Borsada Hisse Senedi Almak Caiz mi? Helal Hisse Kriterleri

Hisse senedi, bir şirkete ortaklık payını temsil eder; bu yüzden ana faaliyeti helal olan şirketlerin hisselerinin alınıp satılması çoğu çağdaş fetvada caiz görülür. Şirketin faizli borç, faiz geliri ve haram faaliyet oranları belirli eşikler altındaysa uygunluk kabul edilir; açığa satış ve kredili işlemden ise kaçınılır.

Hisse senedinin fıkhî niteliği

Hisse senedi, anonim şirkette sermaye payını temsil eden kıymetli evraktır. Fıkıh açısından bu bir ortaklık hakkıdır: Hissedar, şirketin kârına ve varlıklarına payı oranında ortak olur. Bu yapı, klasik fıkıhtaki müşareke (sermaye ortaklığı) akdine benzetilir. Ortaklığa dayalı kâr, risk üstlenmeyle ilişkili olduğundan, hisse kâr payı faiz değildir. Bu fark kâr payı ile faiz arasındaki fark yazısında açıklanmıştır. Ortaklık türlerinin genel hükümleri için ortaklık türleri başlığına bakılabilir.

Helal hisse kriterleri

Çağdaş fetva kurulları ve katılım endeksleri üç tür tarama yapar:

• Faaliyet taraması: Faiz esaslı finans (konvansiyonel banka ve sigorta), alkollü içki, kumar, domuz ürünleri, müstehcen yayın, tütün ve silah gibi alanlarda ana faaliyet gösteren şirketler uygun görülmez. Hangi alanların kapsama girdiği kuruluşlara göre değişir.
• Finansal oran taraması: Şirketin faizli borcunun piyasa değerine veya toplam varlığına oranı ve faiz gelirinin toplam gelirine oranı belirli sınırları aşmamalıdır. Uluslararası uygulamada sık kullanılan eşikler faizli borç için yaklaşık yüzde 30-33, faiz geliri için yaklaşık yüzde 5 civarındadır; kesin oranlar endeksten endekse değişebilir.
• Arındırma: Uygun bulunan şirketlerin kâr paylarındaki faiz veya haram gelirin payı hesaplanarak yatırımcı tarafından hayır yoluna verilir.

Bu eşiklerin dayanağı, “çoğunluğun hükmü bütüne verilir” ilkesi ve zorunlu ihtiyaç çerçevesindeki ruhsat anlayışıdır. Bazı âlimler bu eşikleri yeterince kısıtlayıcı bulmayıp, faizli işlem yapan şirketin hissesinden tamamen kaçınmayı önerir. Bu nedenle mezhep ve fetva kurumuna göre görüşler değişir.

Borsa İstanbul Katılım Endeksi

Borsa İstanbul’da katılım ilkelerine uygun şirketleri bir araya getiren endeksler vardır. Endekse girecek şirketler, Borsa İstanbul’un ilan ettiği kriterler ve danışma kurulu görüşü çerçevesinde taranır. Böylece yatırımcılar her şirketi tek tek incelemeden bir referansa ulaşabilir. Yine de bu endeksin ilkeleri uluslararası standartlardan bazı noktalarda ayrılabilir; yatırımcı kendi hassasiyetine göre inceleme yapabilir.

Caiz olmayan işlemler

• Açığa satış: Mülkiyetinde olmayan hissenin satılması; “olmayanı satma” yasağıyla ilgili olarak sakıncalı görülür (bkz. elinde olmayan malı satmak).
• Kredili (marjin) işlem: Aracı kurumdan faizli borçla hisse almak riba içerir.
• Vadeli işlem ve opsiyon: Bunların hükmü opsiyon ve vadeli işlemler yazısında incelenmiştir.
• Günlük spekülasyon amaçlı aşırı alım satım: Hükmen yasak olmasa da, kumar benzeri yapıya yaklaşması sebebiyle kerih görülebilir.

Bireysel yatırımcı için ölçüler

Borsada hisse alan Müslüman yatırımcının şu hususlara dikkat etmesi önerilir: Şirketin faaliyet alanını ve finansal tablolarını incelemek; faizli borç ve faiz geliri oranlarına bakmak; elde edilen temettü içindeki haram payı arındırmak; yatırımı peşin olarak, kendi parasıyla yapmak ve başkalarının tavsiyesine körü körüne uymamak. Hisse senedinin zekâtı konusu için ise hisse senedi ve yatırım fonlarının zekâtı yazısına bakılabilir. Yatırım sürecinde dürüstlük, sabır ve gereksiz risklerden kaçınma gibi ahlâkî ilkeler de gözetilmelidir. Bu yazı, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz.

Temettü, halka arz ve fon ürünleri

Hissenin kâr payı (temettü), şirketin elde ettiği kâr üzerinden dağıtıldığı için ortaklık geliri sayılır. Şirketin geliri içinde faiz payı varsa, bu oranda kısmın hayır yoluna verilmesi gerekir. Halka arzda hisse almak ise genellikle şirketin faaliyeti ve fiyatlaması bilindiği sürece caiz görülür; fakat halka arzın faizli kredi ile finanse edilmesi kriterlerde ayrıca değerlendirilir. Yatırım fonlarında fonun içeriği önemlidir: Faizli tahvil ve mevduat içeren fonlar uygun kabul edilmez; hisse ağırlıklı katılım fonları ise tercih edilir. Bu konudaki zekât hükümleri ayrı bir yazıda ele alınmıştır.

Genel olarak hisse alırken niyetin kısa vadeli spekülasyon yerine ortaklık ve uzun vadeli yatırım olması, fıkhî ve ahlâkî açıdan daha sağlıklı bir yaklaşım olarak görülür. Aşırı borçlanarak yatırım yapmak, hem finansal hem dinî riskleri artırır.

Sıkça Sorulan Sorular

Hisse senedi almak caiz mi?

Şirketin ana faaliyeti haram değilse (faiz, alkol, kumar, domuz ürünleri gibi) ve hisse sahibi ortaklık payına sahip olduğundan, hisse senedi alım satımı çoğu çağdaş fetvada caiz görülür. Şirketin faizli borç ve gelir oranları da dikkate alınır.

Helal hisse nasıl anlaşılır?

Katılım endeksleri gibi kuruluşların yayımladığı kriterlere göre, ana faaliyet konusu ve finansal oranlar (faizli borç, faiz geliri, haram gelir) taranır. Eşikleri aşan şirketler listeden çıkarılır. Yine de listeler kuruluştan kuruluşa farklı eşikler kullanabilir.

Açığa satış ve kredili işlem caiz midir?

Sahip olmadığı hisseyi satmak (açığa satış) mülkiyet şartına aykırı, kredili işlem ise borç ve faiz içerdiği için çağdaş fetvalarda caiz görülmez. Bu yüzden helal yatırımcı, peşin ve kendi parasıyla alım yapmayı tercih eder.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 16 Ağustos 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Hisse Senedi" ve "Şirket" maddeleri; Borsa İstanbul Katılım Endeksleri ilke ve kriterleri (borsaistanbul.com); AAOIFI Şer'î Standartlar, Hisse senetleri; Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, diyanet.gov.tr

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →