Talha b. Ubeydullah (r.a.)

Kimliği

Talha b. Ubeydullah, Kureyş’in Teym koluna mensuptur; Hz. Ebû Bekir ile aynı kabiledendir. Hicretten yaklaşık yirmi beş yıl önce Mekke’de doğdu. Genç yaşta ticaretle uğraştı ve Suriye’ye kervanlarla gitti. Künyesi Ebû Muhammed’dir.

İslam’a Girişi

Hz. Ebû Bekir’in davetiyle ilk Müslümanlar arasında yer aldı; ilk sekiz Müslümandan biri olarak anılır. Müslüman olduğu için kabilesi tarafından Hz. Ebû Bekir ile birlikte bir iple bağlanarak eziyet edildiği rivayet edilir. Bu yüzden ikisine “Karîneyn” (birbirine bağlı iki kişi) denmiştir.

Peygamberimizle İlişkisi

Medine’ye hicret ettikten sonra Peygamberimiz onu Ensar’dan Ka’b b. Mâlik ile kardeş yaptı. Bedir savaşı sırasında Resûlullah tarafından Kureyş kervanını gözetlemek için görevlendirildiğinden savaşa katılamadı; Peygamberimiz ona ganimetten pay ayırdı ve onu Bedir ehlinden saydı.

Uhud savaşı onun hayatının en parlak sayfasıdır. Okçuların yerlerini terk etmesiyle Müslümanlar dağıldığında, Peygamberimizin etrafında kalan az sayıdaki sahabiden biriydi. Resûlullah’a yöneltilen okları ve kılıç darbelerini eliyle ve bedeniyle karşıladı. Kays b. Ebî Hâzim, Talha’nın Uhud günü Peygamberimizi korurken çolak kalan elini gördüğünü anlatır (Buhârî, Fedâilü’l-ashâb; Meğâzî). Vücudunda yetmişi aşkın yara olduğu rivayet edilir. Hz. Ebû Bekir, Uhud’u her anışında “O gün tamamen Talha’nın günüydü” derdi.

Faziletine Dair Hadisler

Uhud günü Peygamberimiz yaralı hâlde bir kayaya çıkmak istediğinde Talha eğilip onu sırtında yükseltmiştir. Bunun üzerine Resûlullah “Talha (cenneti) hak etti” buyurmuştur (Tirmizî, Menâkıb; Tirmizî hasen demiştir).

Yine Peygamberimizin, “Yeryüzünde yürüyen bir şehide bakmak isteyen Talha b. Ubeydullah’a baksın” buyurduğu rivayet edilmiştir (Tirmizî, Menâkıb). Aşere-i mübeşşere hadisinde adı geçer (Tirmizî, Menâkıb; Ebû Dâvûd, Sünnet).

Cömertliği

Talha, ticarette büyük servet kazanmış, ancak bu serveti kendisine bir yük olarak görmüştür. Peygamberimiz ona cömertliği sebebiyle “Talhatü’l-hayr”, “Talhatü’l-feyyâz” ve “Talhatü’l-cûd” gibi isimler vermiştir. Kabilesinden fakirlerin ihtiyaçlarını karşılar, borçlularının borcunu öder, bir gecede büyük bir meblağı dağıttığı rivayet edilir. Hanımının anlattığına göre bir gece malın evde kalmasından huzursuz olmuş ve sabah olmadan fakirlere dağıtmıştır.

Sonraki Dönem

Hz. Ömer’in belirlediği altı kişilik şûra heyetinin üyelerinden biriydi. Hz. Osman’ın şehadetinden sonra Hz. Ali’ye biat etti. Ardından Hz. Osman’ın katillerinin bir an önce cezalandırılması gerektiği görüşüyle Hz. Âişe ve Zübeyr ile birlikte Basra’ya gitti. Hicretin 36. yılında (656) meydana gelen Cemel olayında, çatışmaya girmek istemediği hâlde isabet eden bir okla yaralanarak şehit oldu. Rivayetlere göre Hz. Ali, onun şehadetine çok üzülmüş ve Talha ile Zübeyr’in, “Kalplerindeki kini söküp atarız” ayetinin (Hicr Suresi, 15/47) kapsamında olmasını umduğunu söylemiştir.

Ehl-i Sünnet, Cemel olayında her iki tarafın da iyi niyetle ve ictihadla hareket ettiğini, fitneyi körükleyenlerin başkaları olduğunu kabul eder. Talha, cennetle müjdelenen ve Peygamberimizin şehid diye andığı bir sahabi olarak saygıyla anılır. Kabri Basra’dadır.

Ailesi ve Rivayetleri

Talha, Hz. Ebû Bekir’in kızı Ümmü Gülsüm ile de evlenmiş, böylece Peygamberimizin yakın çevresiyle bağları kuvvetlenmişti. Oğlu Muhammed, ibadetine düşkünlüğünden dolayı “Seccâd” diye anılırdı ve Cemel’de babasıyla birlikte şehit oldu. Talha’dan az sayıda hadis rivayet edilmiştir; bunun sebebi, onun rivayette titizliği ve Peygamberimize yanlış bir söz nispet etme korkusudur. Namaz ve İslam’ın şartlarını soran Necidli bedevî hadisini rivayet eden odur (Buhârî, Îmân; Müslim, Îmân).

Örnek Alınacak Yönleri

• Fedakârlık: Canını Peygamberimize siper etmesi.
• Cömertlik: Servetini elinde tutmayıp ihtiyaç sahiplerine yöneltmesi.
• Sadakat: İlk günden itibaren İslam’a eziyetlere rağmen bağlı kalması.
• Borç ve kul hakkı konusundaki hassasiyeti; kendi ihtiyacından önce başkalarının sıkıntısını gidermeyi düşünmesi.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Fedâilü'l-ashâb; Meğâzî; Tirmizî, Menâkıb; Ebû Dâvûd, Sünnet; İbn Sa'd, et-Tabakâtü'l-kübrâ, III; İbn Hacer, el-İsâbe; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Talha b. Ubeydullah" md.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →