Altının Zekâtı Nasıl Hesaplanır? Gram ve Bilezik Örneği

Altının zekâtı, saf altın cinsinden 80,18 gramı bulan ve bir yıl elde tutulan miktarın kırkta biri (yüzde 2,5) olarak hesaplanır. Ayarlı altın saf altına çevrilir; zekât altın olarak veya güncel değeriyle para olarak verilebilir.

Hesaplamanın temel kuralları

Altının nisabı yirmi miskal, yani Diyanet’in kabul ettiği ölçüye göre 80,18 gram saf altındır. Bu miktara ulaşan ve üzerinden bir kameri yıl geçen altının kırkta biri zekât olarak verilir. Hz. Peygamber’in “Yirmi dinardan aşağıda zekât yoktur; yirmi dinarda yarım dinar vardır” (Ebû Dâvûd, Zekât) buyurması bu ölçünün dayanağıdır. Yıl, kameri (Hicrî) takvime göre hesaplanır; miladî takvime göre hesap yapanlar, 2,5 yerine yaklaşık 2,577 oranını esas alır. Zekâtın şartları için zekâtın farz olma şartları yazısı okunabilir.

Ayar dönüşümü

Takı ve bilezikler genelde 14, 18 veya 22 ayardır. Saf altın (24 ayar) miktarı şu formülle bulunur: Gram × (ayar / 24). Örnekler:

• 100 gram 22 ayar bilezik: 100 × 22/24 = 91,67 gram saf altın. Nisabı aşar. Zekât: 91,67 / 40 = yaklaşık 2,29 gram saf altın.
• 60 gram 22 ayar takı: 60 × 22/24 = 55 gram saf altın. Tek başına nisabın altındadır; fakat başka altın, gümüş, nakit veya ticaret malıyla birleşince nisaba ulaşabilir.
• 50 gram 24 ayar külçe ve 40 gram 14 ayar takı: 50 + (40 × 14/24 = 23,33) = 73,33 gram. Nisabın altındadır; diğer mal varlığı eklenirse hesap değişir.

Takı altınının zekâta tabi olup olmadığı mezheplere göre değişir; bu konu takı altınına zekât düşer mi yazısında anlatılmıştır.

Nisap birleştirme

Hanefî mezhebine göre altın, gümüş, nakit ve ticaret malı bir araya gelerek nisabı tamamlayabilir. Örneğin elinde 60 gram altın ve nisabın küçük bir kısmı değerinde nakit bulunan kişi, toplamı nisaba ulaşıyorsa zekât verir. Bu hesapta çoğunlukla altın değeri esas alınır ve gümüş nisabının düşük olması nedeniyle gümüş değeriyle hesap yapma sorunu ayrıca tartışılır. Gümüş nisabı için gümüşün zekâtı yazısına bakılabilir. Döviz ve banka hesabı için döviz ve banka hesabının zekâtı yazısı okunabilir.

Adım adım hesaplama

• Elinizdeki tüm altını (bilezik, külçe, çeyrek, hesap) gram ve ayar bazında listeleyin.
• Her birini saf altın gramına çevirin ve toplayın.
• Toplam 80,18 gramı geçiyor ve yıl dolmuşsa, kırkta birini (yüzde 2,5) hesaplayın.
• Güncel gram altın fiyatıyla çarparak para karşılığını bulun.
• Borçlarınızı ve vadesi gelen yükümlülüklerinizi, fetva ölçülerine göre dikkate alın.
• Zekâtı hak sahiplerine, gösterişten uzak biçimde ulaştırın.

Ödeme biçimi ve zamanı

Zekât altın olarak veya bedeli üzerinden para ile verilebilir. Hanefî mezhebine göre değer olarak vermek de caizdir; yoksulun ihtiyacına en uygun olan tercih edilir. Zekât farz olduğunda geciktirilmeden verilmelidir; mazeretsiz geciktirmek günah sayılır. Yılda bir kez, örneğin Ramazan‘da toplu olarak vermek isteyenler, yıl dönümü ile uyumu gözetmeli ve peşin vermek de caiz olduğu için bu pratik kolaylığı kullanabilir. Yanlış hesapla eksik verilen zekât fark edilirse, geçmişe dönük telafi edilir.

Sık karşılaşılan durumlar

Bir aile, çeyiz altınları nisabı aştığı hâlde zekâtını hiç vermemişse, hesap yapıp birikmiş zekât borcunu ödemelidir. Altın hesabında tutulan altın, fiziki altın gibi hesaplanır. Altınını yıl içinde bozdurup yeniden alan kişi, Hanefî mezhebinde yıl boyunca nisabın tam kalması şartı gereği yılın sürekliliğini korumuş sayılır. Çocuk adına alınan altınlar için mezhep farkı vardır. Altın birikimi ve kenz için altın biriktirmek kenz midir yazısı okunabilir. Bu yazı genel bilgilendirmedir; güncel nisap ve fiyatlar için Diyanet duyurularına bakılmalıdır.

Hesaplamada dikkat edilecek hatalar

En sık yapılan hata, ayarlı altını doğrudan gram olarak toplamaktır. 22 ayar bileziği 24 ayar saf altınmış gibi hesaplamak zekâtı fazla veya yanlış gösterir. İkinci hata, altın hesabındaki ve evdeki altını ayrı değerlendirip nisabı birleştirmemektir. Üçüncü hata, yıl dönümünü miladî takvime göre tutup farkı gözetmemektir. Dördüncü hata, kullanılan takıya zekât düşmediğini düşünüp mezhep farkını araştırmamaktır; Diyanet çizgisinde Hanefî görüşe göre takı da nisaba ulaşıyorsa zekâta tabidir. Bu hataları önlemek için hesaplamayı yazılı yapmak ve her yıl aynı tarihte tekrarlamak faydalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Altın zekâtı nasıl hesaplanır?

Altın miktarı saf altın cinsinden hesaplanır; 80,18 gramı bulan ve bir yıl elde tutulan altının kırkta biri (yüzde 2,5) zekât olarak verilir. Zekât altın olarak veya o günkü bedelinin parası olarak ödenebilir.

22 ayar bilezik saf altına nasıl çevrilir?

22 ayar altında saf altın oranı 22/24’tür. Örneğin 100 gram 22 ayar bilezik yaklaşık 91,67 gram saf altın eder. Zekâtı bunun kırkta biri olan yaklaşık 2,29 gram saf altındır.

Altın zekâtı para ile ödenebilir mi?

Evet. Hanefî mezhebine göre zekât, altın veya o günkü değeri üzerinden para olarak verilebilir. Önemli olan hak sahibinin ihtiyacını karşılayacak biçimde değer vermektir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 8 Ağustos 2026 · Kaynaklar: Müslim ve Ebû Dâvûd, Zekât (altının nisabı ve kırkta bir oranı); Diyanet İşleri Başkanlığı, zekât ve nisap duyuruları (diyanet.gov.tr); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Zekât" maddesi; İlmihal kaynakları

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →