Zekât, Fitre ve Sadaka: Yeni Müslüman İçin Temel Bilgiler

Zekât, belirli miktarın üzerinde mala sahip Müslümanın yılda bir kez malının kırkta birini (yüzde 2,5) ihtiyaç sahiplerine vermesidir. Fitre, Ramazan sonunda verilen yardımdır. Sadaka ise zamandan, miktardan ve şarttan bağımsız gönüllü yardımdır. Yeni Müslüman için bu üç kavramı ayırt etmek, maddi ibadetlerde ilk adımdır.

Zekât kimlere farzdır?

Akıllı, ergen, özgür ve temel ihtiyaçları dışında nisap miktarı mala sahip Müslümanlara farzdır. Nisap, altın cinsinden yaklaşık 80 gram değerindedir; bu değer her yıl Diyanet tarafından güncel fiyatlarla duyurulur. Mal, bir yıl boyunca bu miktarın altına düşmeden korunmuşsa zekât gerekir. Detaylı kuralları zekât nedir yazısında okuyabilirsiniz. Hesaplama ayrıntıları için zekât nasıl hesaplanır yazısına bakın.

Yeni Müslüman için başlangıç noktası

Müslüman olmadan önceki yıllar için zekât borcu doğmaz. Yıllık süre, Müslüman olunan günden itibaren hesaplanır. Yani nisap miktarına sahipseniz, İslam’a girdiğiniz tarihten bir yıl sonra zekât yükümlülüğünüz başlar. Bu konuda geçmiş borçlar hakkında Müslüman olmadan önceki yükümlülükler yazısı açıklayıcıdır.

Hangi mallardan zekât verilir?

Nakit para, banka hesapları ve altın-gümüş.
Ticaret malları ve işletmedeki stok.
Hisse senedi ve benzeri yatırım araçlarının güncel değeri.

Evde kullanılan eşya, oturulan ev ve binek araç gibi zorunlu ihtiyaçlar zekâta tabi değildir. Borç düşüldükten sonra kalan net varlık dikkate alınır.

Kimlere verilir?

Tevbe Suresi’nin 60. ayeti zekâtın sekiz sınıfa verilebileceğini belirtir: fakirler, miskinler, zekât toplayan görevliler, kalpleri İslam’a ısındırılacak kişiler, kölelerin özgürlüğü, borçlular, Allah yolunda çalışanlar ve yolda kalmışlar. Anne, baba ve çocuklar gibi nafakası size düşen yakınlara zekât verilmez. Zekât kimlere verilir yazısı ayrıntıyı sunar. Müslüman olmayan aile bireylerine zekât verilip verilmeyeceği konusunda ise mezhepler farklı yaklaşır: genel görüş zekâtın Müslümanlara verilmesidir, ama sadaka ve iyilik her insana yapılabilir.

Fitre

Fitre, Ramazan sonunda bayram namazından önce verilir. Kişi başı yaklaşık bir miktar gıda bedeli olarak her yıl Diyanet tarafından belirlenir. Ailenin reisi, bakmakla yükümlü olduğu kişiler adına da fitre öder. Nisap miktarı mala sahip olan herkes fitre verir.

Sadaka ve infak

Sadaka, parasal olmak zorunda değildir; güler yüz, bilgi paylaşmak, yardım etmek de sadaka sayılır. Düzenli küçük bağışlar, tek seferlik büyük bağıştan daha değerli kabul edilir. Yeni Müslüman olarak mali gücünüz sınırlıysa, zamanınızı ve emeğinizi sunmak da bu ibadetin bir biçimidir.

Hesaplama ve takip için pratik adımlar

Zekât yılını belirlemek için nisap miktarına ilk ulaştığınız tarihi not edin. Her yıl o tarihte (ya da kolaylık için sabit bir tarihte) malınızı hesaplayın: nakit, altın, ticaret malı ve alacaklarınızı toplayın, vadesi gelmiş borçlarınızı düşün, kalanın kırkta birini ayırın. Hesaplama konusunda tereddüt ederseniz Diyanet’in zekât hesaplama araçlarından veya yerel müftülükten yardım alabilirsiniz. Zekâtı doğrudan ihtiyaç sahiplerine verebileceğiniz gibi güvenilir hayır kuruluşlarına da aktarabilirsiniz; bu durumda bağışın zekât niyetiyle yapıldığını belirtin. Zekâtın zamanında ödenmesi esastır. Sadakada ise düzenlilik önemlidir; maaşınızdan küçük bir pay ayırıp otomatik bağış yapmak sürdürülebilir bir alışkanlıktır. Gelir düzeyiniz düşükse bu yükümlülük doğmayabilir; bu da Allah’ın kolaylık dilediğinin bir yansımasıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Zekâtın oranı nedir?

Nisap miktarını bir yıl boyunca koruyan mal varlığının kırkta biri (yüzde 2,5) kadardır.

Nisap miktarı nedir?

Altın için yaklaşık 80 gram, gümüş için yaklaşık 560 gramdır; güncel değeri her yıl Diyanet duyurur.

Fitre ne zaman verilir?

Ramazan sonunda, bayram namazından önce verilir. Ramazan boyunca ödenmesi de caizdir.

Sadaka ile zekât farkı nedir?

Zekât farz, belli oran ve şartları olan ibadettir; sadaka gönüllüdür ve miktarı serbesttir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 17 Eylül 2026 · Kaynaklar: Tevbe Suresi (9/60); Diyanet İşleri Başkanlığı, Zekât ve Fitre Rehberi (diyanet.gov.tr); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Zekât" maddesi

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →