Maaş ve Emekli İkramiyesinin Zekâtı

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Maaşın zekât durumu
Zekât yılı nasıl takip edilir?
Nisap ve oran

Maaş ve emekli ikramiyesi, doğrudan zekâta tabi değildir; ancak harcanmayıp nisap miktarına ulaşacak şekilde biriktiği ve üzerinden bir yıl geçtiği takdirde zekâta tabi olur. Elde edilen para, temel ihtiyaçlar ve borçlar düşüldükten sonra nisabı aşıyorsa yılda bir kez yüzde 2,5 oranında zekât verilir.

Maaşın zekât durumu

Klasik fıkıhta gelir kavramı çiftçilik, ticaret ve hayvancılık çevresinde şekillenmiştir; bugünkü gibi sabit aylık maaş sistemi yoktu. Maaş bir mal olarak para hükmündedir. Para ise nisap miktarına ulaşıp üzerinden bir kamerî yıl geçerse zekâta tabi olur (havl şartı). Dolayısıyla her ay alınan maaşın kendisi hemen zekâta tabi değildir; harcamalardan arta kalan ve biriken kısmı zekâtın konusudur.

Bir kişi maaşını ay sonunda tamamen harcıyorsa zekât yükümlülüğü doğmaz. Aksine her ay bir miktar ayırıyor ve birikim zamanla nisabı geçiyorsa, nisaba ulaştığı tarih zekât yılının başlangıcı olur.

Zekât yılı nasıl takip edilir?

Hanefî mezhebinde nisaba ulaşan malın başlangıç tarihi önemlidir. Yıl içindeki artışlar, başlangıçtaki nisaba tâbi sayılır; yani sonradan eklenen birikimlerin hepsi için ayrı ayrı yıl hesaplamak gerekmez. Bu nedenle uygulamada kişi, “zekât günü” olarak belirlediği tarihte (çoğu kişi için ilk nisaba ulaşılan gün veya Ramazan‘ın bir günü) elindeki toplam birikimi hesaplar. Zamanlama konusu için zekâtın vakti yazısı da okunabilir.

Nisap ve oran

Nisap, 80,18 gram saf altın veya 561,6 gram gümüş değerindedir (Diyanet ilmihalinde bu değerler esas alınır). Elde bulunan nakit, banka hesabı, altın ve ticaret malı toplamı bu değere ulaşırsa kırkta biri, yani yüzde 2,5’i zekât olarak verilir. Altın ve gümüş arasındaki tercih tartışması için nisap miktarı yazısına bakılabilir.

Emekli ikramiyesi

Emekli ikramiyesi, bir defaya mahsus alınan toplu paradır. Bu para ihtiyaçlar için harcanmadan elde tutuluyorsa nisaba ulaştığı andan itibaren bir yıl sonra zekâta tabi olur. İkramiyeyle ev, araç gibi ihtiyaç malı alınmışsa o mal zekâta tabi değildir. İkramiye bir borcu kapatmak için kullanılacaksa kul borcu düşülmüş sayılır. İkramiye ile benzer niteliğe sahip bir konu olan kıdem tazminatı ve BES birikimi ayrı bir yazıda işlenir.

Emekli maaşı biriktiren kişi

Emekli maaşından her ay artırıp biriktiren kişi, birikimi nisaba ulaştığında zekât yılı başlatır. Maaşını harcıyorsa zekât düşmez. Detaylı değerlendirme için emekli maaşı biriktirenin zekât durumu yazısı kullanılabilir.

Örnek hesap

Zekât gününde hesapta bulunan para: 250.000 lira
Elde bulunan altın değeri: 50.000 lira
Zekât yılı içinde ödenecek borçlar: 40.000 lira
Zekâta tabi net tutar: 260.000 lira
Zekât (yüzde 2,5): 6.500 lira

Bu rakamlar yalnızca hesap mantığını göstermek içindir; güncel altın fiyatına göre nisap değeri kontrol edilmelidir.

Sık yapılan hatalar

En yaygın yanlış, “maaşın tamamının zekâtı verilir” düşüncesidir. Oysa zekât, geliri değil biriken serveti hedefler. Bir diğer hata, yıl içinde harcanan kısmı da zekâta katmaktır. Sık görülen yanlışların bir listesi için zekât ve fitrede yapılan hatalar yazısına bakılabilir.

Maaşla birlikte gelen ek ödemeler

Prim, ek ders ücreti, bayram ikramiyesi ve benzeri ek ödemeler de maaş gibi para hükmündedir. Tek tek hesap yapmak yerine hepsi birikime dâhil edilir. Bir başka önemli noktada, kişinin yıl içinde aldığı paranın bir kısmı gelecek ayın giderlerine ayrılmışsa, bunu “zekâtlık mal” gibi saymak gerekmez; temel ihtiyaçlar zekât ölçüsünün dışındadır. Ama ihtiyaç gibi görünen fakat fiilen elde tutulan “ileride belki lazım olur” türü birikimler zekâta dâhildir. Ayrıca birikim hesabında bulunan faiz getirisi gibi kazançların sakıncalı yönü varsa, o kısmın temizlenmesi gerektiği de akılda tutulmalıdır.

Zekâtı kimlere vermek gerekir?

Hesaplanan zekât, Tevbe Suresi’nin 60. ayetinde sayılan sekiz sınıfa verilir; yakın akrabalar arasında da, usul ve füru dışındaki fakirler öncelikli değerlendirilir. Ayrıntı için zekât verilmeyecek kişiler yazısına bakılabilir.

Birikim hesabı nasıl tutulur?

Maaşlı çalışan biri için en pratik yol, yılda bir kez sabit bir gün seçip o günkü tüm varlıkları listelemektir: vadesiz ve vadeli hesaplar, elde nakit, altın, döviz, hisse senedi ile ticarî mal. Bunların toplamından, o güne kadar ödenmesi gereken borçlar çıkarılır. Hesabı her yıl aynı gün yapmak hem unutmayı engeller hem de nisabın ne zaman oluştuğunu netleştirir. Dövizin ve altının değeri zekât günündeki kura göre belirlenir. Kişi hesabından emin değilse, eksik hesaplamak yerine biraz fazla vermek ihtiyatlı bir davranıştır; çünkü fazladan verilen miktar sadaka olarak değerlendirilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Maaşımın zekâtını her ay vermem gerekir mi?

Hayır. Maaş harcanıyorsa zekât doğmaz. Biriken kısım nisaba ulaşıp üzerinden bir yıl geçerse zekâta tabi olur.

Emekli ikramiyesinin zekâtı hemen verilir mi?

İkramiye elde tutulup nisap miktarına ulaşıyorsa üzerinden bir yıl geçtikten sonra zekâta tabi olur. Ev, araç gibi ihtiyaç malı alınırsa bu mala zekât düşmez.

Zekât oranı nedir?

Para, altın ve ticaret malında zekât oranı kırkta bir, yani yüzde 2,5’tir.

Zekât günüm ne zaman başlar?

Nisap miktarına ilk ulaştığınız gün zekât yılınızın başlangıcıdır. Birçok kişi kolaylık için sabit bir gün belirleyip o güne göre hesap yapar.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 4 Ekim 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Zekât" maddesi; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (Zekât bölümü); Buhârî, Zekât 1; Yûsuf el-Karadâvî, Fıkhu’z-zekât

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →