Birleşik Arap Emirlikleri’nde İslam Tarihi: Yayılışı ve Dönemler

Birleşik Arap Emirlikleri topraklarında İslam, Hz. Peygamber döneminde Umman’ın İslam’a girmesiyle yayıldı. Julfar (Ras el-Hayme) Orta Çağ’da önemli bir liman ve ticaret merkeziydi. Modern BAE, yedi emirliğin 2 Aralık 1971’de bir federasyon kurmasıyla doğdu.

İslam’ın gelişi

Hicri 8. yılda (630 civarı) Hz. Peygamber, Amr b. Âs’ı Umman hükümdarları Cayfer ve Abd’e bir mektupla gönderdi. Bu davet üzerine Umman halkı İslam’ı kabul etti. Bugünkü BAE topraklarının büyük kısmı, o dönemde “Umman” bölgesinin parçası sayılıyordu. Ridde olaylarında Dibbâ (Dubba, bugünkü Fucayra kıyısında) şehrinde ayaklanan Lakît b. Mâlik’in hareketi Hz. Ebû Bekir döneminde bastırıldı ve bölge yeniden İslam hâkimiyeti altına girdi. Dibbâ, İslam tarihinde ridde savaşlarının önemli sahnelerinden biri olarak anılır.

Julfar ve Orta Çağ

Orta Çağ’da Julfar (bugünkü Ras el-Hayme), Basra Körfezi’nin önemli bir limanıydı. Kaynaklarda İbn Mâcid gibi denizcilerin bu bölgeden yetiştiği belirtilir. Julfar, inci avcılığı, balıkçılık ve Hint Okyanusu ticaretiyle gelişti. Arkeolojik kazılar, bölgede Abbasî dönemi İslami seramik ve yerleşim izleri ortaya koymuştur. Daha sonra Portekizlilerin 16. yüzyılda Hürmüz’ü almasıyla bölge yeni bir baskı altına girdi.

Antlaşmalı Emirlikler dönemi

19. yüzyılda İngiltere, Basra Körfezi’nde korsanlık iddialarına karşı kıyı şeyhlikleriyle antlaşmalar yaptı. 1820 Genel Antlaşması ile bu bölgeler “Antlaşmalı Sahil” (Trucial Coast) adıyla anıldı. Şeyhlikler iç işlerinde bağımsız kaldı, ama dış ilişkilerini İngiltere yürüttü. Abu Dabi’de Nahyan ailesi, Dubai’de Mektûm ailesi, Şarika ve Ras el-Haymede Kâsimî ailesi yönetici hanedanlardı. Bu dönemde inci ticareti ekonominin temelini oluşturuyordu. Cami ve mescitler ise hem dinî hem toplumsal merkezlerdi; Dubai’deki Bastakiya mahallesinde bulunan Şeyh Muhammed Kültür Merkezi bu dönemin yaşamını tanıtmaktadır.

Federasyonun kuruluşu

İngiltere’nin 1968’de Körfez’den çekilme kararını açıklaması üzerine Abu Dabi Emiri Şeyh Zayid b. Sultan Âl Nahyan ve Dubai Emiri Şeyh Râşid b. Saîd Âl Mektûm birleşme sürecini başlattı. 2 Aralık 1971’de Abu Dabi, Dubai, Şarika, Acman, Ümmü’l-Kaywayn ve Fucayra birleşerek BAE’yi kurdu; Ras el-Hayme 1972’de katıldı. Petrol keşfi (1958’de Abu Dabi) ülkenin ekonomik gelişimini hızlandırdı.

Dinî yapı

BAE’nin resmî dini İslam’dır; yasaların temel kaynağı olarak İslam hukuku belirtilir. Vatandaşlar çoğunlukla Sünnî Mâlikî’dir, Şiî azınlık (özellikle Dubai ve Şarika’da) ve Hanbelî, Şâfiî unsurlar da vardır. Nüfusun büyük bölümü yabancılardır; Hindistan, Pakistan, Bangladeş, Filipinler gibi ülkelerden gelen işçiler arasında Müslüman, Hindu, Hristiyan ve diğer inançlara mensup kişiler bulunur. Abu Dabi’deki Şeyh Zayid Camii (2007), dünyanın en büyük camilerinden biri olup mermer, kristal ve el yapımı halısıyla ünlüdür. Ülke, 2019’da “Hoşgörü Yılı” ilan etti ve Abu Dabi’de çok dinli Ibrahim Aile Evi kompleksi inşa etti. Bu girişimler, BAE’nin dinler arası diyalog politikasını gösterir.

Dinî kurumlar

Genel İslami İşler ve Evkaf Kurumu, camileri ve fetva hizmetlerini yürütür. Ülkede cuma hutbeleri merkezî olarak hazırlanır. Müslümanlar Ulusal Fetva Konseyi’ne başvurur. Abu Dabi’deki Müslüman Âlimler Konseyi ve Dubai’deki Dubai Fetva Merkezi önemli kuruluşlardır.

Komşularla bağlantı

BAE’nin tarihi, Umman’da İslam tarihi, Katar’da İslam tarihi, Bahreyn’de İslam tarihi, Kuveyt’te İslam tarihi ve İran’da İslam tarihi ile birlikte okunabilir.

Dubai, Abu Dabi ve camiler

Dubai’nin Bastakiya mahallesindeki Ulu Cami ve Şeyh Muhammed Kültür Merkezi, şehrin eski İslam mimarisini tanıtır. Dubai Büyük Camii (Jumeirah Camii) ise kapılarını gayrimüslim ziyaretçilere açarak kültürler arası tanışma programı yürütür. Abu Dabi’deki Şeyh Zayid Camii, 82 kubbesi, 1.000’den fazla sütunu ve dünyanın en büyük el dokuması halılarından biriyle bilinir; yılda milyonlarca ziyaretçi ağırlar. Ras el-Hayme, Şarika ve Fucayra’da da tarihî camiler vardır; Fucayra’daki El-Bidya Camii (15. yüzyıl civarı olduğu tahmin edilir), ülkenin en eski camisi olarak anılır.

Yabancı işçiler ve dinî çeşitlilik

BAE’de nüfusun yüzde seksen beşinden fazlası yabancıdır. Müslüman olmayan toplulukların ibadet yerleri (kilise, Hindu tapınağı, gurdwara) devlet izniyle faaliyet gösterir. 2019’da Abu Dabi’de Papa Franciscus ile Ezher Şeyhi Ahmed et-Tayyib arasında imzalanan “İnsani Kardeşlik Belgesi” ülkenin dinler arası diyalog vizyonunun sembolü olmuştur. Yönetim, bu çalışmaları BAE’nin “hoşgörü” politikasının bir parçası olarak sunar.

Federasyonun kuruluşunda dinî meşruiyet kadar kabilesel ve ticari ilişkiler de belirleyici olmuştur; bu yapı bugün de emirliklerin kendi cami ve vakıf idarelerinde izlenebilir.

Emirliklerin camileri ve vakıfları, ülkenin hızlı modernleşmesine rağmen dinî geleneğin sürekliliğini koruyan kurumlar olarak görülür.

Sıkça Sorulan Sorular

BAE ne zaman kuruldu?

2 Aralık 1971’de Abu Dabi, Dubai, Şarika, Acman, Ümmü’l-Kaywayn ve Fucayra birleşerek kurdu; Ras el-Hayme 1972’de katıldı.

Bölge İslam’a ne zaman girdi?

Hicri 8. yılda (630 civarı) Hz. Peygamber’in Amr b. Âs’ı Umman hükümdarlarına göndermesiyle bölge İslam’ı kabul etti.

Şeyh Zayid Camii nerededir?

Abu Dabi’dedir; 2007’de açılmış, dünyanın en büyük camilerinden biridir.

Julfar nedir?

Bugünkü Ras el-Haymedeki Orta Çağ liman şehridir; inci ve Hint Okyanusu ticaretiyle bilinir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 22 Eylül 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Birleşik Arap Emirlikleri" ve "Umman" maddeleri; BAE Ulusal Arşivi, tarihçe belgeleri (na.gov.ae); Frauke Heard-Bey, From Trucial States to United Arab Emirates

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →