Şirketlerin ve Ortaklıkların Zekâtı Nasıl Hesaplanır?

Şirketlerin zekâtı, ticari mal, nakit ve tahsil edilebilir alacak toplamından vadesi gelmiş borçların düşülmesiyle, 80,18 gram altın değerini aşan tutarın kırkta biri (yüzde 2,5) olarak hesaplanır. Zekâtı şirketin mi ortakların mı vereceği çağdaş fıkıhta tartışmalıdır; esas olan zekâtın eksiksiz ve çift ödemeye düşmeden verilmesidir.

Şirket zekâtı meselesi

Klasik fıkıhta ortaklıklar ve şirketler incelenmiş, fakat modern anonim ve limited şirketlerin tüzel kişiliği ayrı bir konu olmuştur. Zekât kişisel bir ibadet olduğu için, tüzel kişiliğin zekât verip vermeyeceği sorusu ortaya çıkar. Hanefî fakihlerin klasik görüşü, ortaklıkta her ortağın payını ayrı hesaplamasıdır. Çağdaş zekât kurultayları ise şirket adına verilen zekâtın, ortakların rızası veya şirket ana sözleşmesindeki hüküm varsa geçerli olduğunu belirtir. Ortaklık türleri için ortaklık türleri yazısı okunabilir.

İki yaklaşım

• Tüzel kişi yaklaşımı: Şirket, bilançodaki zekâta tabi varlıklar üzerinden zekâtı kendi hesabından öder. Şirket ana sözleşmesi veya genel kurul kararıyla bu zekât ödemesi benimsenmişse ortaklar ayrıca ödemez.
• Ortak bazlı yaklaşım: Her ortak, şirketin zekâta tabi varlıklarındaki payını kendi mal varlığına ekleyerek zekât verir. Bu yaklaşım zekâtın şahsî ibadet niteliğine uygundur.
• Karma uygulama: Şirket zekâtı hesaplayıp ortaklara bildirir; ortaklar kendi niyetleriyle verir.

Hangi yöntem seçilirse seçilsin, çift ödeme veya hiç ödememe durumlarından kaçınmak önemlidir. Şirket kanunen kâr dağıtmışsa, dağıtılan kâr ortağın nakit varlığına katılır ve ortak bu paradan zekât vermesi gerekir.

Zekâta tabi kalemler

Şirket bilançosunda şu kalemler zekât hesabına girer: Emtia ve stok (güncel piyasa değeriyle), kasa ve banka bakiyeleri, tahsili kolay ticari alacaklar, kısa vadeli yatırımlar (ticaret niyetiyle tutulan hisse ve menkul kıymet). Hesaptan şu kalemler düşülür: Vadesi gelmiş ticari borçlar, çalışan maaşları ve vergi borçları, ödenmesi gereken kâr payları. Sabit varlıklar (fabrika, makine, binalar, araç) ve üretim araçları ise ticaret malı olmadığından zekât dışıdır. Hesabın ayrıntısı ticaret malının zekâtı için ticaret malının zekâtı yazısındaki ilkelere benzer.

Yıl dönümü ve mali yıl

Şirketler mali yılı takvim yılı ile tutar; zekât yılı ise kameri yıla göre hesaplanır. Çağdaş uygulamada şirketler, mali yıl sonundaki bilançoya göre zekât hesaplar ve miladi-kameri fark nedeniyle zekât oranını 2,5 yerine yaklaşık 2,577 uygular. Şirketin zekâtı mali yıl bilançosuna göre hesaplanıyorsa, bu yöntemin yıllar boyunca aynı biçimde sürdürülmesi önerilir. Zekât ödemesinin geciktirilmemesi için karar sürecinin yönetim kurulunda belirlenmesi ve yazılı hâle getirilmesi tavsiye edilir.

Borçlar ve kredi

Şirket kredi borçları zekât hesabında nasıl değerlendirilir sorusu da önemlidir. Genel görüş, vadesi gelmiş borç ve taksitlerin düşülmesi yönündedir. Uzun vadeli yatırım kredilerinin tamamını düşmek, bir kısım âlimce caiz görülmezken, bir kısmı bu borcun karşılığında sabit varlık olduğundan düşülmemesi gerektiğini söyler. Faizli kredi kullanımı ise ayrıca günah sebebidir ve zekât yükümlülüğünü etkilemez. Zekât hesaplamasında bu ayrıntıları gözeten kişi, ihtiyaten borcun yalnızca zekâta tabi varlıklarla ilişkili ve vadesi gelen kısmını düşebilir.

Sık karşılaşılan durumlar

Bir limited şirkette iki ortak var ve şirket zekâtı bilançodan hesaplayıp ödüyor; ortaklar ayrıca şirket payı için zekât vermez. Başka bir şirkette zekât ödenmiyor ve ortaklar kendi hesaplarına dahil etmiyorsa, geçmiş yıllar için zekât borcu birikir. Küçük bir işletmeyi tek başına yürüten kişi için şirket ve kişi arasında fark yoktur; hepsi kendi mal varlığıdır. Bir anonim şirket hissedarı ise şirketin zekâta tabi varlıklarındaki payını, hisse sayısı oranında hesaplayabilir. Hisse zekâtı için hisse senedi ve yatırım fonlarının zekâtı yazısına bakılabilir. Bu yazı genel bilgilendirmedir; kurumsal zekât uygulamaları için uzman danışmanlığı alınmalıdır.

Ortak için pratik adımlar

Bir ortak olarak zekât yükümlülüğünüzü yerine getirmek için şu adımlar izlenebilir: Şirketin yıllık bilançosunu ve ortaklık payınızı öğrenin; zekâta tabi varlıkları (stok, nakit, alacak) ve düşülecek borçları ayırın; payınıza düşen tutarı hesaplayın; şirket adına zekât verilip verilmediğini kontrol edin; kendi nakit, altın ve diğer varlıklarınızla birlikte toplam hesabı yapın. Böylece çift ödeme ya da eksik ödeme riski ortadan kalkar. Bu süreçte şeffaflık, ortaklar arasındaki güveni de güçlendirir. Ticaret hesabının ilkeleri için döviz ve banka hesabının zekâtı yazısı da okunabilir.

Şirket zekâtı, yönetimin emanet bilincinin bir göstergesidir: Zekâtı hesaplayıp ödemek, hem ortakların hem toplumun hakkını gözetmenin ahlâkî ifadesidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Şirketin zekâtını kim verir?

Çağdaş görüşler iki yönde toplanır: Bazıları şirketi tüzel kişi sayıp zekâtı şirket adına hesaplamanın caiz olduğunu söyler; diğerleri zekât ibadet olduğundan her ortağın kendi payı üzerinden hesaplamasını ister. Ortaklar ve şirket ayrı hesap yapıyorsa çift ödeme olmamalıdır.

Şirket zekâtında hangi kalemler hesaplanır?

Ticari mallar, nakit, banka hesapları, tahsili kolay alacaklar toplanır; vadesi gelmiş borçlar düşülür. Sabit varlıklar (bina, makine, demirbaş) zekât dışıdır.

Ortaklık payı olan kişi zekâtı nasıl verir?

Ortak, şirketin zekâta tabi varlıklarındaki payını hesaplar. Şirket kendi adına zekât vermişse ortak payı için tekrar ödeme yapmaz; vermemişse ortak kendi payına düşeni verir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 20 Ağustos 2026 · Kaynaklar: Kuveyt Zekât Evi ve çağdaş zekât kurultayı kararları; İslam Fıkıh Akademisi, şirket zekâtı kararı; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Zekât" ve "Şirket" maddeleri; Diyanet İşleri Başkanlığı, diyanet.gov.tr

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →