Nikâh ve Evlilik Kapsamlı Rehber: Şartlar, Mehir, Haklar ve Mezhep Farkları

Nikâh, bir erkekle bir kadının, şahitler huzurunda icap ve kabul ile yaptıkları, karşılıklı hak ve sorumluluklar doğuran meşru evlilik akdidir. İslâm bunu sünnet olarak görür; aileyi toplumun temel yapı taşı sayar. Bu rehber nikâhın şartlarını, mehri, evlenme engellerini, eşlerin haklarını ve mezhep farklarını toplar.

Nikâhın anlamı ve dinî yeri

Nikâh sözlükte “birleşmek, bir araya gelmek” anlamındadır. Kur’an evliliği insanlar için bir huzur kaynağı olarak tanımlar: “O’nun delillerinden biri de, kendileriyle huzur bulasınız diye size kendi türünüzden eşler yaratması ve aranızda sevgi ve merhamet var etmesidir” (Rûm 30/21). Nisâ Suresi evlilik hukukunun ana hatlarını sıralar: mehrin kadına verilmesi (4/4), evlenilemeyecek yakınlar (4/22-23), eşlere iyi davranma (4/19). Hadislerde “Ey gençler, sizden evlenmeye gücü yetenler evlensin” buyrulur (Buhârî, Nikâh 2; Müslim, Nikâh). Peygamberimiz evliliği kendi sünneti olarak niteler ve ruhbanlığı onaylamaz.

Nikâhın hükmü kişinin durumuna göre değişir. Evlenmeye gücü yeten ve zinaya düşme tehlikesi olmayan kişi için sünnet, haram işleme tehlikesi olan için vâcip, eşinin haklarını yerine getiremeyeceğinden korkan için mekruh veya haramdır. Evlilik kararı alınırken kişinin hem mali hem manevi hazırlığı değerlendirilir. Genç yaşta evliliğe hazırlık için genç yaşta evlilik: erken evliliğe hazırlık yazısı, bu kararın fıkhî ve toplumsal boyutu için erken yaşta evlilik: fıkhî ve toplumsal boyut yazısı okunabilir.

Eş seçimi ve evlilik öncesi süreç

Eş seçiminde dindarlık ve ahlâk, hadislerde öne çıkarılan ölçüttür. Buhârî’deki bir hadiste kadınla evlenmenin dört sebebi (mal, soy, güzellik, din) sayılır ve “dindar olanı tercih et” tavsiyesi yapılır (Buhârî, Nikâh 15). Tirmizî’de ise dindarlığını ve ahlâkını beğendiğiniz biri gelirse evlendirmeniz tavsiye edilir. Tanışma sürecinde mahremiyet sınırları korunur; kızın ve erkeğin birbirini görmesi, aile fertlerinin gözetiminde konuşulması caizdir. Görücü usulü, aile aracılığı ve modern tanışma biçimleri evlilik öncesi tanışma ve görücü usulü yazısında tartışılmıştır.

İstihâre, evlilik gibi önemli kararlarda Allah’tan hayır dilemek için kılınan namazdır; sonucun rüya ya da işaretle belirmesi şart değildir, kalbin yatkınlığı ve işlerin kolaylaşması esas alınır. evlilik teklifinde istihâre yapmak yazısı bu konuyu işler. Ailelerin karara müdahalesi ve rıza ilkesi ebeveynlerin evlilik kararına müdahalesi yazısında; kısmet ve kader ilişkisi evlilik, kısmet ve eş seçimi: kader ilişkisi yazısında ele alınır.

Rıza, nikâhın ayrılmaz şartıdır. Hz. Peygamber, bakire kızın izni alınmadan evlendirilemeyeceğini, dul kadının ise kararını açıkça beyan etmesi gerektiğini bildirir (Buhârî, Nikâh; Müslim, Nikâh). Bu nedenle zorla evlendirme dinen geçersiz kılınır veya en azından kızın itiraz hakkı doğurur; kızın rızası olmadan evlendirilmesi ve zorla evlilik yazısı bu hükmü açıklar.

Nikâhın rükünleri ve şartları

Hanefî mezhebinde nikâhın rüknü icap ve kabuldür. Bunun geçerli olması için akit meclisinde iki şahidin bulunması, tarafların akıllı ve ergen olması, taraflar arasında evlenme engeli bulunmaması ve akdin süreli (geçici) olmaması gerekir. Mezheplerin yaklaşımları aşağıdaki tabloda özetlenmiştir.

Konu	Hanefî	Mâlikî	Şâfiî	Hanbelî
Velî	Ergen, akıllı kadın velisiz evlenebilir (Ebû Hanîfe); velî sünnettir	Şart	Şart	Şart
Şahit	İki erkek veya bir erkek ve iki kadın şart	İlan edilirse akit sonrasında da yeterli; şahit akitten önce şart değil	İki erkek şart	İki erkek şart
Mehir	Akit sonrası vâcip; alt sınır on dirhem	Alt sınır çeyrek dinar	Alt sınır yok	Alt sınır yok
Kefâet (denklik)	Kadın ve ailesi lehine önemli	Esas olarak dindarlık	Soy, meslek vb. için gözetilir	Dindarlık ve soy gözetilir

Şahitlere ilişkin ayrıntılar, kadının şahit olup olamayacağı ve şahitlerin nitelikleri nikâhta şahitlerin şartları, kadın şahit olabilir mi yazısında verilir. Nikâhta sözleşmeye şart eklemek, örneğin kadının çalışma izni veya mesken şartı, nikâh akdinde şart koşmak: kadının şartları yazısında tartışılmıştır. Resmî nikâh ve dinî nikâh arasındaki ilişkiye gelince, resmî nikâh ve dinî nikâh: ikisi gerekli mi yazısı Türkiye’deki uygulamayı açıklar. Telefonla ya da çevrim içi nikâh sorusu da gündemdedir; telefonla ve internetten nikâh kıyılır mı ile online nikâh yazılarında mezhep görüşleri vardır.

Mehir: kadının hakkı

Mehir, evlilik akdiyle kadının hak ettiği maldır. Nisâ 4/4 “Kadınlara mehirlerini gönül hoşluğu ile verin” buyurur. Mehrin miktarı konusunda kesin üst sınır yoktur; Hz. Ömer’in aşırı mehri sınırlama girişimini bir kadının âyetle itiraz etmesi üzerine geri aldığı rivayeti bilinir. Peygamberimiz, “Nikâhın en hayırlısı en kolay olanıdır” buyurmuştur (Ebû Dâvûd, Nikâh). Mehir; peşin ve vadeli olarak ikiye ayrılır, vadeli kısım boşanma veya ölümde muaccel olur.

Mehrin kadının kendi malı olduğu, kocanın veya ailenin buna el koyamayacağı İslâm hukukunun önemli ilkesidir. Mehrin sünnetteki uygulamasını mehir miktarı ne kadar olmalı: sünnetteki uygulama yazısı anlatır. Boşanma durumunda mehir ve nafakanın durumu boşanma sonrası mehir ve nafaka hakkı yazısında açıklanır.

Evlenme engelleri

Evliliğe engel olan haller sürekli ve geçici olmak üzere ikiye ayrılır. Sürekli engeller nesep (anne, kız, kız kardeş, hala, teyze, kardeş kızı, kız kardeş kızı), sıhriyet (kayınvalide, üvey kız, gelin, babanın eşi) ve süt hısımlığıdır (Nisâ 4/22-23). Geçici engeller ise başkasıyla evli olmak, iddet beklemek, dörtten fazla eşe sahip olmak, ihramda olmak ve boşanmış eşle üçüncü talaktan sonra evlenmektir. Bu engeller nikâha geçici engeller: iddet, ihram, evli olmak yazısında ayrıntılı olarak sıralanır.

Din farkı da evlenmeye engeldir. Müslüman erkek, ehl-i kitap kadınla evlenebilir (Mâide 5/5), ancak müşrik kadınla evlenemez (Bakara 2/221). Müslüman kadının ise gayrimüslim erkekle evliliği caiz değildir. Evlilik devam ederken eşlerden biri İslâm’dan çıkarsa nikâh ayrışır; ayrıntı dinden çıkan eşin nikâhı düşer yazısındadır. Evlilikte din farkıyla yaşamak hakkındaki fıkhî ve toplumsal değerlendirme evlilikte din farkı: Müslüman olmayan eşle yaşamak yazısında; yeni Müslüman olan kişilerin nikâh hükümleri yeni Müslüman için nikâh ve evlilik temel bilgileri yazısında verilir.

Çok eşlilik, Nisâ 4/3’te adalet şartına bağlanmış ve dört eşle sınırlanmıştır; adalet sağlanamayacaksa tek eş tavsiye edilir. Türkiye’de resmî hukuk çok eşliliği yasaklar. Konunun fıkhî çerçevesi çok eşlilik: Kur’an’daki şartlar ve günümüz yazısında incelenir. Geçici nikâh (mut‘a) ise Sünnî mezheplerde yasaklanmıştır; Şiî görüşle farkı mut‘a nikâhı: Sünnî ve Şiî görüşler yazısında akademik bir dille aktarılır.

Nikâh nasıl kıyılır?

1. Hazırlık: Taraflar evlenmeye rıza gösterir, mehir belirlenir, evlenme engelleri araştırılır.
2. Resmî işlemler: Türkiye’de nüfus müdürlüğü ve evlendirme dairesinde başvuru yapılır; resmî nikâh kıyılır.
3. Dinî nikâh: İsteğe bağlı olarak imam veya yetkili bir kişi nikâh duasını okutur. İcap-kabul tamamlanır, iki şahit hazır bulunur.
4. Hutbe ve dua: Hâcet hutbesi (Nisâ 4/1, Âl-i İmrân 3/102, Ahzâb 33/70-71) okunur; bereket duası yapılır. Hutbe ve âyetlerin ayrıntısı nikâh kıyarken okunan âyetler ve hutbe yazısında bulunur.
5. Velime: Evlilik duyurulur, düğün yemeği (velime) verilir.

Gizli evlilik uygulaması dinen tartışmalı ve toplumsal sorunlara yol açabilen bir durumdur; gizli evlilik: ailenin haberinin olmaması yazısı hükümleri açıklar. Hadise göre nikâhın ilan edilmesi tavsiye edilir (Tirmizî, Nikâh). Nikâh yenilemek gerekli mi sorusu için nikâh tazelemek gerekir mi, hangi durumlarda yazısı kaynaktır.

Düğün, velime ve gelenekler

Peygamberimiz Abdurrahman b. Avf’a evlendiğinde bir koyunla da olsa velime vermesini tavsiye etmiştir (Buhârî ve Müslim, Nikâh). Velime sünnet olup israfa ve gösterişe kaçmamalıdır. Düğünde def çalmak ve masum eğlence caizdir; ancak ahlâka aykırı unsurlardan kaçınılır. Bu ölçüler düğün adabı: sünnete uygun düğün, düğün yemeği (velime) sünnet mi, nasıl yapılır ve dans ve halay: düğünlerde eğlence ölçüleri yazılarında açıklanır. Takı takma, hediye gibi Anadolu gelenekleri düğünde takı takma ve hediye geleneği yazısında; gelin alma ve mevlitli düğünler ise gelin alma ve mevlitli düğün gelenekleri yazısında anlatılır. Güvey namazı geleneği için düğünde damadın namaz kılması: güvey namazı yazısı bilgi verir.

Eşlerin karşılıklı hak ve sorumlulukları

Nisâ 4/19 “Onlarla güzel geçinin” emrini koyar; Bakara 2/228 “Kadınların hakları, erkeklerin onlar üzerindeki hakları gibidir” ilkesini bildirir. Erkeğin sorumlulukları nafaka (yiyecek, giyecek, barınma), mesken ve iyi muamele; kadının sorumlulukları ise sadakat, aile düzenine katkı ve eşinin onurunu korumaktır. Aile içi iş bölümü ve görev dağılımı örf ve karşılıklı rıza ile belirlenir. Peygamberimizin evde ailesine yardım ettiği, kendi elbisesini diktiği rivayeti Buhârî’de yer alır.

Evlilikte maddi konular da önem taşır: Gelir farkının kadının nafaka hakkına etkisi evlilikte gelir farkı ve kadının nafaka hakkı yazısında, kadının evlilikteki hakları genel çerçevesiyle evlilikte kadının hakları: nafaka, mesken, muamele yazısında, para yönetimi evlilikte para yönetimi ve ortak bütçe yazısında anlatılır. Zor dönemlerde Nisâ 4/35’teki hakem usulü uygulanır: iki taraftan birer hakem aralarını bulmaya çalışır; bunun ayrıntıları evlilikte kriz dönemleri: hakem usulü yazısındadır. Eşinden zorluk gören tarafın sabrı ve sınırları evlilikte sabır: zor eşle geçinmek yazısında değerlendirilir. Şiddet ise İslâm’ın hiçbir şekilde onaylamadığı bir davranıştır; kadının korunması ve başvuracağı yollar evlilikte şiddet ve kadının korunması yazısında açıklanır.

Kadının evlilikte soyadı ve kimliği konusu ise kültürel bir meseledir; kadının evlilikte soyadı ve kimlik meselesi yazısı farklı görüşleri aktarır. Evlenen çiftler için Hz. Peygamber ile Hz. Hatice’nin evlilik örneği güçlü bir model sunar: Hz. Hatice ile evlilik yazısı bu örneği anlatır. İkinci evliliklerde üvey çocuklarla ilişkiler ikinci evlilik ve üvey çocuklarla ilişki yazısında ele alınır.

Süt hısımlığı ve akrabalık hükümleri

Süt emme yoluyla oluşan hısımlık nesep akrabalığı gibi evlenme engeli doğurur. Nisâ 4/23 “Sizi emziren süt anneleriniz ve süt kız kardeşleriniz” ifadesiyle bunu bildirir; hadiste “Neseple haram olan, sütle de haram olur” buyrulur (Buhârî, Şehâdât; Müslim, Radâ‘). Hanefî ve Mâlikî mezheplerine göre iki yaşına kadar emilen az ya da çok süt yeterlidir; Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde ise doyurucu miktarda beş emzirme aranır. Emzirme çağındaki bebeklerin başka kadınlar tarafından emzirilmesi durumunda bu hususun kayda geçirilmesi, ileride evlilik engeli doğurmaması için önemlidir. Evlilik öncesi araştırmada süt akrabalığı da sorgulanır.

Fâsid ve bâtıl nikâh

Fıkıhta nikâh akdi, şartlarına göre sahih, fâsid veya bâtıl olabilir. Şahitsiz, süreli ya da engel bulunan bir akit fâsid veya bâtıl sayılır; böyle bir akitte taraflar ayrılmalıdır. Hanefî mezhebi fâsid nikâhta ilişki olmuşsa nesebin sabit olduğunu, mehir ve iddetin gerektiğini kabul eder; bâtıl nikâhta ise bu sonuçlar doğmaz. Şüpheli bir nikâhın sonradan yenilenmesi ve tarafların rızasının tazelenmesi mümkün olup bunu nikâh tazelemek gerekir mi yazısı açıklar. Bir kimsenin başka bir ülkede yapılan nikâhının geçerliliği ise yerel mevzuata ve dinî şartlara birlikte bakılarak değerlendirilir.

Evlilik içi mahremiyet ve edep

İslâm eşler arasındaki cinsel ilişkiyi meşru ve ibadet niteliğinde bir hak olarak görür. Müslim’de geçen bir hadiste eşiyle ilişkinin bile sadaka niteliği taşıdığı bildirilir. Bakara 2/223 eşleri “birbirinizin ekini” olarak tanımlar ve kendi iradeleriyle yaklaşmalarını söyler. Eşin rızası olmadan zorlama, sağlık veya psikolojik durum gözetilmeden talepte ısrar etmek ve eşi aşağılamak edebe aykırıdır. Hayız ve nifas dönemlerinde ilişki yasaktır (Bakara 2/222), diğer yakınlaşma biçimleri ise caizdir. Eşlerin birbirinin mahremiyetini dışarıya taşımaması da önemli bir ahlâk kuralıdır; hadis, eşler arasındaki gizliliği açığa vuran kimseyi kıyamette Allah katında en kötü konumdakiler arasında sayar (Müslim, Nikâh).

Evliliğin ilk yılı: beklentiler ve uyum

İlk yıl, çiftlerin birbirlerinin aile alışkanlıklarını, harcama tarzlarını ve iletişim biçimlerini tanıdıkları kritik bir dönemdir. Aile büyükleriyle ilişkilerde sınırları nazikçe belirlemek, eşin yakınlarına saygıyı korumak, ev işleri ve masraflar konusunda baştan açık konuşmak sorunları azaltır. Evliliğin ilk dönemlerinde yaşanan farklılıklar kişisel kusur değil, uyum sürecinin doğal bir parçasıdır. İletişim sorunlarında hakem usulünden önce karşılıklı konuşma, ilk adımı atmaktan çekinmeme ve gerekirse aile danışmanlığı alma yolu tercih edilmelidir. İslâm’ın “kolaylaştırın, zorlaştırmayın” ilkesi (Buhârî, İlim) aile içinde de geçerlidir.

Çocuk sahibi olma kararı, ev, iş ve eğitim planları da ortak istişareyle alınır. Çocuk yetiştirme ve ebeveynlik konusunda çocuk eğitimi kapsamlı rehber yazısı ek bir kaynaktır. Evlilik, yalnız iki kişinin birliği değil, iki ailenin kaynaşması olduğundan hem çiftin hem ailelerin sorumluluğunu içerir. Aile içi huzurun korunması, dinin kolaylık, merhamet ve adalet ilkeleriyle uyumlu bir hayatın temelidir.

Dört mezhebin yaklaşımı ve ayrılık

Nikâh ve boşanma hükümlerinde mezhepler arası genel yaklaşımlar nikâh ve boşanmada dört mezhebin yaklaşımı yazısında karşılaştırılmıştır. Hanefî mezhebi, akit esnekliği bakımından daha geniş bir alan bırakırken diğer mezhepler daha sıkı şartlar koyar. Günümüzde Müslüman azınlık ülkelerinde yaşayanlar, farklı mezheplerin ruhsatlarından yararlanabilmek için müftülük görüşüne başvurur. Boşanma hükümleri için boşanma kapsamlı rehber yazısına da bakınız.

Sık yapılan hatalar

• Rıza almadan evlilik kararı vermek veya kızı zorla evlendirmek.
• Mehri unutmak veya yalnızca şeklen belirleyip kadına ödememek.
• Sadece dinî nikâhla yetinip resmî nikâhı ihmal etmek ve kadının haklarını riske atmak.
• Düğünlerde israfa ve gösterişe kaçmak, borçlanarak aile için ağır yük oluşturmak.
• Evlilik öncesi mahremiyet sınırlarını aşmak.
• Eşin hakkını ihmal etmek ve aile içinde sözlü ya da fiziksel şiddet uygulamak.
• Sorunları aile büyüklerine ve yakın çevreye taşıyıp eşin gizliliğini ihlal etmek.

Evlilik öncesi kontrol listesi

• Eş adaylarının dindarlık, ahlâk ve karakter uyumunu araştırdım mı?
• İstihâre yaptım, aileme danıştım ve kendi iradem ile karar verdim mi?
• Evlenme engeli (süt hısımlığı, iddet, din farkı) bulunmadığından emin oldum mu?
• Mehir miktarı ve ödeme şekli netleşti mi?
• Resmî nikâh için gerekli belgeler (sağlık raporu, kimlik, fotoğraf) hazır mı?
• İki şahit ve nikâh hutbesini okuyacak kişi belirlendi mi?
• Düğün bütçesi gerçekçi ve israftan uzak mı?
• Gelecekte gelir-gider, ev, çocuk ve aile ziyaretleri konusunda temel konuşmaları yaptık mı?

Nikâh, iki kişinin hayatını birleştiren ve toplumu şekillendiren bir sözleşme olduğu kadar ibadet boyutu da olan bir bağdır. Hukukî ve fıkhî şartların yanında sevgi, saygı ve merhametin korunması, evliliğin kalıcı olmasının asıl sırrıdır.

Resmî nikâh, dinî nikâh ve imam nikâhı

Türkiye’de hukuken geçerli evlilik, evlendirme memuru önünde yapılan resmî nikâhtır. Dinî açıdan ise iki şahit önünde, mehir ve karşılıklı rıza ile yapılan akit geçerlidir. Diyanet ve ilmihal kaynakları, resmî nikâhın aile hukuku ve kadının hakları bakımından koruyucu olduğunu vurgular ve resmî nikâh yapılmadan sadece dinî nikâhla yetinilmemesini tavsiye eder. Çünkü resmî kayıt, miras, nafaka, soyadı ve çocukların nesebi gibi hakların güvencesidir.

Başlık	Resmî nikâh	Dinî nikâh
Hukukî sonuç	Miras, nafaka, velayet gibi haklar doğar	Resmî alanda sonuç doğurmaz
Şahitlik	Evlendirme memuru ve şahitler	İki şahit gerekir
Kadının korunması	Mahkeme yoluyla güvence altında	Güvence sınırlıdır

Örnek senaryolar

Aile görüşmesiyle başlayan evlilik

Tanışma sürecinde iki tarafın aileleri bir araya gelir, beklentiler konuşulur. Mehir, ev düzeni, çalışma ve ibadet gibi başlıklar açıkça ifade edilirse sonraki sürtüşmeler azalır. Nişan, evlilik vaadidir ve nikâh sayılmaz; nişanlılar birbirine yabancı hükmündedir.

Mehirin belirlenmesi

Mehir, kadının hakkıdır ve miktarı taraflarca belirlenir. Peşin veya vadeli olarak kararlaştırılabilir; ancak belirlenmemişse örfe göre mehr-i misil gündeme gelir. Mehir aile baskısıyla veya gösteriş amacıyla yüksek tutulmamalı, kadının hakkı ise yok sayılmamalıdır.

Farklı şehirlerde yaşayan çift

Uzaktan evlilik hazırlığı yapan çiftler, nikâh öncesi evlilik sonrası yaşam planını (şehir, iş, ev, aile ziyaretleri) konuşmalıdır. Bu konuşma, ileride doğabilecek anlaşmazlıkların büyük kısmını önler.

Nikâh sonrası ilk hukuki ve idari adımlar

Nikâhtan sonra aile cüzdanının alınması, adres kaydının güncellenmesi ve sosyal güvenlik işlemlerinin yapılması gerekir. Eş durumunda sağlık sigortası, vergi ve tapu gibi konularda yeni statüye göre güncelleme yapılır. Bu işlerin hepsinin kâğıt üzerinde değil, aile içi güveni de güçlendirecek biçimde ortak yapılması tavsiye edilir.

Evlilik yolunda sık yapılan planlama hataları

Birincisi, düğün masrafını gösteriş kalemlerine yönlendirip nikâh sonrası yaşamı karşılayacak bütçeyi ihmal etmektir. İkincisi, anlaşmazlıkları nikâhtan önce konuşmak yerine “zamanla düzelir” diyerek ertelemektir. Üçüncüsü, aile müdahalelerinin sınırını baştan belirlememektir. Dördüncüsü ise eşin ibadet hayatı, çocuk sayısı ve yaşanacak yer gibi temel kararları konuşmamaktır. Bu başlıklar, nikâh öncesi yapılacak birkaç dürüst görüşmeyle büyük ölçüde çözülür.

Evlilikte iletişim ve çatışma çözümü

Peygamber Efendimizin (s.a.v.) aile hayatında eşlerine yardım ettiği, onlarla konuştuğu ve kırıldığında nezaketle yaklaştığı sîret kaynaklarında anlatılır. Bu örnek, günümüzde ev işlerinin paylaşılması, kararların birlikte alınması ve öfke anında konuşmanın ertelenmesi gibi pratik davranışlara karşılık gelir. Çatışma anlarında üç ilke önerilebilir: öfkeliyken karar vermemek, suçlamak yerine duyguyu anlatmak ve gerekirse tarafsız bir aile danışmanına başvurmak.

Sıkça Sorulan Sorular

İslâm’da nikâhın şartları nelerdir?

Hanefî mezhebine göre tarafların icap ve kabulü, akit için akıl ve ergenlik, iki şahidin hazır bulunması ve evlenme engelinin bulunmaması gerekir. Diğer mezheplerde velî de şarttır. Mehir akdin sahih olması için şart olmasa da hak olarak gereklidir.

Mehir ne kadar olmalıdır?

Mehrin üst sınırı yoktur; Hanefî mezhebinde alt sınırı on dirhem gümüş değerinde kabul edilir. Peygamberimizin ailesine ve ashabına tavsiye ettiği ölçü, tarafların gücüne uygun ve kolay olmasıdır. Ağır mehir isteyip gençleri evlilikten alıkoymak hoş görülmez.

Sadece imam nikâhı yeterli midir?

Dinen icap-kabul ve şahitler tamamsa nikâh akdi gerçekleşmiş olur. Ancak Türkiye’de kadının ve çocukların haklarını korumak için resmî nikâh gerekir ve kanuna göre dinî tören resmî nikâhtan sonra yapılmalıdır. Diyanet de önce resmî nikâhı tavsiye eder.

Müslüman bir kadın ehl-i kitaptan biriyle evlenebilir mi?

Hayır. İslâm âlimlerinin icmaına göre Müslüman kadın gayrimüslim erkekle evlenemez (Mümtehine 60/10). Müslüman erkek ise Mâide 5/5 âyetinde sözü edilen ehl-i kitap kadınlarla evlenebilir; ancak günümüz şartlarında bu izin pek çok âlim tarafından özel şartlara bağlanmıştır.

Nikâh kıyarken hangi sözler söylenir?

Taraflar veya vekilleri açık biçimde icap ve kabul sözlerini söyler. Örneğin kadın velisi “kızımı sana mehir karşılığında nikâhladım” der, erkek “kabul ettim” der. Ardından hâcet hutbesi ve dua okunması sünnettir. Okunacak âyetler için ayrıntı yazılar mevcuttur.

Evlilikte eşlerin birbirine karşı en temel yükümlülükleri nelerdir?

Erkek nafaka, mesken ve güzel muamele ile; kadın ise sadakat, evin düzeni ve güzel muamele ile yükümlüdür. Rûm 30/21 evliliğin sükûn, sevgi ve merhamet üzerine kurulduğunu bildirir. Yükümlülükler karşılıklıdır ve aile huzuru iki tarafın ortak sorumluluğudur.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 20 Temmuz 2026 · Kaynaklar: Kur’an-ı Kerîm: Nisâ 4/1-4, 4/19-25, Rûm 30/21, Mâide 5/5, Bakara 2/221; Buhârî ve Müslim, Nikâh bölümleri; Ebû Dâvûd, Tirmizî, Nesâî ve İbn Mâce, Nikâh bölümleri (velî ve şahit rivayetleri); TDV İslâm Ansiklopedisi: "Nikâh", "Mehir" ve "Velî" maddeleri; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (Aile bölümü); Türk Medeni Kanunu, Aile Hukuku

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →