İsveç’te İslam Tarihi: Yayılışı ve Önemli Dönemleri

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Viking Çağı ve Abbâsî Dirhemleri
Yeni Dönem: Tatarlar ve İlk Göçmenler
Sığınma ve Göç Dalgaları

İsveç’te İslam’ın izi Viking çağındaki İslam dünyası ticaretine kadar uzanır; ancak asıl Müslüman toplulukları 20. yüzyılın sonlarındaki göç ve sığınma süreçleri oluşturmuştur. Bugün İsveç, İskandinav ülkeleri arasında en çok Müslüman nüfusa sahip olanlardan biridir.

Viking Çağı ve Abbâsî Dirhemleri

8. ve 10. yüzyıllar arasında İsveç kökenli Vikingler, Baltık’tan Volga ve Dinyeper nehirleri üzerinden Hazar Denizi ve Karadeniz çevresine ticari yolculuklar yaptı. Bu yollar üzerinden Abbâsî ve Sâmânî gümüş dirhemleri İskandinavya’ya ulaştı. Gotland adasında bulunan binlerce sikke ve bazı mezarlıklardan çıkan Arapça yazılı eşyalar bu ağın kanıtıdır. Bir yüzüğün üzerindeki Kufi harfli yazının Birka’da bulunması ise bu temasın günlük hayatta da hissedildiğini gösterir.

Bağdat’tan Volga Bulgarlarına giden elçi İbn Fadlân (921-922), Volga kıyısındaki Rus tüccarların gelenekleri ile cenaze törenlerini anlatır. Bu anlatı, Vikinglerin İslam dünyasıyla ilk yazılı karşılaşmalarından biridir. Ancak bu temaslar İsveç topraklarında kalıcı bir Müslüman topluluk oluşturmadı.

Yeni Dönem: Tatarlar ve İlk Göçmenler

20. yüzyılın başında Rusya’dan gelen Tatar ve Türk kökenli küçük gruplar İsveç’te ilk Müslüman cemaat çekirdeğini oluşturdu. İkinci Dünya Savaşı sonrası Finlandiya, Baltık ve Balkan ülkelerinden gelenler de bu topluluğa katıldı. 1950’ler ve 1960’larda Yugoslavya’dan ve Türkiye’den gelen işçiler sanayi şehirlerinde yerleşti.

Sığınma ve Göç Dalgaları

1970’lerin ortasından itibaren İsveç mülteci politikası genişletildi. Şili, Lübnan, İran, Irak, Eritre, Somali ve Bosna’dan gelen kişiler arasında çok sayıda Müslüman vardı. 1990’ların Yugoslavya savaşları sırasında binlerce Boşnak İsveç’e sığındı. 2015’te yaşanan büyük mülteci hareketinde Suriye, Irak ve Afganistan’dan gelenler yoğunlukta oldu; İsveç kişi başına en çok sığınmacı kabul eden Avrupa ülkelerinden biri oldu.

Camiler ve Örgütlenme

1970’lerde Göteborg ve Stockholm’de ilk dernek mescitleri ibadete açıldı. Malmö ve Göteborg’daki camiler 1980’lerde hizmete girdi. 2000 yılında Stockholm’de Medborgarplatsen çevresindeki bina bir camiye dönüştürüldü ve minaresi ile kentin simgelerinden biri hâline geldi. Mimari ve çevre düzenlemesi konusunda yerel itirazlar zaman zaman gündeme gelmiş, fakat din özgürlüğü ilkesi gereği cami yapımı mümkün olmuştur. Ezan okunması konusu ise belediyelerce özel izinlerle düzenlenir.

İsveç Müslümanları Birliği (SMR) 1990’ların başında kurulan bir şemsiye örgüttür. Dinî topluluklara yönelik devlet desteği, İsveç Dinî Topluluklar İçin Destek Ajansı aracılığıyla yapılır. Bu model, camilerin yasal olarak tanınmasını ve imam eğitimi gibi konularda kamu kaynaklarına erişimini kolaylaştırır.

Eğitim, Kamusal Hayat ve Tartışmalar

İsveç’te dini temelli okullar uzun süre kamu desteğiyle açılabiliyordu. Müslüman okullarının bir kısmı bu yolla kuruldu ancak son yıllarda yeni dinî okul kurulmasına dönük kısıtlamalar gündeme geldi. Ayrıca Kur’an yakma olayları, 2023’te İsveç’te hem ifade özgürlüğü hem de dini kutsallara saygı ekseninde geniş tartışmalara yol açtı; polis izni verilen bu gösteriler İslam dünyasında tepkiyle karşılandı. İsveç yargısı ve hükümetinin bu konudaki yaklaşımı hukuk uzmanları tarafından farklı biçimlerde yorumlanmıştır.

İsveç’te sosyal hayat içindeki Müslümanlar sağlık, eğitim, siyaset ve spor gibi alanlarda yer alır. Komşu Norveç ve Danimarka’daki örnekler için Norveç’te İslam tarihi ve Danimarka’da İslam tarihi yazılarına bakabilirsiniz. Batı Avrupa’daki göç merkezli örnekler için Almanya, Hollanda ve ABD yazıları faydalı karşılaştırmalar sunar.

Din Görevlileri, Mezarlıklar ve Gündelik Hayat

İsveç’te imam yetiştirme konusu uzun süredir tartışılır; bazı camiler yurt dışından imam getirirken, bazı kurumlar yerli imam eğitimine yönelmiştir. Özellikle Stockholm yakınlarında faaliyet gösteren İslami eğitim kuruluşları bu alanda çalışmalar yürütür. Müslümanlar için ayrılmış mezarlık bölümleri Stockholm, Göteborg ve Malmö’de bulunur; cenaze defin işlemleri belediyelerin ve Müslüman derneklerinin iş birliğiyle yapılır.

Ramazan döneminde şehir merkezlerinde düzenlenen iftar yemekleri ve bayram namazları kamusal alanın bir parçası olmuştur. Helal et ise İsveç’te hayvan refahı mevzuatı gereği sersemletmeden kesim konusunda sınırlı olarak uygulanır; bu nedenle birçok Müslüman ithal helal ürünlere yönelir.

Kadınlar, Gençler ve Sivil Toplum

İsveç’te Müslüman kadın dernekleri, gençlik teşkilatları ve öğrenci toplulukları dinî ve toplumsal faaliyetlerde etkindir. Kimi dernekler yardım kampanyaları, dil kursları ve toplumsal uyum projeleri yürütür. Gençler arasında ikinci kuşağın hem İsveççe hem ana dilleriyle dinî kimliğini ifade etme biçimleri çeşitlenmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular

Vikingler İslam dünyasıyla ticaret yaptı mı?

Evet. İsveç’te, özellikle Gotland adasında, yüz binlerce Abbâsî ve Sâmânî dirhemi bulunmuştur. Vikinglerin Volga yoluyla Bağdat’a uzanan ticaret ağı kullandığı düşünülür.

İbn Fadlân kimdir?

Abbâsî halifesi el-Muktedir’in elçisi olarak 921-922’de Volga Bulgarlarına giden Bağdatlı seyyahtır. Risâle’sinde Volga kıyısındaki Rus (Viking) tüccarlarla ilgili ayrıntılı gözlemlere yer verir.

İsveç’te kaç Müslüman yaşıyor?

Resmî dinî sayım olmadığından rakamlar tahminîdir; çoğu kaynak nüfusun yaklaşık yüzde sekiz ile on arasında bir bölümünün Müslüman kökenli olduğunu belirtir.

İsveç devleti camilere destek veriyor mu?

İsveç’te kayıtlı dinî topluluklar belirli koşullarda devletten yıllık destek alabilir. Bu destek cami inşaatı değil, topluluk faaliyetleri ve eğitim için verilir; ayrıca özel kuruluşlar camilere bağış yapar.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 19 Nisan 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "İsveç" maddesi; İsveç Dinî Topluluklara Destek Ajansı (sst.a.se); İbn Fadlân, Risâle; Diyanet İşleri Başkanlığı (diyanet.gov.tr)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →