Gümüşün Zekâtı ve Gümüş Nisabının Günümüz Değeri

Gümüşün zekâtı, 200 dirhem (yaklaşık 561-595 gram, ölçüye göre) nisabına ulaşan ve bir yıl elde tutulan gümüşün kırkta biri olarak verilir. Günümüzde gümüşün değeri düştüğü için, nakit ve karma mal varlıklarında altın nisabını esas almak daha yaygın ve ihtiyatlı bir uygulamadır.

Gümüş nisabı

Hz. Peygamber “Beş okıyyeden (kırk dirhem) az gümüşte zekât yoktur” buyurmuştur (Buhârî, Zekât; Müslim, Zekât). Bir okıyye kırk dirhemdir; beş okıyye iki yüz dirhem eder. Dirhemin gram karşılığı hesaplama yöntemine göre değişir: 3,12 gramlık “şer’î dirhem” esas alınırsa 200 dirhem yaklaşık 624 gram; 2,8 gramlık ölçüyle yaklaşık 560 gram; Hanefî kaynaklarında kullanılan 2,975 gramlık ölçüyle yaklaşık 595 gram çıkar. Diyanet ve araştırmacılar farklı ölçüler benimsemiştir; bu nedenle “yaklaşık 561-595 gram” aralığı verilir. Zekât oranı kırkta bir (yüzde 2,5) olup, nisabı bulan gümüşün üzerinden bir yıl geçmesi şarttır. Genel şartlar için zekâtın farz olma şartları yazısı okunabilir.

Altın ve gümüş nisabı arasındaki fark

Hz. Peygamber döneminde yirmi dinar (altın) ile iki yüz dirhem (gümüş) yaklaşık aynı değere sahipti. Zamanla gümüşün değeri altına göre düşmüş ve bugün 200 dirhem gümüş, 20 miskal altının onda biri civarında bir değere iner. Bu durumda nakit para, ticaret malı veya karma varlıklar için hangi nisabın ölçü alınacağı sorusu doğar. Eğer gümüş nisabı esas alınırsa, çok az birikimi olan kişiler dahi zekât yükümlüsü olur; bu da zekâtın “zenginlerden alınıp fakirlere verilir” ilkesine ters düşer. Bu yüzden Diyanet’in uygulaması ve çağdaş âlimlerin çoğunun tercihi, nakit ve karma mallar için altın nisabını (80,18 gram) esas almaktır. Bu uygulamanın ayrıntıları altının zekâtı yazısında ele alınmıştır.

Mezhep görüşleri

• Hanefî: Altın, gümüş ve ticaret malı birleştirilerek nisap hesaplanır. Nakit ve ticaret malında hangisi esas alınacağı konusunda klasik kitaplarda “yoksulun yararına olan” ilkesi (gümüşü esas almak) görülürdü; fakat bu ilke, kıymet farkı arttığında yerini daha dengeli yaklaşıma bırakmıştır.
• Şâfiî ve Hanbelî: Altın ve gümüş ayrı nisaba sahiptir; nakit para altın veya gümüş nisabından hangisine denk gelirse ona göre hesaplanır. Çağdaş uygulamada altın nisabı tercih edilir.
• Mâlikî: Altın ve gümüşü birleştirmek konusunda ayrıntılı görüşler vardır; bir kısmı birleştirmeyi kabul eder.

Çağdaş fetva kurumları (örneğin İslam Fıkıh Akademisi ve Kuveyt Zekât Evi) kâğıt paranın zekâtında altın nisabını önerir. Bu tercih fakirin yararını gözetirken zekât yükümlülüğünün adil bir seviyede tutulmasını sağlar.

Gümüş takı ve eşya

Gümüş küpe, bilezik, yüzük, çatal bıçak seti veya süs eşyası, nisaba ulaşıyorsa Hanefî mezhebine göre zekâta tabidir. Cumhur mubah ziynette zekât görmez, fakat yemek takımı gibi kullanımı haram sayılan gümüş kaplar zekâta ve ayrıca hükme tabidir. Erkeklerin gümüş yüzük takması hadislerle caiz görülmüştür (Buhârî, Libâs). Takı altınına benzer şekilde, tartışmanın ayrıntıları takı altınına zekât düşer mi yazısında verilmiştir. Gümüşün saflık oranı ve ayarı hesaplamada dikkate alınmalıdır; 925 ayar sterlin gümüşte saf gümüş oranı yüzde 92,5’tir.

Hesaplama örneği

Bir kişinin elinde 400 gram 925 ayar gümüş takı ve eşya olsun. Saf gümüş miktarı 400 × 0,925 = 370 gramdır. Bu miktar 561-595 gramlık nisabın altında kalır; tek başına zekât gerektirmez. Aynı kişi 100 gram altın, nakit ve gümüş birlikte mal varlığına sahipse, nisap hesabı altın nisabına göre toplam değer üzerinden yapılır; bu durumda toplam değer 80,18 gram altın değerini aşıyorsa kırkta bir zekât verilir. Zekât, gümüşün veya paranın güncel piyasa değerinden hesaplanır.

Sık karşılaşılan durumlar

Bir esnaf, gümüş takı satıyorsa, stoğu ticaret malı sayılır ve yıl sonu satış değeri üzerinden zekât verir. Bir koleksiyoncu, sikke ve gümüş madeni parayı biriktiriyorsa, ticaret niyeti yoksa zekât konusu ayrıdır; bkz. pul, para ve değerli eşya biriktirme. Bir aile, miras kalan gümüş takımı kullanmıyor ve saklıyorsa, nisaba ulaşıyorsa zekât hesabına katar. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel gram fiyatları ve nisap duyuruları için resmî kaynaklara başvurulmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Gümüş nisabı kaç gramdır?

Gümüş nisabı 200 dirhemdir ve gram karşılığı kullanılan dirhem ölçüsüne göre yaklaşık 561 ile 595 gram arasında verilir. Güncel hesap için Diyanet’in açıkladığı nisap ölçüsüne bakılmalıdır. Zekât oranı kırkta birdir.

Gümüşün nisabı altından çok düşük, bu nedenle sorun yok mu?

Günümüzde 200 dirhem gümüşün değeri 20 miskal altından çok düşük olduğundan, bazı ülkelerde yoksulların da zekât yükümlüsü olması gibi bir sonuç doğar. Bu yüzden çağdaş âlimler, para ve karma varlıklar için altın nisabını esas almayı ihtiyatla önerir; Diyanet de nakit ve ticaret mallarında altın nisabını kullanır.

Gümüş takıya zekât düşer mi?

Hanefî mezhebine göre gümüş takı ve eşya nisaba ulaşıyorsa zekâta tabidir; cumhur mubah ziynette zekât görmez. Gümüş çatal-bıçak ve süs eşyası gibi kullanımlar için de ayrıntılar vardır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 28 Ekim 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Zekât (beş okiyyeden az gümüşte zekât yoktur hadisi); Ebû Dâvûd, Zekât; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Zekât" ve "Dirhem" maddeleri; Diyanet İşleri Başkanlığı, nisap duyuruları

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →