Kuveyt’te İslam Tarihi: Yayılışı ve Önemli Dönemleri

Kuveyt topraklarında İslam’ın izleri, Hz. Ebû Bekir ve Hâlid b. Velîd dönemlerindeki Irak seferlerine kadar gider. Modern Kuveyt’in kökleri, 1613’te Kuveyt şehrinin kuruluşuna ve 18. yüzyılın ortasında Benî Utbe kabilesinin Sabah ailesini yönetime getirmesine dayanır. 1961’de bağımsız oldu.

İlk dönem: Zâtü’s-selâsil ve Kâzıme

Kuveyt çevresindeki bölge, Hz. Ebû Bekir zamanında Hâlid b. Velîd’in Irak seferlerinde yer almıştır. Hicretin 12. yılında (633) Kuveyt çölünde gerçekleşen Zâtü’s-selâsil (Zât-ı Selâsil) olayı, Müslümanlarla Sasani sınırı arasındaki ilk savaşlardan biridir. Aynı dönemde Basra’nın kurulmasıyla bu bölge İslam ticaret yollarının bir parçası hâline geldi. Kâzıme (Kâzime) adıyla anılan bölge, Orta Çağ coğrafyacıları tarafından hac yolu ve ticaret güzergâhı olarak kayıtlara geçti.

Kuveyt şehrinin kuruluşu

Kuveyt şehri, 17. yüzyılın başlarında (1613 civarı) Benî Hâlid kabilesi bir kale (Kut) yaptırarak kurmuştur; bölge bu nedenle “Kuveyt” (küçük kale) adıyla anılır. 18. yüzyılın ortasında Arabistan’dan gelen Anaza kabilesine bağlı Benî Utbe topluluğu burada yerleşti. 1752 civarında Utbe ileri gelenleri, Sabah b. Câbir’i şehrin yöneticisi seçti. Böylece bugün hâlâ iktidarda olan Sabah ailesi yönetime başladı. Kuveyt, inci dalgıçlığı, ticaret ve deniz taşımacılığıyla zenginleşti.

Osmanlı ve İngiliz dönemi

Kuveyt, Osmanlı Devleti’nin Basra Vilayeti’ne bağlı kabul edilmekle birlikte pratikte özerk bir şeyhlik olarak yönetildi. 1899’da Şeyh Mübarek es-Sabah, İngiltere ile bir koruma anlaşması imzaladı. Bu anlaşma, Osmanlı ve Alman çıkarlarına karşı bir denge arayışıydı. 1914-1921 arasında İngiliz himayesi pekişti. 1938’de petrolün keşfi Kuveyt’in ekonomik yapısını kökten değiştirdi.

Bağımsızlık ve modern dönem

Kuveyt 19 Haziran 1961’de bağımsızlığını kazandı. 1962 Anayasası ile bir parlamento kuruldu; İslam devletin dini, İslam hukuku ise yasaların temel kaynağı olarak tanımlandı. 1990’da Irak işgaline uğrayan ülke, 1991’de uluslararası koalisyonun müdahalesiyle özgürlüğüne kavuştu. Bu dönem Kuveyt’in yakın tarihinde kritik bir kırılma noktasıdır.

Dinî yapı

Kuveyt nüfusunun çoğunluğu Müslümandır; vatandaşların yaklaşık üçte ikisi Sünnî Mâlikî, yaklaşık üçte biri ise Şiî Caferî’dir. Ülkede Evkaf ve İslami İşler Bakanlığı cami hizmetlerini düzenler. Kuveyt Büyük Camii, ülkenin en büyük camisidir (1986). Ülkede Hristiyan, Hindu ve diğer inançlardan yabancı işçi toplulukları da yaşar; nüfusun yarısından fazlası yabancıdır. Kuveyt’in dinî tarihi için Irak’ta İslam tarihi, Katar’da İslam tarihi, Birleşik Arap Emirlikleri’nde İslam tarihi, İran’da İslam tarihi ve Lübnan’da İslam tarihi yazıları okunabilir.

Kuveyt’in ilim ve hayır kurumları

Kuveyt, 20. yüzyılda İslami eğitim ve yayıncılık alanında bölgede önemli bir merkez olmuştur. Kuveyt Evkaf ve İslami İşler Bakanlığı tarafından hazırlanan “el-Mevsûatü’l-Fıkhiyyetü’l-Kuveytiyye” adlı ansiklopedi, mezhepler arası fıkıh karşılaştırmaları için dünya çapında başvurulan bir kaynaktır. Kuveyt Zekât Evi (Beytü’z-Zekât) 1982’de kurulmuş ve zekât toplama ve dağıtma çalışmalarını yürütmektedir. Kuveyt Üniversitesi bünyesindeki Şeriat Fakültesi, ülkenin bu alandaki önde gelen akademik kurumlarındandır. Hayır kuruluşları, Kuveyt’in dış yardım politikasının da önemli bir ayağını oluşturur.

İnci dalgıçlığı ve toplumsal hayat

Kuveyt’in petrol öncesi ekonomisi büyük ölçüde inci dalgıçlığına dayanıyordu. Dalgıçlar (gavvas) ve tekne kaptanları (nahhâm), Mart-Eylül aylarını denizde geçirirdi. Bu dönemde cami ve mescitler hem dua yeri hem de dalgıç ailelerinin toplanma mekânıydı. 20. yüzyılın ilk yarısında Japonya’nın kültür incisi üretimi, bu ticareti çökertti. Petrol keşfi ise ekonomiyi dönüştürdü. Bu geçişin toplumsal hafızası, Kuveyt’te müze ve kültürel etkinliklerle yaşatılmaktadır.

Şiî topluluk ve çoğulculuk

Kuveyt Şiîleri, 18. yüzyıldan beri şehrin ticaret hayatında yer alan zengin tüccar ailelerden oluşur. Hüseyniyeler (Şiî toplanma yerleri) şehirde yaygındır ve Muharrem ayında yas törenleri düzenlenir. Kuveyt Meclisi’nde Şiî milletvekilleri temsil edilir. Ülkenin Sünnî-Şiî ilişkileri, bölgesel siyasi gelişmelere göre zaman zaman gerilse de genel olarak toplumsal birlik içinde yürütülmüştür.

Kuveyt’te camiler aynı zamanda sosyal dayanışma merkezleridir; Ramazan‘da iftar sofraları, hayır kuruluşlarının yardım dağıtımları ve Kur’an yarışmaları cami çevresinde yürütülür. Kuveyt Büyük Camii’nin kütüphanesi ve konferans salonu ise ülkedeki ilmî etkinliklerin merkezidir. Ülkenin dinî yapısını daha geniş bir çerçevede değerlendirmek için komşu Irak ve İran’ın tarihine bakmak da yararlı olur.

Kuveyt’in dinî mirası, tarih boyunca Körfez ticaret ağlarındaki konumunun ve farklı mezheplerden toplulukların birlikte yaşama deneyiminin bir ürünüdür.

Kuveyt’in tarih boyunca farklı mezheplerden ve milliyetlerden insanlara ev sahipliği yapması, Körfez toplumlarının çoğulcu yönünü gösteren önemli bir örnektir.

Kuveyt halkı, Ramazan, bayram ve Mevlid gibi dinî günleri aile ve komşuluk ilişkileri içinde yaşar; “diwaniyya” adı verilen sohbet meclisleri bu toplumsal dokunun parçasıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Kuveyt ne zaman kuruldu?

Şehir 17. yüzyılın başında bir kale etrafında kuruldu; Sabah ailesi 1752 civarında yönetime geldi.

Kuveyt ne zaman bağımsız oldu?

19 Haziran 1961’de İngiliz himayesinden çıkarak bağımsız oldu.

Kuveyt’te hangi mezhepler yaygındır?

Sünnî Mâlikî çoğunluk ve Şiî Caferî azınlık yaşar. Evkaf ve İslami İşler Bakanlığı dinî hizmetleri düzenler.

Zâtü’s-selâsil nedir?

633 civarında Kuveyt çölünde Müslümanlarla Sasani sınır birlikleri arasında yaşanan ilk savaşlardan biridir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 9 Ağustos 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Kuveyt" md.; Kuveyt Devleti Evkaf ve İslami İşler Bakanlığı, kurumsal tarihçe (awqaf.gov.kw); Alan Rush, Al-Sabah: History and Genealogy of Kuwait's Ruling Family

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →