Küba’da İslam Tarihi: Yayılışı ve Önemli Dönemleri

Küba’da İslam, sömürge döneminde köleleştirilerek getirilen Batı Afrikalı Müslümanlardan, 20. yüzyıldaki Arap göçüne ve devrim sonrası sınırlı dinî hayata uzanan küçük bir tarihe sahiptir. Bugün adadaki Müslüman topluluk yalnızca birkaç bin kişidir.

Sömürge Dönemi ve Afrika Kökenli Müslümanlar

İspanyol yönetimi, Küba’ya gelen yerleşimcilere Katolik olma şartı koyuyordu. Bu nedenle sömürge döneminde Müslümanlar açıkça dinlerini yaşayamadı. Buna rağmen 16.-19. yüzyıllarda adaya getirilen Batı Afrikalı köleleştirilmiş insanlar arasında Mandinka, Fulani ve Hausa kökenli Müslümanların bulunduğu belirtilir. Kuba’daki şeker plantasyonlarında çalıştırılan bu insanlar çoğu kez dinî kimliklerini gizledi; ibadet ve oruç uygulamaları Santería ve diğer Afro-Kübalı geleneklerle birleşti. Bazı tarihçiler Küba’daki Afrika kökenli dini hayatın “Lukumí” (Yoruba) bileşenlerinin Müslüman ve Müslüman olmayan unsurlar içerdiğini yazar.

19. Yüzyıl ve Arap Göçü

19. yüzyılın sonunda ve 20. yüzyılın başında Osmanlı topraklarından Orta Doğulu göçmenler Küba’ya da geldi. Bu göçmenlerin çoğu Lübnanlı ve Suriyeli Hristiyanlar olmakla birlikte Müslümanlar da vardı. Havana, Santiago de Cuba ve Camagüey’de tekstil ve ticaret işleri yaptılar. 1920’lerde Havana’da Arap dernekleri kuruldu. Bu topluluklar Kübalı toplumla karışarak zamanla Katolik ya da laik hayata geçti. Arap kökenli Kübalıların bir kısmı hâlâ soyadlarını korur.

Devrim Sonrası Dönem

1959 devriminden sonra yeni yönetim ateist devlet politikası izledi ve din adamları, kilise okulları ve dinî kuruluşlar ciddi baskı altına girdi. Arap göçmenlerin birçoğu ülkeyi terk etti. 1960’lardan sonra Küba, Sovyetler Birliği ve sosyalist blok ile ilişkiler kurdu; aynı zamanda Arap ülkeleri ve Filistin ile siyasi dayanışma geliştirdi. Bu ilişkiler çerçevesinde Arap ve Müslüman ülkelerden öğrenciler Küba’da eğitim aldı.

1990’lardan Sonra Dinî Hayat

Sovyetler Birliği’nin dağılması ve Küba’nın “Özel Dönem” olarak adlandırılan ekonomik krizi sırasında dinî hayat yeniden canlandı. 1992’de anayasa değişikliğiyle devletin ateist yerine laik olarak tanımlanması, dinî topluluklara geniş özgürlük getirdi. Müslümanlar için ilk resmî cemaat girişimleri bu dönemde başladı. 1990’larda ve 2000’lerde Havana’da küçük bir cemaat oluştu. Diyanet İşleri Başkanlığı ve çeşitli İslam ülkeleri, Kur’an nüshaları ve eğitim malzemeleri göndererek destek verdi. Ayrıca Küba’da yaşayan Müslüman öğrenci ve diplomatlar cuma namazlarında bir araya gelmeye başladı.

Bugünkü Topluluk

Küba’daki Müslümanların sayısı küçüktür; çoğu Küba doğumlu dönmeler ve yabancı uyruklular arasından gelir. Cemaat, özel evlerde ve bazı kamu binalarında kiralanan salonlarda toplanır. Havana’da İslam Kültür Derneği gibi kuruluşlar, Kur’an kursları ve kültürel etkinlikler düzenler. Türkiye, Suudi Arabistan ve diğer ülkeler camii projeleri konusunda Küba hükümeti ile görüşmeler yürütmüştür. Müslümanların helal gıda bulma, bayram izinleri ve hac gibi pratik konularda sınırlı olanaklarla karşılaşması, topluluğun başlıca sorunlarındandır.

Latin Amerika’daki diğer örnekler için Meksika, Brezilya ve Arjantin yazılarına; Atlantik’in öte yakasındaki Müslüman Afrikalı mirasının kökenleri için Senegal ve Nijerya yazılarına bakabilirsiniz. Karayipler’deki bağlantı için ayrıca ABD yazısı da faydalıdır.

Kültürel Etkiler

İspanyolca’daki Arapça kökenli sözcükler Küba İspanyolcası’nda da yaşar; “azúcar” (şeker), “aceite” ve “almacén” gibi kelimeler Küba şeker ekonomisinin günlük diline girmiştir. Mimaride, özellikle Havana’nın eski şehir bölümünde ve ev avlularında Mudejar etkisi taşıyan balkon, çeşme ve çini kullanımı İspanyol sömürge sanatının İslami köklerinden izler taşır. Bu miras, Küba’da İslam’ın doğrudan değil dolaylı yollarla da kültüre işlediğini gösterir.

Eğitim ve Uluslararası Bağlantılar

Küba’da eğitim görmüş Müslüman öğrenciler özellikle tıp alanında önemli bir gruptur. Havana’daki Latin Amerika Tıp Okulu’nda Afrika, Asya ve Orta Doğu’dan gelen öğrenciler bulunur; bu öğrenciler arasındaki Müslümanlar bayram ve Ramazan zamanlarında bir araya gelir. Küba hükümeti dinlerarası diyalog etkinliklerine izin verir ve çeşitli dinî topluluklarla ilişkiler kurar. Müslüman diplomatların konutları ve elçilik binaları da cemaatin buluşma noktaları olarak kullanılır.

Bu çerçevede Küba’daki İslam, kalabalık bir topluluktan çok, bireysel tercihlerle, öğrenci ve diplomat bağlarıyla ve uluslararası dayanışmayla yaşayan küçük bir cemaat görünümündedir. Cemaat üyeleri çoğunlukla Arapça dersleri, Kur’an okuma kursları ve ortak iftar sofralarıyla bir araya gelir. Toplumun genelinde ise İslam’a ilişkin bilgi sınırlıdır ve çoğunlukla Orta Doğu siyasetiyle ilgili haberler aracılığıyla edinilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Küba’da İslam’ın ilk izi nedir?

En belgelenmiş iz, 16.-19. yüzyıllarda adaya getirilen Batı Afrikalı köleleştirilmiş insanlar arasında Müslümanların bulunmasıdır.

Küba’da kaç Müslüman yaşıyor?

Güvenilir sayım yoktur; tahminler birkaç bin kişiyle sınırlıdır (yaklaşık 6.000 civarı). Bunlar çoğunlukla Küba’da doğmuş dönmeler ile öğrenci, diplomat ve yabancı uyruklu kişilerden oluşur.

Küba’da din özgürlüğü var mı?

1959 devriminden sonra ülke uzun yıllar ateist devlet politikası izledi. 1992 anayasa değişikliğiyle devlet ateist yerine laik olarak tanımlandı ve din özgürlüğü genişletildi; dinî topluluklar kayıt altına alınır.

Havana’da cami var mı?

2010’lardan sonra Havana’da Müslümanlar için müstakil bir ibadet yeri kurulması gündeme geldi ve Türkiye gibi ülkelerin destek önerileri tartışıldı. Müslümanlar ağırlıklı olarak özel evlerde ve küçük mescitlerde toplanır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 13 Haziran 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Küba" maddesi; Sylviane A. Diouf, Servants of Allah: African Muslims Enslaved in the Americas; Pew Research Center, Global Religious Landscape; Diyanet İşleri Başkanlığı (diyanet.gov.tr)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →