Kripto Paralara Zekât Düşer mi? Hesaplama Yöntemi

Kripto paraları mal sayan görüşe göre, ticaret veya yatırım amacıyla tutulan kripto varlıklar yıl sonu piyasa değeri üzerinden nisaba ulaşıyorsa kırkta bir oranında zekâta tabidir. Kripto paranın dinî hükmü tartışmalı olduğundan, hükmü kabul etmeyenler açısından zekât hesabı ihtiyat konusudur.

Mesele

Kripto paraların dinî hükmü tartışmalıdır: kripto para caiz mi yazısında anlatıldığı gibi, Diyanet gibi bazı kurumlar caiz görmezken bazı çağdaş âlimler mal sayarak ticaretini mümkün kılar. Elinde kripto bulunan kişi için zekât sorusu pratik bir sorundur. Zekât yükümlülüğü, malın kişinin mülkiyetinde olması ve nisaba ulaşması ile ilişkilidir. Bu nedenle kripto paraya sahip olan kişinin ihtiyaten zekâtını hesaplaması önerilir. Zekâtın genel şartları zekâtın farz olma şartları yazısında anlatılmıştır.

Üç yaklaşım

• Ticaret malı yaklaşımı: Kripto para, alım satım amacıyla tutuluyorsa ticaret malı gibi değerlendirilir; yıl sonu piyasa değeri, diğer zekâta tabi varlıklarla toplanır ve kırkta biri zekât verilir.
• Para (semen) yaklaşımı: Ödeme aracı olarak kullanılıyorsa nakit para hükmünde sayılır ve yıl sonu değeri üzerinden zekâta tabidir.
• Mal sayılmama yaklaşımı: Kripto paranın mal olmadığı, alım satımının batıl olduğu görüşünde olanlar için zekât konusu doğmaz; fakat bu varlıkların elde tutulması ve ondan kurtulma meselesi gündeme gelir. İhtiyaten zekât hesabı yapılması önerilir.

Hesaplama yöntemi

Yıl dönümünde kripto varlıkların borsadaki fiyatı alınır, miktarla çarpılarak toplam değer bulunur. Bu değer, kişinin diğer nakit, altın, hesap ve ticaret malları ile toplanır; vadesi gelmiş borçlar düşülür. Sonuç, 80,18 gram altının değerini aşıyorsa kırkta biri zekât olarak verilir. Kripto fiyatları aşırı oynak olduğundan, yıl dönümündeki fiyatın esas alınması ve hesap tarihinin ve borsanın belirtilmesi önerilir. Madencilik yoluyla elde edilen varlıklar, ticaret niyeti varsa aynı şekilde hesaplanır. Madencilik ve NFT için kripto para madenciliği ve NFT yazısı okunabilir.

Staking, borç verme ve türev ürünler

Kripto paraları faizli borç verme, staking veya getiri hesaplarında değerlendirmek, riba şüphesi doğurur; elde edilen getiri haram sayılabilir ve arındırılmalıdır. Bu getiri zekât yerine geçmez. Kaldıraçlı veya vadeli işlem hesabında bulunan teminat ve kâr da zekâta tabi varlıktır; fakat bu işlemlerin hükmü ayrıca sakıncalıdır. Bkz. opsiyon ve vadeli işlemler. Ayrıca kripto cüzdanının anahtarı kaybolmuşsa veya erişim yoksa, “tam mülkiyet ve tasarruf” şartı gereği zekât yükümlülüğü ertelenebilir; erişim sağlandığında geçmiş yıllar için hesap yapılması tartışmalıdır.

Borç ve alacak

Kripto varlıklarını borçla alan kişi, vadesi gelen borcu hesaptan düşer. Kripto borç verdiyse, bu alacak sağlamsa zekâta tabidir. Alacakların zekâtı için alacakların zekâtı yazısı okunabilir. Kripto ile ödeme yapan veya alan esnaf ise stok ve nakit hesabına bu varlıkları katar.

Sık karşılaşılan durumlar

Bir kişi uzun vadeli yatırım için Bitcoin tutuyorsa, ticaret malı gibi yıl sonu değeri üzerinden zekât verir. Bir kişi kripto parayı hiç satmayacak olsa da, mal varlığı olarak zekât hesabına dahil etmesi ihtiyatlıdır. Bir kişi dolandırıcılığa uğrayıp parasına erişemiyorsa, tam mülkiyet yoksa zekât düşmez. Fiyatlar yıl içinde dalgalansa da yıl dönümündeki değer esas alınır. Bu yazı genel bilgilendirme niteliğindedir; yatırım tavsiyesi değildir.

Zekât verme biçimi ve ihtiyat

Kripto varlıklar için hesaplanan zekât, TL cinsinden veya doğrudan kripto olarak verilebilir mi sorusu da gündeme gelir. Zekât hak sahibine fayda sağlayacak biçimde verilmeli; hak sahibi kripto kullanmıyorsa nakit TL karşılığı vermek daha uygundur. Zekât yükümlülüğü, yıl dönümündeki değer üzerinden belirlendiğinden, ödeme tarihindeki fiyat değişimi sonucu etkilemez; fakat ihtiyat için ödemeyi yıl dönümünden uzun süre geciktirmemek gerekir.

Kripto varlıkların hükmü konusundaki belirsizlik nedeniyle, bu alana girmeyi düşünen kişinin önce hükmü araştırması, ardından zekât ve vergi sorumluluklarını bilmesi önerilir. Helal olduğu konusunda tereddüt eden kişi için en güvenli yol, bu varlıklardan uzak durmaktır; hâlihazırda elinde bulunan kişi ise zekât ve arındırma konusunda ihtiyat göstermelidir. Haram kazançla ilgili genel ilkeler için haram kazancın helale dönüştürülmesi yazısı okunabilir.

Kayıt tutmak da önemlidir: Alış tarihi, miktarı, yıl dönümü fiyatı ve cüzdan bilgileri düzenli saklanırsa zekât hesabı her yıl kolayca yapılır ve hata payı azalır.

Sıkça Sorulan Sorular

Kripto paraya zekât düşer mi?

Kripto paraları mal sayan ve ticaret veya yatırım amacıyla tutanlara göre, bu varlıklar ticaret malı gibi yıl sonu piyasa değeri üzerinden nisaba ulaşıyorsa kırkta bir (yüzde 2,5) zekâta tabidir. Kripto parayı mal saymayan görüşte ise alım satımı batıl olduğundan zekâtın konusu da tartışmalı kalır.

Hangi kurla hesaplanır?

Yıl dönümündeki borsa fiyatı esas alınır; kripto TL’ye veya dolar üzerinden TL’ye çevrilir ve altın nisabıyla karşılaştırılır. Fiyat dalgalanması yüksek olduğundan, hesap tarihi net belirlenmelidir.

Kripto paraya yatırım yapmak caiz değilse zekât ne olur?

Diyanet gibi bazı kurumlar alım satımı caiz görmediği için, bu varlıkları elde tutmaktan kurtulmak önerilir. Elinde bulunan kişi ihtiyaten zekâtını hesaplayıp vermelidir; zekât vermek haram malı helale çevirmez ama yükümlülüğü gözetir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 26 Ekim 2026 · Kaynaklar: Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, diyanet.gov.tr; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Zekât" ve "Mâl" maddeleri; AAOIFI Şer'î Standartlar, Zekât; Çağdaş fetva kurumlarının dijital varlıklar hakkındaki açıklamaları

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →