Kardeşe, Amcaya ve Teyzeye Zekât Verilir mi?

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Akrabaya zekât vermenin hükmü
Hadisteki ölçü
Kardeşe zekât vermek

Fakir olan kardeşe, amcaya, halaya, dayıya ve teyzeye zekât vermek caizdir; hatta akrabalık bağını gözettiği için daha faziletlidir. Yasak olan, bakmakla yükümlü olunan ana-baba, çocuk ve eşe zekât vermektir. Akrabaya verilen zekâtta hem sadaka hem sıla-i rahim sevabı bulunur; ancak alıcının gerçekten ihtiyaç sahibi olması şarttır.

Akrabaya zekât vermenin hükmü

Usul (ana-baba, dede-nine) ve füru (çocuk, torun) dışındaki yakınlar, fakir iseler zekât alabilir. Kardeşler, amcalar, halalar, dayılar, teyzeler, yeğenler ve kuzenler bu kapsamdadır. Fıkıh kaynakları bu hükmü, bu kişilerin nafakasının kişiye yükletilmemiş olmasıyla açıklar. Bakmakla yükümlü olunan kişiler için ise zekât, kişinin kendi borcunu ödemesi gibi bir durum yaratır; bu yüzden onlara verilemez. Zekât verilmeyenlerin tam listesi zekât verilmeyecek kişiler yazısında yer alır.

Hadisteki ölçü

Peygamber Efendimiz, yoksula verilen sadakanın tek, akrabaya verilen sadakanın ise iki sevabı olduğunu bildirmiştir: Biri sadaka, diğeri sıla-i rahim (Tirmizî, Zekât 27; Nesâî, Zekât). Bu hadis, zekât ve nafile sadakada akrabaların öncelikli olduğunu gösterir. Akrabayı gözetmek, İslam ahlâkının önemli bir parçasıdır; Kur’an’da da akrabanın hakkı defalarca hatırlatılır (örneğin İsrâ Suresi, 17/26). Zekât ve sadakada öncelik sırasının nasıl belirleneceği, sadakada öncelik sırası yazısında ele alınmıştır.

Kardeşe zekât vermek

Kardeş, usul veya füru değildir. Bu nedenle fakir ise ve nafakası kişinin üzerinde değilse zekât verilebilir. Burada dikkat edilecek nokta, kardeşin ihtiyacını nafaka olarak karşılama sorumluluğunun doğup doğmadığıdır. Hanefî mezhebinde, kişi kardeşinin nafakası için mahkeme kararıyla sorumlu tutulmuşsa, o kişiye zekât vermek yerine nafaka vermesi gerekir. Aynı evde birlikte yaşayan ve ortak geçinen kardeşler için de bu ayrıma dikkat edilmesi uygundur. Ortak harcamalarla yaşayan kardeşe, ayrı bir kişiye teslim edilmiş gibi bir zekât temliki yapılmalıdır.

Amca, hala, dayı ve teyze

Bunlar, usul ve füru kapsamında bulunmadıklarından zekât alabilirler. Özellikle yaşlı, hasta ya da geliri düşük akrabalara zekât vermek, hem ihtiyaç sahibine ulaşmanın en kısa yolu hem de sıla-i rahmin bir gereğidir. Çoğu zaman ihtiyaç sahibi akrabalar yardım istemekten çekinir; bu durumda zekâtın “zekât” olarak adlandırılması şart değildir, ancak niyetin zekât olması gerekir. Şu noktaya dikkat edilmelidir: Kişi zekâtını verirken niyetin zekât olduğunu içinden tutması yeterlidir (bk. zekât verirken söylemek gerekir mi).

Yeğen, kuzen ve diğer akrabalar

Yeğenler ve kuzenler için de aynı hüküm geçerlidir. Bu kişilerden fakir olanlara zekât verilebilir. Ancak kişi, bakmakla yükümlü olmadığı akrabalara verdiği zekâtın karşılığında bir yarar beklememeli, hediye veya nafaka niyetiyle karıştırmamalıdır. Zekât, kişiye bir karşılık beklenmeden teslim edilmeli, alıcının mülkiyetine geçmelidir.

Zekâtı akrabaya vermek ile nafaka arasındaki fark

Nafaka: Hukuken veya dinen zorunlu olan, ana-baba ve çocuk gibi kişilere yapılan yardımdır; zekât yerine geçmez.
Zekât: Nisaba ulaşan malın belirli bir kısmının fakire temlik edilmesidir.
Nafile sadaka: Her yakına ve herkese verilebilen gönüllü yardımdır.

Zengin akrabaya verilirse

Zekât verilen kişi akraba da olsa, zengin ise zekât geçerli olmaz. Kişi dikkatli araştırma yaptıysa ve sonradan zengin olduğu anlaşılırsa, Ebû Hanîfe ve Muhammed’e göre zekât ödenmiş sayılır; ancak kişi gerekli özeni göstermemişse yeniden vermesi gerekir. Bu konu zekâtın verildiği kişi zengin çıkarsa yazısında anlatılmaktadır.

Akrabaya vermenin sosyal faydası

Akrabaya yapılan yardım yalnızca dinî bir görev değil, aynı zamanda aile içi dayanışmanın sürdürülmesinin de aracıdır. Birbirini tanıyan insanlar arasında ihtiyaç daha doğru tespit edilir, gereksiz israf ve yanlış kişiye verme riski azalır. Ayrıca zekât almak zorunda kalan kişinin onurunu koruyacak şekilde, ihtiyacın akraba çevresinde giderilmesi sosyal açıdan sağlıklı bir yöntemdir. Bu nedenle fukaha, zekâtın önce yakın akrabalara, sonra komşulara, sonra hemşehrilere ve daha uzaklara dağıtılmasını tavsiye etmiştir. Zekâtın başka şehre gönderilmesine ilişkin görüşler için zekâtın başka şehre veya ülkeye gönderilmesi yazısına bakılabilir.

Verirken dikkat edilmesi gereken inceliklerle ilgili öneriler

Akrabaya zekât verirken alıcıyı mahcup etmeyecek bir yöntem seçmek, hem zekâtın hem sadakanın ahlâkına uygundur. Kimi zaman zekâtı hediye zarfında vermek ya da bir bayram hediyesi şeklinde ulaştırmak, niyetin zekât olması şartıyla caizdir. Önemli olan, verilen malın alıcının mülkiyetine kesin olarak geçmesidir; “kullan, sonra geri verirsin” şeklinde bir ödünç, zekât yerine geçmez. Yine akrabalık bağı sebebiyle kişiyi minnet altında bırakacak sözlerden kaçınmak gerekir; Bakara Suresi’nde sadakaların başa kakma ve eziyetle boşa çıkacağı belirtilir (2/264).

Akrabasına zekât veren kişinin, aynı akrabasına yıl içinde başka yardımlar yapması da mümkündür; bu yardımlar zekâtın yerine geçmez, ancak ihtiyaç tam karşılanıyorsa zekât miktarı azaltılabilir. Hesap yaparken tutarlı olmak ve ihtiyacı doğru ölçmek önemlidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kardeşime zekât verebilir miyim?

Fakir ise ve nafakası üzerinize farz değilse verebilirsiniz. Kardeşe zekât vermek sıla-i rahim sevabı da kazandırır.

Teyzeme veya amcama zekât vermem caiz mi?

Evet. Usul ve füru dışındaki fakir akrabalara zekât verilebilir.

Akrabaya zekât verirken zekât olduğunu söylemek gerekir mi?

Hayır. Zekâtın niyetle verilmesi yeterlidir; alıcıya bunu söylemek şart değildir.

Akraba mı yoksa yabancı mı daha önceliklidir?

Aynı ihtiyaçta ise önce akrabalar gelir; çünkü akrabaya verilen zekâtta iki sevap bulunur.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 11 Eylül 2026 · Kaynaklar: Tirmizî, Zekât 27; Nesâî, Zekât; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Zekât" ve "Sıla-i Rahim" maddeleri; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (Zekât bölümü)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →