Malezya’da İslam Tarihi: Yayılışı ve Önemli Dönemleri

Malezya’da İslam, 14. yüzyılda Terengganu Yazıtı ile kanıtlanan erken izlerle başlar; 15. yüzyılda Malakka Sultanlığı İslam’ı devlet dini yaptı. Bugün Malezya Federal Anayasası’nda İslam federasyonun dinidir; Malay etnik kimliği hukuken Müslümanlıkla ilişkilendirilir.

Erken izler: Terengganu Yazıtı

Malay Yarımadası’ndaki en erken İslami hukuk metni, Terengganu Yazıtı’dır. Cawi (Arap harfli Malayca) yazılmış bu taş, 1303 civarına tarihlenir ve Müslüman bir yöneticinin hukuki hükümlerini içerir; kesin tarihi konusunda tartışma vardır. Yazıt, Malay dünyasında İslam’ın en azından 14. yüzyılın başında yerel yönetim düzeyinde kabul edildiğini gösterir. Arap, Fars ve Hint tüccarları bu dönemde Malay limanlarında yerleşik hâldeydi.

Malakka Sultanlığı

15. yüzyılın başında Paramesvara (İskender Şah olarak da anılır) Malakka’yı kurdu. Rivayetlere göre Paramesvara ya da halefi Megat İskender Şah İslam’ı kabul etti; sonraki hükümdarlar Müslüman unvanlar aldı. Malakka, Hint Okyanusu ile Çin Denizi arasında kilit bir liman olarak Güneydoğu Asya’nın İslam ticaret ve ilim merkezi oldu. Malakka’dan yayılan Malay dili ve İslam hukuku (Malakka Kanunları) bölgedeki devletleri etkiledi. Şâfiî mezhebi ve Sufi tarikatlar, Malakka’dan Endonezya, Brunei ve Güney Filipinler’e yayıldı.

Portekiz, Hollanda ve İngiliz dönemi

1511’de Portekizliler Malakka’yı ele geçirdi; Sultan Mahmud Şah Johor’a çekilerek yeni merkezler kurdu. 1641’de Hollandalılar Malakka’yı aldı. 18. yüzyılda İngilizler Penang (1786) ve Singapur (1819) üzerinden bölgeye girdi. 1874 Pangkor Antlaşması’ndan sonra İngiliz “Residents” sultanlıkların işlerine karıştı; ancak İslam ve Malay adetleri konusunda sultanların yetkisi korunmuştur. Bu düzenleme, bugün de her eyalette sultanın İslam’ın başı olma geleneğinin kaynağıdır.

Bağımsızlık ve Malay kimliği

31 Ağustos 1957’de Malaya Federasyonu bağımsız oldu; 1963’te Sabah, Sarawak ve Singapur katılarak Malezya kuruldu (Singapur 1965’te ayrıldı). Anayasanın 3. maddesi İslam’ı federasyonun dini ilan eder; diğer dinler barış içinde uygulanabilir. 160. madde “Malay”ı Müslüman olan, Malayca konuşan ve Malay adetlerine uyan kişi olarak tanımlar. Bu tanım, İslam ile etnik kimliğin iç içe geçtiğini gösterir. Malezya’da şeriat mahkemeleri Müslümanlar için aile hukuku, miras ve belirli ibadet konularında yetkilidir ve sivil mahkemelerle yan yana çalışır.

Dinî kurumlar

Her eyalette İslami Dinî Konsey (Majlis Agama Islam) bulunur. Federal düzeyde JAKIM (Malezya İslami Kalkınma Dairesi), helal sertifikası, hac ve dinî politika konularıyla ilgilenir. Kuala Lumpur’daki Ulusal Cami (Masjid Negara, 1965) ve Putrajaya’daki Putra Camii (1999) ülkenin simgelerindendir. Malezya nüfusunun yaklaşık yüzde altmışı Müslümandır; Budistler, Hristiyanlar ve Hindular önemli azınlıklardır. Müslümanlar çoğunlukla Sünnî Şâfiî’dir.

Komşularla bağlantı

Malezya’nın İslam tarihi için Endonezya’da İslam tarihi, Brunei’de İslam tarihi, Singapur’da İslam tarihi, Hindistan’da İslam tarihi ve Bangladeş’te İslam tarihi yazıları okunabilir.

Sultanlar, eyaletler ve İslam’ın başı

Malezya’da dokuz eyalette sultanlık sistemi bulunur ve her sultan kendi eyaletinde İslam’ın başıdır. Federal düzeyde ise Yang di-Pertuan Agong (Malezya Kralı) beş yılda bir sultanlar arasından seçilir ve federal düzeyde İslam’ın korunmasından sorumlu olur. Bu sistem, Malezya’da din, devlet ve geleneğin benzersiz bir şekilde birleştiği bir yapıdır. Penang, Melaka, Sabah ve Sarawak’ta ise sultan yoktur; İslam’ın başı Yang di-Pertuan Agong’dur.

Camiler, eğitim ve sanat

Malezya’nın mimari mirası arasında Kampung Laut Camii (18. yüzyıl, Kelantan), Melaka’daki Kampung Hulu Camii ve Kapitan Keling Camii (Penang) yer alır. Bunlar yerel ahşap mimariyle Hint, Çin ve Arap unsurlarını birleştirir. Uluslararası İslam Üniversitesi (IIUM, 1983), dünyanın dört bir yanından öğrenci kabul eder ve İslami ilimlerle modern bilimleri birleştirmeyi hedefler. Malezya İslam Bankacılığı, helal gıda sertifikalandırması ve İslami finansta dünya çapında öncü bir konumdadır.

Malezya’nın dinî çoğulculuğu

Malezya, yaklaşık 33 milyon nüfusuyla Müslüman Malaylar, Çinliler (Budist, Taoist ve Hristiyan), Hintliler (Hindu, Müslüman ve Hristiyan) ve yerli halkları barındırır. İslam, Malay kimliğiyle bütünleşse de, farklı dinlerin ibadet özgürlüğü anayasayla güvence altındadır. Dinler arası ilişkiler hem iş birliği hem de zaman zaman tartışma örnekleri içerir. Bunların hukuki boyutları, din değiştirme, şeriat mahkemeleri ve sivil mahkemeler arasındaki yetki sorunları gibi konularda ortaya çıkar.

Malezya’nın İslam tarihi, ticaret yolları üzerinde kurulmuş bir kültürün, zamanla devletle ve kimlikle bütünleşen dinî bir yapıya dönüşmesinin canlı bir örneğidir. Bu süreçte Arap, Hint ve Çin tüccarlarının katkısı belirgindir.

Malezya’da Ramazan, Mevlid ve Hicri yılbaşı gibi günler devlet törenleriyle kutlanır; bu da İslam’ın kamusal hayattaki görünürlüğünü artırır.

Sıkça Sorulan Sorular

Terengganu Yazıtı nedir?

Yaklaşık 1303’e tarihlenen, Arap harfli Malayca yazılmış, Malay Yarımadası’ndaki en erken İslami hukuk metni olarak bilinen taş yazıttır.

Malakka Sultanlığı ne zaman kuruldu?

15. yüzyılın başında Paramesvara tarafından; sonraki hükümdarlar İslam’ı kabul etti.

Malezya’da İslam’ın statüsü nedir?

Anayasanın 3. maddesine göre İslam federasyonun dinidir; diğer dinler barış içinde uygulanabilir.

Malezya ne zaman bağımsız oldu?

31 Ağustos 1957’de Malaya Federasyonu olarak; Malezya 1963’te kuruldu.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 20 Haziran 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Malezya" md.; Syed Muhammad Naquib al-Attas, Preliminary Statement on a General Theory of the Islamization of the Malay-Indonesian Archipelago; Barbara Watson Andaya ve Leonard Andaya, A History of Malaysia

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →