Fitre Miktarı Nasıl Belirlenir? Buğday, Hurma, Kuru Üzüm

Fitre miktarı, Hanefî mezhebine göre kişi başına yarım sa’ buğday (yaklaşık 1,6 kg) veya bir sa’ hurma, kuru üzüm ya da arpa kadardır. Diyanet her yıl bu ölçüleri para karşılığına çevirerek ilan eder; fitre, bu tutarın kişi sayısı kadar katı ödenerek verilir.

Hadislerdeki ölçü

Ebû Saîd el-Hudrî’den nakledilen rivayete göre sahabe, Peygamber Efendimiz zamanında fitreyi bir sa’ yiyecek, bir sa’ arpa, bir sa’ hurma, bir sa’ kuru üzüm veya bir sa’ peynir olarak verirdi (Buhârî, Zekât 73-77; Müslim, Zekât). İbn Ömer’in rivayetinde de Resûlullah’ın fitreyi bir sa’ hurma veya bir sa’ arpa olarak farz kıldığı bildirilir. Bu rivayetlere göre fitre ölçüsü bir sa’dır. Ayrıca bazı rivayetlerde buğdaydan yarım sa’ verilmesi de anlatılır (Ebû Dâvûd, Zekât 20); bu rivayetlerin sıhhati tartışılmıştır. Mezhepler arasındaki fark da buradan doğar.

Sa’ nedir?

Sa’, eski bir hacim ölçüsüdür; Medine sa’ı ile Irak sa’ı arasında fark bulunduğu için kilogram karşılığı kaynaklara göre değişir. Hanefîler Irak sa’ını esas alır (yaklaşık 3,3 kg buğday); cumhur ise Medine sa’ını esas alır (yaklaşık 2,0-2,2 kg buğday). Bu sebeple fitre miktarı mezhepten mezhebe farklı hesaplanır. Diyanet İşleri Başkanlığı, Hanefî ölçüsünü esas alarak buğday için yaklaşık 1,6 kilogram miktarını kullanır; bu rakam yıllara göre kuruşu kuruşuna aynı olmayabilir, her yıl duyurulan resmî değere bakılmalıdır.

Hanefî mezhebinde miktarlar

• Buğday ve buğday unu: Yarım sa’ (yaklaşık 1,6-1,7 kg).
• Arpa, hurma, kuru üzüm: Bir sa’ (yaklaşık 3,2-3,3 kg).
• Para olarak: Yukarıdaki ölçülerden birinin piyasa değeri.

Hanefîlerin buğday için yarım sa’ ölçüsünü benimsemelerinin delili, Hz. Muâviye’nin hilafet döneminde buğdayın değerli olması sebebiyle buğdaydan yarım sa’ verilmesine sahabenin uyum sağlamasıdır (Buhârî, Zekât 75). Bu uygulama, yarım sa’ buğdayın bir sa’ hurma veya arpaya denk sayılması sonucunu doğurmuştur. Buğday yerine un veya bulgur gibi buğday ürünleri verilecekse, miktarı buğday ölçüsüne göre hesaplanır.

Cumhurun görüşü

Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezhepleri, her yiyecek maddesinde bir sa’ ölçüsünü esas alır; buğday için de yarım sa’ görüşünü kabul etmez. Bu mezheplerde fitre miktarı, yerel yiyeceğin bir sa’ı olarak belirlenir. Fitreyi gıda yerine para ile vermenin caiz olup olmadığı, mezhepler arasında ayrıca tartışılır; bu konu fitre para olarak verilebilir mi yazısında işlenir. Fitreyi gıda olarak verecek kişi, kendi mezhebinin ölçüsünü esas almalıdır.

Diyanet’in yıllık fitre tutarı

Diyanet İşleri Başkanlığı, Ramazan öncesinde piyasa fiyatlarına göre buğday, arpa, hurma, kuru üzüm, kuru incir ve peynirden hangisine göre hesap yapılırsa karşılık gelecek tutarları ilan eder. Kişi, ekonomik durumuna göre bunlardan birini seçebilir. Çoğu kişi hesabın en yoksula faydalı olacak şekilde seçilmesini sağlamak için daha yüksek tutarı tercih eder. Bu seçim, fitrenin hikmetiyle örtüşür; çünkü fitre, yoksulun bayramını sevinçle geçirmesini hedefler. Güncel tutar her yıl değiştiğinden, bu yazıda kesin rakam verilmemiştir.

Kişi sayısına göre hesap

Fitre, vacip olan her kişi için ayrı ayrı çıkarılır. Örneğin üç kişilik bir ailede, nafakasından sorumlu olunan kişi sayısı kadar fitre verilir. Hesaplamayı yaparken kişinin kendisi, reşit olmayan çocukları ve bakmakla yükümlü olduğu kişiler hesaba katılır. Bu hesapla ilgili ayrıntılar için fitre kimlere farzdır yazısına bakılabilir.

Gıda mı, para mı?

Hanefî mezhebinde fitreyi doğrudan gıda yerine kıymetini vermek caiz görülür; Diyanet de bu yönde fetva verir. Hanefîler bunu, fitrenin amacının yoksulun ihtiyacını gidermek olmasına ve paranın çağımızda bu ihtiyacı daha iyi karşılamasına dayandırır. Cumhur ise hadislerde sayılan gıda maddelerinin kendisini şart koşar. Bu fark dolayısıyla bir Şâfiî, fitreyi para yerine buğday, hurma veya benzeri gıdayla vermek durumundadır. Bu yöntemi seçen kişi, ölçüyü bir sa’ olarak almalıdır.

Fitre hesaplama örneği

Bir aile, dört kişi için fitre hesabı yapıyor ve Diyanet’in ilan ettiği buğday karşılığını esas alıyor olsun. Kişi başına açıklanan tutar çarpı dört, ailenin toplam fitresini verir. Aynı aile, ihtiyaç sahibine daha fazla fayda sağlamak için kuru üzüm veya hurma karşılığını seçerse, kişi başı tutar daha yüksek olur ve toplam fitre de artar. Rakamlar yıldan yıla enflasyona göre değiştiği için, hesabın Ramazan’da duyurulan güncel miktarlara göre yapılması şarttır. Hesaptan sonra tutarı güvenilir bir kuruma yatırmak veya doğrudan ihtiyaç sahibine vermek mümkündür.

Fitre ile ilgili sık karıştırılan noktalar

Birçok kişi fitre miktarını zekât gibi kişinin malına göre hesaplanır sanır. Oysa fitre, mal miktarına değil kişi sayısına göre belirlenir. Zengin biri de fakire yakın biri de, fitreye mükellefse aynı miktarı verir. Bir başka yanlış, fitre için çok eski rakamların kullanılmasıdır; her yıl güncel tutarı öğrenmek gerekir. Fitre vaktine ilişkin ayrıntı için fitre ne zaman verilir yazısı okunabilir. Zekât ve fitre birlikte ele alındığında sık görülen hatalar da zekât ve fitre hakkında sık yapılan hatalar yazısında derlenmiştir.

Sıkça Sorulan Sorular

Fitre miktarı kaç kilogram buğdaydır?

Hanefî mezhebine göre yarım sa’ buğday, yaklaşık 1,6 kilogramdır. Diyanet güncel değeri her yıl açıklar.

Kuru üzüm fitresi ne kadar?

Bir sa’ kuru üzüm, yaklaşık 3,2-3,3 kilogramdır. Bunun parasal karşılığı da Diyanet tarafından ilan edilir.

Fitreyi hangi gıdaya göre vermek daha iyidir?

Seçim kişiye aittir. Daha yüksek karşılıklı gıdaya göre vermek, ihtiyaç sahibi için daha faydalı olur.

Fitre miktarı mezheplere göre değişir mi?

Evet. Hanefîler buğdayda yarım sa’, cumhur ise bir sa’ esas alır; sa’ ölçüsünün kilogram karşılığı da mezhebe göre değişir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 9 Ekim 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Zekât 73-77; Müslim, Zekât; Ebû Dâvûd, Zekât 20; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Fıtır Sadakası" ve "Sâ‘" maddeleri; Diyanet İşleri Başkanlığı, her yıl yayımlanan fitre miktarı duyurusu

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →