklar ve sonraki anlatılar, Yahudi hekim Hamon’un Selim’in emriyle padişahı zehirlediğini iddia eder. Bu anlatı, Yavuz Selim’e muhalif çevrelerce ya da yabancı gözlemcilerce yayılmış olabilir. Çağdaş tarihçilerin çoğu zehirlenme rivayetini kanıtlanmamış kabul eder.
Bayezid’in ölümünün ardından Selim sert bir iktidar mücadelesine girişti; kardeşleri Ahmed ve Korkut’un ortadan kaldırılmasıyla bu süreç tamamlandı. Bu kardeş mücadeleleri Yavuz Sultan Selim döneminin başlangıcını belirledi. Bu durum, Osmanlı’da şehzadelerin vilayet yönetimi sistemini yeniden düşündürdü.
Cenaze ve Türbe
Bayezid’in cenazesi Çorlu’dan İstanbul’a getirildi. Ardından Bayezid Camii’nin yanındaki türbeye defnedildi. Cenaze törenine büyük bir kalabalığın katıldığı aktarılır. Türbe, külliyenin kıble tarafında yer alır. Dikdörtgen planlı türbenin kubbesi sekizgen bir kasnak üzerine oturmaktadır ve sade bir yapıya sahiptir. Sandukanın üstündeki sarık, padişahın dinî kimliğini simgeler.
Bayezid Camii ve Külliyesi, 1500-1505 yılları arasında yapılmıştır. Mimar Hayreddin’e atfedilen bu yapı, İstanbul’daki en eski selatin camilerinden biridir. Külliye; cami, medrese, imaret, hamam ve kervansaraydan oluşur. Cami, Ayasofya’dan etkilenmiş merkezi kubbeli plan şemasının erken bir örneğidir; Sinan sonrası gelişen klasik üslubun hazırlayıcısı sayılır. Külliyenin bir kısmı bugün Hat Sanatları Müzesi olarak kullanılmaktadır ve Osmanlı hat sanatı eserleri sergilenir.
Bayezid Külliyesi’nin Tarihçesi
İstanbul’un ilk büyük sultan camilerinden biri olan Bayezid Camii, Fatih Camii’nden sonra şehirde inşa edilen en büyük yapılardandır. Cami, bugün Beyazıt Meydanı’nın kuzey tarafında bulunur ve çevresindeki medrese, imaret ve hamam yapılarıyla bir külliye oluşturur. Mimarlık tarihçileri camiin Ayasofya’dan esinlenen planını inceler: büyük bir merkezî kubbe, iki yarım kubbe ve yan mekânlar.
Külliyede yer alan medrese ve imaret, dönemin sosyal hizmet anlayışını gösterir. İmarette her gün yoksullara ve öğrencilere yemek verilirdi. Bayezid Camii’nin avlusu, mermer sütunları ve renkli taş işçiliğiyle dikkat çeker. Türbe ise caminin arka bahçesindeki hazirede yer alır. Hazirede padişahın yanında yakınlarının mezarları da vardır. Sandukanın üzerindeki dua yazıları hat sanatının güzel örneklerinden biridir.
Bayezid’in Kişiliği ve Mirası
II. Bayezid, kitaba ve ilme ilgi duyan bir hükümdardı. Hat sanatına ilgisi vardı ve Şeyh Hamdullah’ı saray hattatı olarak istihdam etti. Mevlevî ve Halvetî çevrelerle yakınlığı vardı; “Veli” lakabını bu sebeple aldığı söylenir. Padişahın tevazusu ve dinî hayata düşkünlüğü dönemin kaynaklarında övgüyle yer alır. Ayrıca sarayında şairler ve bilginler toplanır, Türkçe divan edebiyatı bu dönemde gelişir.
Ölümü, Osmanlı’da bir padişahın kendi isteğiyle tahttan çekilmesine örnek olarak kalır. Babası Fatih‘in atılımcı politikalarından sonra Bayezid’in konsolidasyon dönemi, oğlu Selim ve torunu Kanuni’nin geniş fetihlerine zemin hazırlamıştır. Tarihçiler Bayezid’i çoğu zaman gölgede kalmış, ama devletin iç düzeni için önemli bir hükümdar olarak değerlendirir.
Sıkça Sorulan Sorular
II. Bayezid nasıl öldü?
Mayıs 1512’de tahttan çekildikten sonra Dimetoka’ya giderken yolda vefat etti. Doğal ölüm kabul edilir; zehirlenme iddiaları kesinlik taşımaz.
Bayezid neden tahttan çekildi?
Oğulları arasındaki taht kavgası ve Yeniçerilerin Selim’i desteklemesi sonucunda 1512’de tahtı oğlu Selim’e bıraktı.
II. Bayezid nerede yatıyor?
İstanbul’da, Beyazıt Camii’nin yanındaki türbede yatmaktadır.
Bayezid’e “Veli” denmesinin nedeni nedir?
Dindar ve barışçıl kişiliği ile tasavvufa yakınlığından dolayı “Veli” lakabıyla da anılmıştır.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Bayezid II" md.; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Bayezid Külliyesi" md.; Halil İnalcık, The Ottoman Empire: The Classical Age; Feridun Emecen, Yavuz Sultan Selim
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Bayezid II" md.
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Bayezid Külliyesi" md.
- Halil İnalcık, The Ottoman Empire: The Classical Age
- Feridun Emecen, Yavuz Sultan Selim
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.