Emanet Para ve Altının Zekâtını Kim Verir?

Emanet bırakılan para veya altının zekâtı, malın gerçek sahibine aittir; emanet alan kişi zekât vermekle yükümlü değildir. Zekâtta ölçü mülkiyettir: Malın kimin adına olduğu ve nisaba kimin sahip olduğu belirlenir. Emanetçi yalnızca malı korur ve sahibine iade eder; bu ilke banka hesabı, vekâlet ve ortaklık gibi güncel durumlarda da belirleyici olur.

Emanet kavramı

Emanet (vedîa), bir kişinin malını korunması için başkasına bırakmasıdır. Emanet alan kişi, malın sahibi değildir; yalnızca muhafızıdır. Kur’an, emanetlerin ehline verilmesini emreder (Nisâ, 4/58). Emanete ihanet, büyük günahlardandır; hadiste emanete ihanet münafıklık alametlerinden sayılır (Buhârî, Îmân 24; Müslim, Îmân 107). Emanet alan, malı özenle korumalı, sahibinin izni olmadan kullanmamalı ve istendiğinde hemen iade etmelidir.

Zekâtta ilke: mülkiyet

Zekât, mülkiyete bağlı bir yükümlülüktür. Nisap miktarı malın sahibi, zekât günü gelince zekâtını verir. Emanet alanın elinde bulunan mal, ona ait olmadığından, onun zekât hesabına girmez. Bu nedenle bir kişiye emanet olarak bırakılan altın, para veya mal, emanet bırakanın zekât hesabında yer alır. Emanet bırakan kişi, malı nerede olursa olsun, kendi nisabına dâhil eder. Zekâtın şartları için zekâtın farz olmasının şartları yazısına bakılabilir.

Emanet alanın durumu

Başkasının malını emanet alan kişi, o malın zekâtından sorumlu değildir. Ancak emanet aldığı mal, kendi malı ile karışırsa veya emanet alan kişi o malı kendi adına kullanırsa, hukuki durum değişir. Mal karışmışsa, ayrım yapılması gerekir. Emanetçi, sahibinin kendi zekâtını vermesini hatırlatabilir; ancak zorunlu değildir. Emanet alanın görevi, malı korumak ve zekât için zekât sahibine bilgi vermektir. Uzun süre emanette kalan mal, sahibinin zekât yükümlülüğünü devam ettirir ve sahibi, zekât yılı geldiğinde hesabı yapar.

Vekâlet ve yetki

Bir kişi, başkasını kendi adına zekât vermesi için vekil tayin edebilir. Vekil, zekâtı sahibinin namına ve onun verdiği paradan ödemelidir. Vekile niyet konusunda yetki verilmişse, vekil zekât niyetiyle verir. Vekil zekâtı hak sahibine ulaştırmayıp kendi harcarsa, sorumlu olur ve zekât ödenmiş sayılmaz. Kurumlara zekât verirken bu mantık işler; kurum, sahibinin vekilidir. Kurumlar için zekâtı derneklere ve vakıflara vermek yazısı faydalıdır.

Banka hesabı ve mevduat

Bankaya yatırılan para, fıkhen bir emanet değil, bir borç (karz) hükmündedir; yani banka, parayı kullanır ve aynı miktarını geri öder. Bu nedenle hesap sahibi, bankadaki parasının sahibi sayılır ve zekâtını kendisi verir. Banka, müşterinin zekâtını vermekle yükümlü değildir. Katılım bankalarında zekât hizmeti sunulması, vekâlet yoluyla gerçekleşir; müşteri isterse hesabından zekâtını ayrılan bir birime gönderebilir. Hesapta bulunan para, zekât günü itibarıyla hesaplanır. Borç düşümü için zekât hesaplarken borçlar nasıl düşülür yazısına bakılabilir.

Ortaklık ve şirket malı

Birden fazla kişinin ortaklığında bulunan mal, her ortağın payı oranında zekâta tabi tutulur. Ortaklardan her biri, kendi payı nisaba ulaşıyorsa kendi payının zekâtını verir. Bir ortak, diğer ortağın adına zekât vermek için yetki almadıkça, onun payının zekâtı için sorumlu değildir. Şirketin malı üzerinde tüzel kişilik varsa, ortakların hisseleri üzerinden hesap yapılır. İşletmelerin mal varlığı için arıcılık, tavukçuluk ve balıkçılığın zekâtı yazısındaki ticaret malı mantığı örnek olabilir.

Vasi ve yetimin malı

Bir yetimin malını yöneten vasi, malın sahibi değildir; yalnızca yöneticisidir. Zekât yükümlülüğü, yetimin mezhebine göre belirlenir: Hanefîlerde çocuğun malında zekât farz değildir; cumhurda ise vasi çıkarır. Bu mesele çocukların malından zekât verilir mi yazısında anlatılmıştır. Vasi, hiçbir koşulda yetimin malından kendisi yararlanmamalıdır.

Kasada saklanan emanet ve sorumluluk

Kimi zaman kişiler, değerli eşyalarını güvenlik gerekçesiyle bir akrabaya, arkadaşa veya bankada kiralık kasaya bırakır. Kasada saklanan altın ve para, sahibinin zekât hesabına girer; kasanın başka bir kişi veya kurum adına kayıtlı olması mülkiyeti değiştirmez. Emanet bırakan kişinin yıllık hesabında bu mallar unutulmamalıdır. Emanetçi vefat ederse, emanet mirasa karışmaz; mal sahibi, emanetin kendisine ait olduğunu ispat edebilmelidir. Bu nedenle emanet bırakırken yazılı bir kayıt tutmak, hem mülkiyeti hem de zekât sorumluluğunu netleştirir. Kayıt tutmak, kul hakkı bakımından da ihtiyatlı bir davranıştır.

Emanetçinin malı kullanması hâlinde

Emanet alan kişi, sahibinin izni olmadan malı kullanır ve harcarsa, emanete ihanet etmiş ve malı tazmin etmekle yükümlü olmuş olur. Sahibinin izniyle kullanılırsa emanet, borç (karz) hükmüne döner; bu durumda mülkiyet kullanan kişiye geçer ve zekât sorumluluğu hesapta farklı işler: Borç alan kişi, borç düşüldükten sonra net nisabı oluşturuyorsa zekât verir; borç veren ise alacağını hesabına katar. Bu değişim, emanet ile borç arasındaki farkı gösterir. Borç ve zekât ilişkisi için borçlu kişinin zekâtı yazısına bakılabilir.

Hac, düğün ve belirli amaç için bırakılan para

Birinin hac ya da düğün gibi belirli bir hedef için biriktirip başkasına bıraktığı para da sahibinin malıdır ve zekâta tabidir. Bu konular hacca gitmek için biriktirilen paranın zekâtı yazısında ele alınmıştır. Mal sahibinin zekâtı vermesi gerekir; bunun için sahibinin emanet bıraktığı yerden bilgi alması ve hesabını yapması beklenir.

Sıkça Sorulan Sorular

Emanet bıraktığım altının zekâtını kim verir?

Altının sahibi olan sizsiniz; zekâtı siz verirsiniz. Emanet alan kişi sorumlu değildir.

Emanet aldığım parayı kullanabilir miyim?

Sahibinin izni olmadan kullanamazsınız. İzinle kullanılırsa emanet borca dönüşür ve mülkiyet durumu değişir.

Banka hesabımdaki paranın zekâtını banka mı verir?

Hayır. Hesap sahibi olarak zekâtı kendiniz verirsiniz. Banka isterseniz vekil olarak aracılık edebilir.

Vekile verdiğim zekât nasıl geçerli olur?

Vekil, zekâtı hak sahibine ulaştırdığında geçerli olur. Niyet, veren tarafından yapılır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 20 Temmuz 2026 · Kaynaklar: Kur’an-ı Kerîm, Nisâ Suresi (4/58); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Vedîa" ve "Zekât" maddeleri; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (Zekât bölümü); Kâsânî, Bedâʿiu’s-sanâʿi, Zekât bölümü

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →