Dövizin ve Banka Hesabının Zekâtı Nasıl Verilir?

Banka hesabındaki nakit ve döviz, toplamı 80,18 gram altının değerine ulaşır ve bir yıl elde tutulursa kırkta bir (yüzde 2,5) oranında zekâta tabidir. Hesap yıl dönümünde güncel kurla hesaplanır; faiz payı ayrıca hayır yoluna verilir, borç ve zorunlu giderler dikkate alınır.

Para ve döviz zekâtı

Nakit para, banka hesabı ve döviz, altın ve gümüş yerine geçen bir değer ölçüsü sayıldığı için zekâta tabidir. Çağdaş fıkıh kurumları kâğıt paranın altın-gümüş hükmünde olduğunu ve zekâtının verilmesi gerektiğini belirtir. Diyanet’in uygulamasında nakit ve döviz, altın nisabı (80,18 gram) esas alınarak hesaplanır. Zekâtın genel şartları zekâtın farz olma şartları yazısında anlatılmıştır. Döviz alım satımının ayrı bir fıkhî konu olduğunu hatırlamak gerekir: döviz alım satımı ve sarf akdi.

Hesap türleri

• Vadesiz hesap: Bakiye doğrudan zekâta tabidir.
• Vadeli hesap: Anapara zekâta tabidir. Vade dolmamış olsa bile, kişi parayı gerektiğinde çekme hakkına sahipse bakiye zekât hesabına katılır.
• Döviz hesabı: Yıl dönümündeki kurla TL’ye çevrilip altın nisabıyla karşılaştırılır; zekât döviz cinsinden de verilebilir.
• Altın hesabı: Gram altın miktarı üzerinden hesaplanır. Bkz. altın hesabı.
• Katılma hesabı: Anapara ve elde edilen kâr payı toplamı zekâta tabidir.
• Emeklilik birikimi (BES): Çekilebilir hâle gelen kısım için ayrıntılar farklı görüşlere tabidir. Bkz. BES.

Yıl dolma ve nisap

Hanefî mezhebine göre nisap, yılın başında ve sonunda tam olmalıdır; yıl içinde hesaptaki bakiyenin azalıp çoğalması önemsizdir, yeter ki yılın sonunda nisap bulunsun. Yıl içinde nisaptan sonra elde edilen gelir (maaş, kâr) yıl sonunda hesaba eklenerek toplam üzerinden zekât verilir. Bunun pratik yolu kişinin kendine bir zekât tarihi belirlemesidir; örneğin Ramazan başı veya yıl içinde hesap kesim tarihi. Yıl dönümünde toplam bakiyenin yarısı kadar borcu varsa ve borç vadesi gelmişse, düşülerek kalan üzerinden hesap yapılır. Borç ve zekât ilişkisi için ilgili yazılara başvurulabilir.

Faiz payı

Hesaba faiz işlemişse, bu tutar kişinin helal malı sayılmaz ve zekât hesabına katılmaz; hayır yoluna verilerek haramdan kurtulunmalıdır. Zekât yerine faiz verilmesi geçerli değildir; çünkü zekât helal maldan verilir. Faiz tutarını ve hayır yoluna aktarma ilkelerini faiz gelirini ne yapmalı yazısı anlatır. Katılım bankalarında kâr payı helal sayıldığı için zekâta dahil edilir.

Hesaplama örneği

Bir kişi yıl dönümünde 50.000 TL vadesiz, 2.000 dolar döviz hesabı ve 10 gram altına sahip olsun. Dolar kuru ve gram altın fiyatı o gün belirlenir; döviz TL’ye çevrilir, altın değeri eklenir. Toplam, 80,18 gram altının güncel değerini aşıyorsa kırkta birini (yüzde 2,5) zekât olarak verir. Örneğin toplam 400.000 TL ise zekât 10.000 TL’dir. Bu tutar, yoksula nakit olarak veya o gün döviz cinsinden verilebilir. Kişinin vadesi gelmiş borçları varsa düşülür. Hesabın bir kısmı tahsilat bekleyen alacak ise bkz. alacakların zekâtı.

Sık karşılaşılan durumlar

Bir kişi, yıl dönümünde hesabındaki parayı çekip başkasına emanet ederek zekât hesabından kurtulmaya çalışıyorsa, bu hile zekât yükümlülüğünü düşürmez ve ahlâken sakıncalıdır. Bir öğrenci, harçlık birikimi nisaba ulaşmamışsa zekât vermez. Bir işçi, tazminatını aldığında ve yıl dolduğunda nisabı aşıyorsa zekâta tabi olur. Ev almak için biriktirilen para, konut ihtiyacı olsa bile, nakit olarak tutuluyorsa zekâta tabidir; konut ihtiyacı borç gibi düşülmez. Bu yazı genel bilgilendirme niteliğindedir; hesaplama için resmî nisap duyurularına başvurulmalıdır.

Zekâtın verilişi ve zamanı

Hesaplanan zekât, hesaptaki paradan ya da başka bir nakit kaynaktan verilebilir. Zekâtı doğrudan hak sahibine vermek, güvenilir bir kuruma teslim etmek veya vekil tayin etmek caizdir. Vekile verilen zekât, hak sahibine ulaşmadıkça ödenmiş sayılmayabileceğinden vekilin güvenilir olması önemlidir. Havale ve elektronik transferle gönderilen zekâtta niyetin yapılması yeterlidir. Zekât ödemesini yıl dönümünden önce peşin vermek de caizdir; fakat sonradan nisabın değişmesi durumunda hesap yeniden gözden geçirilir. Zekâtı kime verebileceğimiz ve vermemesi gereken yakınlar konusunda ilmihal kaynaklarına başvurulabilir.

Zekât bilincini canlı tutmak için yıllık bir hatırlatma takvimi oluşturmak, hesap ekstrelerini saklamak ve ailenin tüm bireyleri adına varlıkları tek listede toplamak da yararlıdır.

Yanlış hesap yapıldığını sonradan fark eden kişi, eksik verdiği zekâtı tamamlamalıdır; fazla verdiyse bu sadaka olarak sevap kazandırır.

Sıkça Sorulan Sorular

Banka hesabındaki paranın zekâtı nasıl hesaplanır?

Hesaptaki nakit, döviz ve altın bakiyesi toplanır; toplam değer 80,18 gram altının değerini bulur ve üzerinden bir yıl geçerse kırkta biri (yüzde 2,5) zekât olarak verilir. Borç ve zorunlu giderler ayrıca dikkate alınır.

Dövizin zekâtı hangi kurla hesaplanır?

Zekât yıl dönümündeki güncel kurla hesaplanır. Döviz TL’ye çevrilerek altın nisabıyla karşılaştırılır; zekât TL olarak veya döviz cinsinden verilebilir.

Hesaptaki faiz getirisi zekâta dahil mi?

Faiz geliri haram olduğundan hayır yoluna verilmesi gerekir ve kişinin malı olarak zekât hesabında değerlendirilmez. Anapara ve helal kazanç üzerinden zekât hesaplanır; ayrıntı için fetva makamına danışılabilir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 27 Ekim 2026 · Kaynaklar: Müslim ve Ebû Dâvûd, Zekât (zekâtın kırkta bir oranı); Diyanet İşleri Başkanlığı, zekât ve nisap duyuruları (diyanet.gov.tr); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Zekât" maddesi; İslam Fıkıh Akademisi, kâğıt para ve zekât kararları

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →