Kadının Mehir ve Çeyiz Altını Zekâta Tabi mi?

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Mehir ve çeyiz nedir?
Takı altınında zekât: Hanefî görüşü
Cumhurun görüşü

Hanefî mezhebine göre kadının mehir olarak aldığı veya çeyizinde bulunan altın takılar, nisap miktarına ulaşıyorsa ve üzerinden bir yıl geçtiyse zekâta tabidir. Zekâtı veren kadının kendisidir; kocası onun adına verirse izniyle geçerli olur. Ödenmemiş mehir ise alacak hükmündedir ve eline geçmeden zekâtı gerekmez; ancak kadın başka zekâta tabi mallara sahipse bunları birleştirerek hesap yapar.

Mehir ve çeyiz nedir?

Mehir, evlilik akdiyle erkeğin kadına ödemekle yükümlü olduğu maldır; kadının kendi hakkıdır ve kimse onun rızası olmadan tasarruf edemez (Nisâ, 4/4). Çeyiz ise kadının evliliğe getirdiği eşya, takı ve ev malzemeleridir. Türk kültüründe bu mallar çoğu zaman altın bilezik, ziynet takıları ve gerdanlık gibi biçimlerde olur. Bu yüzden kadının mal varlığı, genellikle takı altınından oluşur ve zekât meselesi bu kalemde yoğunlaşır. Mal varlığı sahibi kadındır; dolayısıyla zekât yükümlülüğü de ona aittir.

Takı altınında zekât: Hanefî görüşü

Hanefî mezhebine göre altın ve gümüş, ister para olarak ister takı olarak bulunsun, nisaba ulaşıyorsa zekâta tabidir. Delil olarak, Peygamber Efendimiz’in, kızının elindeki kalın altın bilezikleri gösteren bir kadına “Bunların zekâtını veriyor musun?” diye sorması ve “Hayır” cevabı üzerine “Allah’ın bunlar yerine sana ateşten iki bilezik takmasını ister misin?” buyurması rivayeti gösterilir (Ebû Dâvûd, Zekât 5; Tirmizî, Zekât 11). Bu rivayetin senedi hakkında âlimler arasında görüş ayrılığı vardır; yine de Hanefî mezhebi, altın ve gümüşün yaratılış gereği ödeme aracı olması sebebiyle takı hâlinde de zekâta tabi sayıldığı görüşünü benimser. Diyanet de bu görüşe göre fetva verir.

Cumhurun görüşü

Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde, mubah ve sınırlı süs takıları zekâta tabi değildir. Delil olarak, Hz. Âişe’nin yetim yeğenlerinin takılarının zekâtını vermemesi gibi sahabe uygulamaları gösterilir. Bu görüşe göre sadece servet biriktirme amacıyla tutulan altın ve gümüş zekâta tabidir. Takı altınının zekâtı konusu mezhepler arası önemli bir farktır; bu nedenle kişinin uyduğu mezhebe göre hareket etmesi gerekir. Konu takı altınına zekât düşer mi yazısında kapsamlı biçimde işlenmiştir.

Altın hesabı

Nisap, 80,18 gram saf altındır. Takı altınlarında ayar oranına göre saf altın miktarı hesaplanır: 22 ayar için 0,916, 18 ayar için 0,75, 14 ayar için 0,585 ile çarpılır. Örneğin 22 ayar altınlardan oluşan çeyizin nisaba ulaşması için yaklaşık 87,5 gram (80,18 / 0,916) gerekir. 14 ayar için yaklaşık 137 gram gerekir. Kadının başka zekâta tabi malı (nakit, ticaret malı vb.) varsa, bunlar altınla birleştirilerek nisap hesaplanır. Ayrıntılı örnek için altının zekâtı nasıl hesaplanır yazısına bakılabilir.

Ödenmemiş mehir

Mehir hâlâ ödenmemişse, kadının kocasından alacağıdır. Hanefî mezhebine göre ödenmemiş mehir, zayıf alacak sınıfında değerlendirilir; eline geçmeden zekâtı gerekmez, eline geçtikten sonra nisap oluşuyorsa üzerinden yıl geçince zekât verilir. Bazı hâllerde mehir, kadının kolayca talep edebileceği ve kocanın ödeyebileceği bir borçsa, kuvvetli alacak gibi muamele görebilir; bu durumda her yıl zekâtı hesaplanır. Mehir-i müeccel ise (vadeli, boşanma veya ölümde ödenecek) genellikle eline geçmeden zekâta tabi tutulmaz. Alacakların tasnifi için alacakların zekâtı yazısı okunabilir.

Zekâtı kim verir?

Altın kadının mülkü olduğundan, zekât yükümlüsü de kadındır. Kadının kendi geliri yoksa, kocasının izin ve rızasıyla kocası kendi parasından kadının altını için zekât verebilir; bu durumda zekât geçerli olur. Kadın, altınını satarak veya altından bir kısmını bozdurarak zekâtını ödeyebilir. Koca ise, karısının malındaki zekât için sorumlu değildir; ancak ona yardımcı olması güzel bir davranıştır. Eşler arasında zekât verilemeyeceği hükmü de unutulmamalıdır; zekât, kadının veya kocanın birbirine verdiği zekât yerine geçmez. Bu konu zekât verilmeyecek kişiler yazısında açıklanır.

Kullanılan ve kullanılmayan takılar

Hanefî mezhebi, takının kullanılıp kullanılmadığına bakmaksızın zekâta tabi sayar. Günlük giyilen takılar da, kasada duran altınlar da aynı hükümdedir. Cumhura göre ise kullanılan takı muaf, yatırım için saklanan altın zekâta tabidir. Pratikte, kişinin bu farkı bilmesi ve kendi mezhebine göre hareket etmesi gerekir. Evlilik için biriktirilen altın için düğün için biriktirilen altının zekâtı yazısı faydalıdır.

Zekâtı geçmiş yıllar için ödemek

Birçok kadın, çeyiz altınlarının zekâta tabi olduğunu geç öğrenir. Bu durumda geçmiş yıllar için zekât borcu doğup doğmadığı sorusu gündeme gelir. Hanefî mezhebine göre nisaba ulaşan altın için her yıl zekât gerekmişse, bu borç düşmez; kadın, nisaba ulaştığı yıldan itibaren hesaplayıp ödemelidir. Bu hesapta bazı yıllarda altının bozdurulmuş veya hediye edilmiş olması hesaba katılır. Hesap yaparken ihtiyatlı davranmak ve gerekirse bir müftüye danışmak yerinde olur. Detaylı yöntem için zekâtı unutmak ve geçmiş yılların zekâtı yazısı kullanılabilir.

Altın zekâtı vermek istemeyen kadın için seçenekler

Kadın, altınını satmadan zekât vermek istiyorsa, altının bir kısmını bozdurarak nakit zekât ödeyebilir. Elinde nakit yoksa zekâtı altın cinsinden vermek de mümkündür; örneğin ihtiyaç sahibine küçük bir miktar altın hediye edilebilir. Zekâtın yüzde 2,5 oranında olduğu unutulmamalıdır: 100 gram saf altın için 2,5 gram saf altın veya karşılığı verilir. Aynı mantık gümüş ve döviz için de geçerlidir. Altın birikimi biriktirenler için yıllık hesap yapmak kadınlar açısından da kolay bir yol hâline getirilebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Çeyiz altınlarına zekât düşer mi?

Hanefî mezhebine göre nisaba ulaşıyorsa ve bir yıl geçtiyse düşer. Cumhura göre mubah süs takıları muaftır.

Mehir zekâta tabi mi?

Ödenmiş ve elde bulunan mehir, nisaba ulaştığında zekâta tabidir. Ödenmemiş mehir alacak hükmündedir; eline geçmeden zekât gerekmez.

Zekâtı kadın mı koca mı verir?

Mülk kadına ait olduğundan zekât yükümlüsü kadındır. Koca, izin ve rıza ile onun adına verebilir.

Altının nisabı kaç gramdır?

Saf altın olarak 80,18 gramdır. 22 ayar takı için yaklaşık 87,5 gram gerekir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 31 Mayıs 2026 · Kaynaklar: Ebû Dâvûd, Zekât 5; Tirmizî, Zekât 11; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Mehir" ve "Zekât" maddeleri; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (Zekât bölümü)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →