Kanuni Sultan Süleyman Nasıl Öldü? Vefatı ve Türbesi Nerede?
Kanuni Sultan Süleyman 1566 Zigetvar Seferi'nde vefat etti. Ölümünün gizlenmesi, kalbinin Zigetvar'a gömülmesi rivayeti, cenazesi ve Süleymaniye'deki türbesi hakkında bilgiler.
- Son Sefer: Zigetvar
- Ölüm Sebebi ve Zamanı
- Kalbin Zigetvar'a Gömülmesi Rivayeti
Kanuni Sultan Süleyman, 6-7 Eylül 1566 gecesi Macaristan’daki Zigetvar Seferi sırasında, yaklaşık 71 yaşında vefat etti. Ölümü bir süre gizli tutuldu; naaşı İstanbul’a götürülerek Mimar Sinan’ın tasarladığı Süleymaniye Külliyesi’ndeki türbeye defnedildi.
Son Sefer: Zigetvar
Kanuni, 1566 yılının bahar aylarında Macaristan’a yönelik son seferine çıktı. Yaşlılığına ve gut gibi hastalıklarına rağmen orduya bizzat komuta etmek istemişti. Hedef, Habsburglara karşı Macaristan’daki konumu pekiştirmek ve Zigetvar Kalesi’ni almaktı. Zigetvar’ı Nikola Zrinski savunuyordu ve kale zorlu bir kuşatmaya direnç gösterdi.
Kuşatma Ağustos başında başladı; Osmanlı ordusu kalenin dış mahallelerini ele geçirdi, iç kaleye yönelik saldırılar sürdü. Zrinski, 8 Eylül 1566’da son bir hamleyle kaleden dışarı çıkarak şehit düştü. Kale ise Osmanlı birliklerinin eline geçti. Bu olay Macar ve Hırvat tarihinde kahramanlık destanı olarak anılır, Osmanlı kaynakları ise zaferi vurgular. Her iki anlatı tarafın bakış açısını yansıtır.
Ölüm Sebebi ve Zamanı
Kanuni 6 Eylül gecesi veya 7 Eylül’de, kale alınmadan önce çadırında vefat etti. Hükümdarın hastalığı seferin başından beri vardı; gut nedeniyle yürümekte zorlandığı ve çoğu zaman at sırtında veya sedye ile taşındığı aktarılır. Kalbi veya vücudu yaşlılık nedeniyle yorulmuş olabilir. Ölüm sebebi olarak kaynaklar kalp rahatsızlığı veya inme gibi tahminler yapar; kesin tıbbi teşhis bulunmaz. Zehirlenme veya suikast iddiası tarihî kaynaklarca desteklenmez.
Ölüm haberi, ordunun ve kuşatmanın seyri açısından kritik olduğu için gizlendi. Sadrazam Sokollu Mehmed Paşa, haberi ancak hekim, kâtip ve birkaç güvenilir kişiyle paylaştı. Padişahın adına fermanlar yazılmaya devam etti ve onun sağlıklı olduğu izlenimi korundu. Şehzade Selim’e gizli haber gönderildi. Selim ordugâha vardığında ölüm duyuruldu ve biat edildi. Gizli tutma süresi yaklaşık yirmi ile kırk sekiz gün arasında aktarılır. Bu uygulama, Çelebi Mehmed’in ölümünde görülen geleneğin devamı niteliğindedir.
Kalbin Zigetvar’a Gömülmesi Rivayeti
Osmanlı kaynaklarında yer alan bir anlatıya göre, padişahın iç organları ve kalbi çıkarılıp Zigetvar yakınlarına gömüldü. Bu yerde sonradan bir türbe ve cami yapıldığı, Türbe adı verilen bir yerleşimin kurulduğu anlatılır. Türbe, Macaristan’da yaklaşık 200 yıl boyunca Osmanlı idaresindeki yerleşimin simgesi oldu. Osmanlı Macaristan’dan çekildiğinde türbe tahrip edildi; yerinde bugün bir anıt ve arkeolojik kalıntılar bulunur. Bu bölge, Macaristan’da Türk-Macar dostluk anıtı olarak ziyaret edilmektedir.
Bu rivayetin doğruluğu ve detayları konusunda tarihçiler dikkatli davranır. Padişahın naaşının bozulmaması için bu yönteme başvurulduğu söylenir. Bir diğer anlatıya göre ise cenaze kısmen İstanbul’a getirilirken kalbin sembolik olarak sefer yerinde bırakıldı. Konu hem Osmanlı hem Macar arşivlerinde araştırılmaktadır.
Cenaze ve Süleymaniye’deki Türbe
Kanuni’nin cenazesi, ordu tarafından Belgrad üzerinden İstanbul’a taşındı. Naaşın üzerinde padişah sancağı ve hürmet işaretleri vardı. İstanbul’da büyük bir törenle karşılandı; cenaze namazı kılındıktan sonra Süleymaniye Külliyesi’nin Haliç’e bakan tarafında, Mimar Sinan’ın 1566-1567 yıllarında tasarladığı sekizgen türbeye defnedildi. Süleymaniye Külliyesi, Kanuni’nin hayatında yaptırdığı en büyük eserlerindendir ve Sinan’ın kalfalık eseri olarak adlandırılır.
Türbe, sekizgen planlı, kubbeli ve etrafı sütunlu bir revakla çevrilidir. Duvarlar İznik çinileriyle süslüdür. Sandukanın üstünde kakma işlemeli ahşap örtü ve padişah sarığı bulunur. İç mekânın kubbesi altın yaldızlı kalem işleriyle bezelidir. Kapıda sedef kakma işçiliği dikkat çeker. Yanında Hürrem Sultan’ın türbesi bulunmaktadır. Bu iki türbe külliyenin hazire bölümünde yer alır.
Süleymaniye Hazîresi ve Hürrem Sultan
Süleymaniye Külliyesi’nin kıble tarafındaki hazire alanı, Osmanlı’nın klasik dönem sultan türbelerinin en önemli örneğini içerir. Kanuni’nin türbesinin yanında, Mimar Sinan tarafından 1558’de yapılan Hürrem Sultan’ın türbesi bulunur. Hürrem Sultan, Kanuni’nin eşi olarak tarihte özel bir konuma sahiptir. Türbesinin mimarisi sade ancak çini süslemeleriyle dikkat çeker. Yanında II. Süleyman, II. Ahmed ve bazı şehzadelerin türbeleri de bulunur. Bu alan, sonraki padişahların gömüldüğü bir hanedan hazirisine dönüşmüştür.
Hazirede ayrıca Mimar Sinan’ın kendi türbesi, caminin kuzeydoğu köşesinde yer alır. Böylece Süleymaniye hazîresi, hem hükümdarı hem de mimarını aynı alanda toplar. Külliyenin avlusunda bir de darüşşifa ve tıp medresesi vardı; ayrıntıları Osmanlı darüşşifaları yazısında bulunur. Sandukalar yeşil örtüyle kaplanmış, etrafında dua yazıları bulunur. Türbe, günümüzde müze olarak değil, dua ve ziyaret amacıyla işlev görmeye devam eder.
Kanuni Dönemi ve Mirası
Kanuni Sultan Süleyman, 1520-1566 arasındaki 46 yıllık saltanatıyla Osmanlı’nın en uzun süre tahtta kalan padişahlarındandır. Belgrad (1521), Rodos (1522), Mohaç (1526), Bağdat (1534) ve Budin gibi fetihler bu dönemde gerçekleşti. Hukuk alanındaki çalışmaları nedeniyle “Kanuni” lakabıyla anıldı. Kanunnameler ve şeyhülislam Ebüssuûd Efendi ile iş birliği bu dönemin hukuk düzenini belirledi.
Kanuni döneminde sanat, edebiyat, mimari ve hat sanatı yüksek bir seviyeye ulaştı. Padişah “Muhibbî” mahlasıyla şiirler yazdı. Ancak saltanatının son yıllarında şehzade Mustafa’nın idamı ve oğulları Bayezid ile Selim arasındaki çekişmeler hanedan içinde acı olaylar yarattı. Bu olaylar tarihçiler tarafından değişik şekillerde yorumlanır. Ardından gelen II. Selim, babasının mirasını sürdürdü. Süleymaniye Külliyesi bugün İstanbul’un en önemli tarihî ve dinî yapıları arasında yer alır.
Sıkça Sorulan Sorular
Kanuni Sultan Süleyman nerede öldü?
1566 Eylül’ünde Macaristan’daki Zigetvar Seferi sırasında, kuşatma altındaki kalenin önünde ordugâhında vefat etti.
Kanuni’nin ölümü neden gizlendi?
Ordunun moralinin bozulmaması ve şehzade Selim gelene kadar güvenin korunması için ölüm haberi yaklaşık bir ay boyunca saklandı. Süre kaynaklara göre değişir.
Kanuni’nin kalbi nerede?
Rivayete göre kalbi ve iç organları Zigetvar yakınlarına gömüldü ve burada türbe yapıldı. Bu anlatıyı destekleyen Osmanlı kaynakları vardır, ancak ayrıntılar tartışmalıdır.
Kanuni nerede yatıyor?
İstanbul’da Süleymaniye Camii’nin kıble tarafındaki bahçede, Mimar Sinan’ın yaptığı türbede yatmaktadır.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Süleyman I" md.; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Süleymaniye Külliyesi" md.; Halil İnalcık, The Ottoman Empire: The Classical Age; Feridun Emecen, Kanuni Sultan Süleyman çalışmaları
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Süleyman I" md.
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Süleymaniye Külliyesi" md.
- Halil İnalcık, The Ottoman Empire: The Classical Age
- Feridun Emecen, Kanuni Sultan Süleyman çalışmaları
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.