Düğün İçin Biriktirilen Altının Zekâtı
Düğün için biriktirilen altının zekâtı gerekir mi? Çeyiz ve düğün altınları, takı altını hükmü, hediye altınlar ve zekât yılının başlangıcı açıklandı.
- Altın ve niyet
- Takı altını mı yatırım altını mı?
- Düğünde takılan altınlar
Düğün için biriktirilen altın, nisap miktarına ulaşıyor ve üzerinden bir Hicrî yıl geçiyorsa Hanefî mezhebine göre zekâta tabidir. Altının hangi amaçla tutulduğu zekât hükmünü değiştirmez. Düğünde takılan altınlar da gelin veya damadın malı olarak değerlendirilir ve nisabı aşıyorsa zekât gerekir.
Altın ve niyet
Altın ve gümüş, değer ölçüsü olduğundan, ister yatırım ister ihtiyaç amacıyla tutulsun, nisaba ulaştığında zekâta tabidir. Düğün hazırlığı için altın biriktiren aile, bu altını giyim, takı veya mal olarak harcamadığı sürece zekât sorumluluğu taşır. Bir kişi, düğün için altın alıp bekletiyor ve henüz harcamamışsa, bu altının zekâtı her yıl hesaplanır. Altın düğün giderlerinde harcandığında veya takı olarak hediye edildiğinde mülkiyet değişir. Zekâtın temel şartları için zekâtın farz olmasının şartları yazısına bakılabilir.
Takı altını mı yatırım altını mı?
Hanefî mezhebine göre, takı olarak kullanılan altın da yatırım altını gibi zekâta tabidir (Ebû Dâvûd, Zekât 5; Tirmizî, Zekât 11). Diğer mezheplerde ise sınırlı ölçüde ve mubah olarak kullanılan süs takıları zekâttan muaftır. Bu mezhep farkı, özellikle düğün için hazırlanmış çeyiz altınlarında önemli sonuç doğurur. Konu takı altınına zekât düşer mi ve kadının mehir ve çeyiz altını zekâta tabi mi yazılarında ele alınmıştır. Aile hangi mezhebe uyuyorsa o hükme göre hareket eder; Türkiye’de uygulama genellikle Hanefî mezhebine göredir.
Düğünde takılan altınlar
Düğünde gelin ve damada takılan altınlar, bu kişilere verilmiş hediyelerdir; takı olarak kendi adlarına mülk olurlar. Gelinin altınları gelinin mülküdür; damadın altınları damadın mülküdür. Zekât yılı, altınların toplamının nisaba ulaştığı andan başlar. Bazı ailelerde bu altınlar ortak kasada tutulur; ortak yönetilse bile mülkiyet kime aitse zekât sorumluluğu odur. Altınlar hâlâ aile büyüklerinin elindeyse, mülkiyet hakkında net olmakta fayda vardır. Kişi, düğün sonrasında kendi altınlarının zekâtını hesaplayıp ödeyebilir.
Hesap örneği
Bir aile kızının düğünü için 3 yıl boyunca 22 ayar altın biriktirip 120 gram elde etmiş olsun. Saf altın karşılığı yaklaşık 110 gramdır (120 x 0,916). Bu miktar 80,18 gram nisabını aştığı için zekât gerekir. Zekât yüzde 2,5 oranıyla yaklaşık 2,75 gram saf altın veya karşılığıdır. Altın fiyatı zekât günündeki rayice göre belirlenir ve nakit ya da altın olarak verilebilir. Hesabın yöntemi için altının zekâtı nasıl hesaplanır yazısı okunabilir.
Altın alımı ve zekât yılı
Düğün için yıllar içinde alınan altınların her biri için ayrı yıl beklenmez. Nisaba ulaştığınız tarih esas alınır; sonraki alımlar aynı nisabın yılına eklenir. Düğün tarihi yaklaşırken altın, takı olarak çeyiz sandığında beklese bile, zekâta tabi mal olarak hesaplanır. Düğünle birlikte altın harcanır veya hediye edilirse, yılın sonunda elde kalan miktar zekât hesabına katılır. Zekât yılı için zekât yılı nasıl belirlenir yazısı faydalıdır.
Düğün borcu ve zekât
Düğün için alınan kredi veya borçlar, zekât hesabında düşülebilir. Düğün masraflarını karşılamak için ayrılan para, ödemeler yapıldıktan sonra elden çıktığı için zekât hesabından çıkar. Ancak düğün henüz yapılmamış ve para bekliyorsa zekâta tabidir. Evlenecek çiftin ev eşyası için aldığı mallar zekâta tabi değildir. Borç ve zekât ilişkisi için borçlu kişinin zekâtı yazısı okunabilir.
Hediye altınlar ve mülkiyet
Düğünlerde takılan altınların bir kısmı, çiftin mülkiyetine geçen hediyedir. Bazı ailelerde bu altınlar yeni evlilere teslim edilmez, anne-babalar tarafından saklanır. Fıkhen bir şeyin hediye sayılabilmesi için teslim edilmesi (kabz) gerekir; teslim edilmemiş hediye henüz alıcının mülkü olmayabilir. Bu nedenle hediye altınlar çifte teslim edilmeden önce zekât hesabına girmez; teslim edildikten sonra nisaba ulaşıp ulaşmadığına bakılır. Mülkiyet kimde ise zekât sorumluluğu da o kişiye aittir. Bu ayrım aile içinde ileride çıkabilecek anlaşmazlıkları azaltmak için de yararlıdır; altınların kime ait olduğunu belirlemek ve gerekirse yazıya dökmek yerinde olur.
Altın biriktiren ailelerin yaygın hataları
Birinci hata, düğün altınlarının “kızımızın çeyizi” diye zekâttan muaf tutulmasıdır. İkinci hata, altın alımı yapıldıkça her alım için ayrı yıl beklemektir; oysa tek nisap yılı yeterlidir. Üçüncü hata, ayarı göz önüne almadan toplam gramı nisapla karşılaştırmaktır. Dördüncü hata ise altın yerine verilecek zekâtın hesaplanmasında eski fiyatların kullanılmasıdır. Bu hataların çoğu, hesabı yılda bir kez yazılı yapmakla ortadan kalkar. Zekât ve fitrede yaygın yanlışlar için zekât ve fitre hakkında sık yapılan hatalar yazısına da bakılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Düğün için biriktirdiğim altına zekât düşer mi?
Evet. Nisaba ulaşıyor ve bir yıl geçiyorsa niyetten bağımsız zekâta tabidir.
Düğünde takılan altınlara zekât gerekir mi?
Gelin veya damadın mülkü olarak nisabı aşıyorsa Hanefî mezhebine göre zekât gerekir.
Takı altınının zekâtı konusunda mezhepler ayrılır mı?
Evet. Hanefîlere göre takı altını zekâta tabidir; diğer mezheplerde mubah süs takıları muaftır.
Düğün masrafları zekâttan düşülür mü?
Ödenmesi gereken borçlar düşülür. Henüz harcanmamış düğün parası zekâta tabidir.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Ebû Dâvûd, Zekât 5; Tirmizî, Zekât 11; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Zekât" maddesi; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (Zekât bölümü)
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Ebû Dâvûd, Zekât 5
- Tirmizî, Zekât 11
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Zekât" maddesi
- Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (Zekât bölümü)
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.