Çocukların Malından Zekât Verilir mi?

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Meselenin esası: mükellefiyet
Hanefî mezhebindeki hüküm
Cumhurun görüşü

Hanefî mezhebine göre ergenlik çağına gelmemiş çocuğun nisap miktarı malında zekât farz değildir; çünkü zekât mükellefiyeti için akıl ve ergenlik şarttır. Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezhepleri ise çocuğun malından velisinin zekât vermesini gerekli görür. Öşür ve fitre konusunda ise farklı bir durum vardır.

Meselenin esası: mükellefiyet

İbadetlerde sorumluluk için akıl ve ergenlik şart kabul edilir. Hadiste “Üç kişiden kalem kaldırılmıştır: uyuyan uyanana, çocuk ergenlik çağına gelene, deli aklı başına gelene kadar” buyrulur (Ebû Dâvûd, Hudûd 17; Tirmizî, Hudûd 1). Hanefî mezhebi, zekâtı da namaz ve oruç gibi bir ibadet sayar ve bu hadisten yola çıkarak çocuğun zekât yükümlülüğü altında olmadığını söyler. Zekâtın farz olma şartlarının ayrıntısı için zekâtın farz olmasının şartları yazısına bakılabilir.

Hanefî mezhebindeki hüküm

Hanefîlere göre çocuğun malında, nisaba ulaşsa bile, zekât yoktur. Buna rağmen çocuk ergenlik çağına gelip aklı yerinde olduğunda, malı nisaba sahipse zekât yükümlüsü olur ve zekât yılı hesabı o tarihten itibaren başlar. Ergenlikten önce geçen yıllar için geriye dönük zekât istenmez. Ancak bazı malî ibadetler çocuğun malında yine de yerine getirilir: Öşür (tarım ürünlerinin zekâtı) ve fitre, Hanefî mezhebinde çocuğun malından veli tarafından çıkarılır; çünkü bunlar, mala bağlı yükümlülükler olarak değerlendirilir. Bu ayrım pratikte önemlidir; çünkü bir çocuğun tarlasından hasat edilen üründen öşür verilirken, para ve altınından zekât verilmez.

Cumhurun görüşü

Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezhepleri, zekâtı malın hakkı olarak görür; yani zekât, kişinin ibadeti olmaktan çok malda fakirin hakkıdır. Bu sebeple çocuğun ve akıl hastasının nisap miktarı malında da zekât farzdır ve veli bunu çocuğun malından öder. Delil olarak, Peygamberimiz’in “Yetimlerin mallarını ticarette işletin ki zekât onları yok etmesin” sözü gösterilir (Tirmizî, Zekât 1; senedi mürsel ve zayıf kabul edilmiştir). Sahabeden Hz. Ömer, Hz. Ali ve Hz. Âişe gibi isimlerin yetimlerin malından zekât verdiğine dair rivayetler de nakledilir. Bu sebeple cumhur, çocuğun malında zekâtı lazım görür.

Velinin sorumluluğu

Çocuğun malı bulunduğunda, bunu korumak ve işletmek velinin görevidir. Kur’an, yetimlerin mallarını ergenlik çağına gelinceye kadar korumayı, haksız yere yemeyi yasaklar ve yemenin ateş yemek olduğunu bildirir (Nisâ, 4/2, 4/6, 4/10). Veli, çocuğun malını israf etmemeli, güvenli ve helâl yollarla değerlendirmelidir. Zekât konusunda, cumhurun görüşünü benimseyen veli, çocuğun malından zekâtı çıkarır; Hanefî görüşünü benimseyen ise zekât yerine malın büyütülmesini tercih eder. Hangi görüşün esas alınacağı, velinin mezhebine ve ihtiyat anlayışına bağlıdır.

Uygulamada ihtiyat

Birçok âlim, çocuğun malında zekât konusunda ihtiyatlı davranılmasını önerir. Çocuk, ergenlik çağına gelince, geçmiş yıllar için zekât sorumluluğu düşmese de gönüllü olarak sadaka vermek güzel bir davranıştır. Veli, çocuğun malını artırmak için yatırım yapabilir; ancak riskli ve belirsiz alanlara yönelmemelidir. Ayrıca çocuk adına verilen sadakada, çocuğun malından verilmesi uygun olmayabilir; veli kendi malından sadaka verip sevabını çocuğa bağışlayabilir. Bu uygulama, çocuğun mal varlığını koruma ilkesine uygundur.

Zekât alması gereken çocuk

Yetim ve fakir bir çocuğun zekât alıp almayacağı da sorulur. Çocuk, zekâtı alacak kişi olarak değerlendirilirse, zekât onun velisine veya bakıcısına teslim edilerek çocuğun ihtiyaçlarında kullanılır. Zekâtın alıcısının mülkiyetine geçmesi şartı, çocuklarda velinin teslim almasıyla sağlanır. Yetimlere yapılan yardımlar, ayrıca özel bir faziletle anılır; hadiste yetimi koruyan kişinin cennette Peygamberimiz’le birlikte olacağı bildirilir (Buhârî, Talâk 25). Zekât alanların sınıfları için zekâtın verilebileceği sekiz sınıf yazısı okunabilir.

Fitre ve çocuk malı

Çocuğun kendi malı varsa, fitre onun malından çıkarılabilir; malı yoksa baba kendi malından öder. Fitrenin kimlere farz olduğu konusunda fitre kimlere farzdır yazısına bakılabilir. Bu uygulama, fitrenin bireysel bir ibadetten çok, bakmakla yükümlü olunan kişiler için çıkarılan bir sadaka olduğunu gösterir.

Çocuk adına yapılan ibadetler ve sevap

Çocuğun ibadetle yükümlü olmaması, onun hayra yönlendirilmesine engel değildir. Sahabe çocuklarını oruca ve namaza alıştırırdı; çocuklara küçük yaştan sadaka vermeyi öğretmek de aynı eğitimin bir parçasıdır. Çocuğa harçlığından küçük bir miktar ayırtıp ihtiyaç sahibine vermesini sağlamak, hem cömertlik duygusunu geliştirir hem de zekât ve sadaka kavramını yaşayarak öğretir. Bu yöntem, ileride zekât mükellefi olacak kişinin ahlâkî hazırlığı olarak da görülebilir. Böylece çocuk, ergenlik çağına geldiğinde zekâtı bir yük olarak değil, bir sorumluluk ve sevap kapısı olarak karşılar. Sadaka çeşitlerini çocuklara anlatırken sadaka çeşitleri ve gizli sadakanın fazileti yazısı bir kaynak olabilir.

Çocuğa hediye edilen altın

Doğum, sünnet veya bayram vesilesiyle çocuğa takılan altınlar, çocuğun mülkü sayılır. Çocuk için tutulan bu altının zekâtı konusunda, ailenin uyduğu mezhebe göre karar verilir. Hanefî mezhebinde çocuğun altınında zekât yoktur; ancak ergenlik çağında bu altın nisaba ulaşıyorsa ve bir yıl geçmişse zekâta tabi olur. Altın hesabı için altının zekâtı nasıl hesaplanır yazısı kullanılabilir. Ailenin altını çocuğun adına mı yoksa kendi adına mı tuttuğu, mülkiyet açısından önemlidir; hediye verilen altın, çocuğun malı olur ve aile bu altını kendi ihtiyaçları için harcayamaz.

Sıkça Sorulan Sorular

Çocuğun altınına zekât düşer mi?

Hanefî mezhebine göre düşmez. Cumhur ise çocuğun nisaplı malında da velisinin zekât vermesi gerektiğini söyler.

Çocuğun tarım ürününde öşür var mı?

Evet. Hanefî mezhebinde de öşür ve fitre, çocuğun malından veli tarafından çıkarılır.

Çocuk ergen olduğunda geçmiş yılların zekâtı gerekir mi?

Hanefîlere göre gerekmez; zekât yılı ergenlik ve nisap şartı oluştuktan sonra başlar.

Veli çocuğun malını kullanabilir mi?

Yalnızca çocuğun faydasına, makul ve helâl yollarla kullanabilir. Yetim malını haksız yere yemek ağır günahtır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 30 Mayıs 2026 · Kaynaklar: Kur’an-ı Kerîm, Nisâ Suresi (4/2, 4/6, 4/10); Tirmizî, Zekât 1; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Zekât" ve "Sagîr" maddeleri; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (Zekât bölümü)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →