Zekât Parası Cami ve Okul İnşaatına Verilir mi?

Hanefî mezhebine ve Diyanet’in görüşüne göre zekât parası doğrudan cami veya okul inşaatına verilemez; çünkü zekâtta fakirin mülkiyetine geçirme (temlik) şartı vardır ve bina yapımında bu şart gerçekleşmez. Cami ve okul için nafile sadaka, bağış veya vakıf yolu tercih edilmelidir.

Soru neden önemli?

Kasabalarda ve mahallelerde cami, Kur’an kursu ve okul yapımı için sık sık yardım kampanyası düzenlenir. Hayır sahipleri, elindeki zekât parasıyla bu işlere katkı yapıp yapamayacağını merak eder. Cevap, zekâtın niteliğini anlamakla netleşir: Zekât, genel bir hayır harcaması değil, ayette sayılan belirli sınıflara yönelik mali bir ibadettir. Bu sınıfların tamamı için zekâtın verilebileceği sekiz sınıf yazısına bakılabilir.

Temlik şartı ve bina yapımı

Hanefî fıkhında zekâtın geçerli olması için malın bir hak sahibinin mülkiyetine kesin olarak geçmesi gerekir. Cami ya da okul, belli bir kişinin mülkiyetine geçirilebilecek bir şey değildir; vakıf niteliğindedir. Dolayısıyla zekât parası inşaat malzemesi, işçilik ve arsa gibi masraflara harcanırsa, zekât verilmiş sayılmaz. Bu görüş, ayetteki “fakirlere … mahsustur” ifadesinde mülkiyet verme (lâm-ı temlik) anlamını gören yaklaşıma dayanır. Temlik şartının genel hükümleri için zekâtı derneklere ve vakıflara vermek yazısı faydalıdır.

Fî sebîlillâh payı bunu kapsar mı?

Bazı çağdaş âlimler, ayetteki “Allah yolunda” sınıfını geniş yorumlayarak cami, okul ve hastane gibi kamu hizmetlerini de kapsayabileceğini ileri sürmüştür. Bu yaklaşıma göre dinî ve ilmî hizmetler, toplumun faydasına olan işlerdir ve fî sebîlillâh payından karşılanabilir. Ancak Hanefî mezhebinin ve klasik fukahanın ağırlıklı görüşü, bu ifadeyi daha dar anlamda, yani Allah yolunda hizmet eden ihtiyaç sahibi kişilerle sınırlı kabul eder. Diyanet İşleri Başkanlığı da zekâtın bina yapımına verilemeyeceğini belirtir. Bu iki yaklaşım arasındaki farkı fî sebîlillâh kavramı yazısında görebilirsiniz. Tereddüt hâlinde zekât, bina inşaatına değil, hak sahibi kişilere verilmelidir.

Okul ve eğitim için ne yapılabilir?

Okul inşaatına zekât verilemese de eğitimle ilgili şu yollarla zekât ibadeti yerine getirilebilir:

• İhtiyaç sahibi öğrencilere doğrudan burs vermek; öğrenci fakirse zekât alabilir.
• Yurt, yemek ve ulaşım ihtiyacı olan öğrencilere kayıtlı kurumlar aracılığıyla yardım etmek.
• Kitap, kırtasiye ve ders araçlarını öğrenciye mülkiyet olarak vermek.

Bu konu, öğrencilere burs olarak zekât vermek yazısında daha ayrıntılı işlenir. Öğrencinin fakir olması şarttır; zengin ailenin çocuğuna zekât verilmez.

Cami için hangi yardım kabul edilir?

Cami inşaatı, vakıf kurmak ve sadaka-i câriye niteliğinde bir hayır işidir. Bunun için zekât dışındaki mallar kullanılabilir: nafile sadaka, bağış, kurban bedeli (kesim dışı bağış) ve vasiyet gibi. Zekâtı verilmiş malın üstünde kalan serbest mal, camiye ayrılabilir. Bu şekilde hem zekât eksiksiz verilir hem de hayır işi yerine getirilir. Sürekli sevap getiren hayır türleri için vakıf kurmak ve sadaka-i câriye örnekleri yazısına bakılabilir.

Zekâtı camide görevli fakir kişilere vermek

Camide hizmet eden ve fakir sayılan bir görevliye zekât verilebilir; ancak bu, onun maaşı olarak değil, ihtiyaç sahibi bir kişi olarak mülkiyetine geçen bir yardım olmalıdır. Kişinin zengin sayılacak düzeyde geliri varsa zekât alamaz. Bu ayrım, zekâtın hizmetin karşılığı olarak değil, ihtiyaca karşılık verildiğini gösterir.

Yanlışlıkla verilen zekât

Kişi, bilmeden zekâtını cami inşaatına vermişse, bu miktar zekât yerine geçmez; zekâtı yeniden ödemesi gerekir. Verdiği miktar ise sadaka olarak kalır. Bu durum, zekâtın eksik kalması ve yıllarca borç olarak sürmesi tehlikesini taşıdığından, kişi durumu fark ettiğinde zekâtını eksiksiz yerine getirmelidir. Zekâtı unutma ve geçmiş yıllar için zekâtı unutmak ve geçmiş yılların zekâtı yazısı faydalıdır.

Kurumlar zekât parasını nasıl kullanmalı?

Cami veya okul yaptıran dernekler, zekât ile bağış paralarını ayrı hesapta tutmalıdır. Zekât fonu yalnızca sekiz sınıfa dönük yardımda, örneğin fakir ailelere gıda, yakacak ve nakdî destek, borçlulara destek, öğrenci bursu ve yolda kalmışlara yardımda kullanılabilir. Bina ve altyapı masrafları ise bağış ve vakıf gelirlerinden karşılanır. Bu ayrım yapılmadan toplanan paralarda zekât verenin sorumluluğu belirsiz hâle gelir. Bu yüzden kampanyalara katılırken “zekât mı, bağış mı?” sorusunu kuruma yöneltmek yerinde olur; ayrıntı için bağış kampanyalarına zekât ile katılmak yazısına bakılabilir.

Tarihten bir not: vakıf kültürü

Osmanlı ve daha önceki İslam toplumlarında cami, medrese, çeşme ve imaretler zekât ile değil, vakıf gelirleriyle yapılmış ve işletilmiştir. Bu sistem, zekâtı fakirlere ulaştırırken kalıcı hizmetleri vakıf mallarına bağlamıştır. Böylece iki ibadet ve hayır alanı birbirine karışmadan yürümüştür. Sadaka-i câriye niteliğindeki bu yapılar, günümüzde de örnek alınabilecek bir toplumsal finansman modelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Zekât parasıyla cami yapılır mı?

Hanefî mezhebi ve Diyanet’e göre hayır. Zekâtta temlik şartı vardır; cami inşaatı bu şartı sağlamaz.

Okul inşaatına zekât verilebilir mi?

Doğrudan inşaat masrafına verilemez. İhtiyaç sahibi öğrencilere burs olarak verilmesi caizdir.

Fî sebîlillâh payı cami yapımını kapsar mı?

Bazı çağdaş âlimler kapsar der, ancak Hanefî mezhebi ve Diyanet bu görüşte değildir. İhtiyatlı olan, zekâtı bina işlerine harcamamaktır.

Camiye ne tür bir yardım yapılabilir?

Nafile sadaka, bağış ve vakıf yoluyla yardım edilebilir. Bu yardımlar zekât yerine geçmez; zekât ayrıca verilmelidir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 20 Temmuz 2026 · Kaynaklar: Kur’an-ı Kerîm, Tevbe Suresi (9/60); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Zekât" ve "Fî Sebîlillâh" maddeleri; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (Zekât bölümü); İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, Zekât bölümü

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →