Gürcistan’da Ramazan ve Bayram Gelenekleri Nasıldır?

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Takvim ve ay görme
İftar sofraları
Teravih ve camiler

Gürcistan’da Ramazan, Azeri, Acara, Kist ve Ahıska Türkü cemaatlerinin kendi gelenekleriyle yaşadığı bir aydır. Hristiyan çoğunluk içinde Müslüman azınlık, iftar ve bayramı komşularıyla paylaşma kültürüne sahiptir. Sünnî ve Şiî cemaatlerin takvim ve uygulamaları kısmen farklıdır.

Takvim ve ay görme

Gürcistan Müslümanları İdaresi, Ramazan’ın başlangıcını ilan eder; ancak Sünnî cemaatler çoğunlukla Türkiye Diyanet takvimine, Şiî cemaatler ise Azerbaycan ve İran’daki dinî otoritelerin kararlarına bakar. Bu yüzden Sünnî ve Şiî toplulukların oruca ve bayrama başlama günleri bazen farklıdır. Şiî cemaat iftarı Sünnîlere göre biraz geç yapar. Müslüman nüfus yapısı için Gürcistan’ın Müslüman nüfusu yazısı okunabilir.

İftar sofraları

Gürcistan’ın zengin mutfağı Ramazan sofralarına yansır. Azeri ailelerde “plov” (pilav), “dolma”, “kufta”, “ayran” ve Azerbaycan baklavası olan “pakhlava” bulunur. Acara’da “Acara hachapurisi” gibi yerel ekmekler, fasulye yemeği “lobio”, turşu ve ev yapımı peynirlerle iftar sofrası kurulur. Kist ailelerde geleneksel Kafkas mutfağından “zhizhig-galnash” (etli hamur yemeği) gibi yemekler hazırlanır. Ahıska Türkleri ise Anadolu mutfağından etkilenmiş “hingal” (mantı benzeri yemek) ve börek yapar. Bu çeşitlilik, Müslüman cemaatlerin kültürel zenginliğini yansıtır.

Teravih ve camiler

Sünnî cemaat Hanefî mezhebine göre yirmi rekât teravih kılar. Şiî cemaat ise teravih yerine gece mustahap ibadetlerine ve dua programlarına ağırlık verir; özellikle Kadir geceleri (19, 21 ve 23. geceler) ve Hz. Ali’nin şehadet günü (21. gece) yoğun biçimde anılır. Tiflis Cuma Camii’nde iki cemaat da kendi biçimlerinde ibadet eder. Camilerin tarihi için Gürcistan’ın camileri yazısı okunabilir.

Hristiyan komşularla ilişkiler

Gürcistan’da Müslümanlar, Ortodoks Hristiyan komşularla yan yana yaşar. Ramazan’da komşuları iftara davet etmek, bayramda tatlı ve yemek göndermek yaygın bir geleneğidir. Hristiyan Gürcüler de Paskalya ve Noel’de komşu Müslümanlarla yemek paylaşır. Bu kültürel yakınlık, bölgesel gerilimlere rağmen günlük hayatta dayanışmayı güçlendirir.

Okul, iş ve toplum

Ramazan Gürcistan’da resmî tatil değildir. Müslüman çalışanlar işverenle görüşerek izin alır; bayram günleri ise bölgesel olarak izin verilen günler arasında olabilir (Acara’da yerel düzenlemeler). Okullarda oruçlu öğrencilere sınav saatleri konusunda anlayış gösterilir. İş yerlerinde iftar için mola talep edilir.

Bayram

Ramazan Bayramı’nda camilerde bayram namazı kılınır; ardından aile ziyaretleri ve mezarlık ziyareti yapılır. Azeri ailelerde “Gurban Bayramı” ve “Ramazan Bayramı” olarak anılan bayramlar tatlılar, pilavlar ve komşu ziyaretleriyle geçer. Batum’da Türk turistler ve işçiler bayrama katılır. Yeni Zelanda’daki bayram uygulamaları için Yeni Zelanda’da Ramazan, Kıbrıs için Kıbrıs’ın Müslüman nüfusu yazıları okunabilir.

Kistlerin Ramazan’ı: Pankisi Vadisi

Pankisi Vadisi, Kafkas Dağları’nın eteğinde yer alır ve Kist adı verilen Çeçen kökenli bir topluluğa ev sahipliği yapar. Vadi köylerinde Ramazan, sade ve cemaatçidir. Tasavvufî gelenekler (Nakşibendî ve Kadirî) etkilidir; akşamları zikir halkaları kurulur. Ev halkı iftarı ortak sofrada yapar ve komşular birbirine yemek ikram eder. Vadinin sakinleri, eski Kafkas misafirperverliğine bağlı olarak yoldan geçene ve yabancıya bile iftar için yer açar.

Batum’da Ramazan

Batum, Karadeniz kıyısında turizmin yoğun olduğu bir şehirdir. Ramazan’da Müslüman Acaralıların yaşadığı mahallelerde camiler dolar. Şehirde çalışan Türk, Azeri ve Arap işçiler camilerde ortak iftar yapar. Batum’un sahil bölgesi iftar sonrası yürüyüş yapanlarla dolar. Restoranlar ve pastaneler Ramazan menüsü hazırlar.

Azeri köylerinde Ramazan

Marneuli ve çevresindeki köylerde Ramazan, aile sofralarında yaşanır. Kadınlar günler öncesinden hamur işleri ve tatlı hazırlıklarına başlar. Kadir Gecesi’nde (özellikle 19, 21 ve 23. gecelerde) camiler dolar, dualar okunur ve ölüler için Kur’an okunur. Azerbaycan’dan gelen akrabalar, Ramazan ziyaretleri yaparak sınır ötesi bağları güçlendirir.

Dijital Ramazan ve gençler

Gürcistan’ın genç Müslümanları sosyal medya ve internet üzerinden Ramazan hatırlatmaları paylaşır. Gürcüce, Azerice ve Rusça yayınlanan çevrimiçi dinî dersler, yurt dışında çalışan gençlerin cemaatle bağını sürdürmesine yardımcı olur. Üniversitelerde Müslüman öğrenci grupları iftar programları düzenler.

Gürcistan’da Ramazan, çeşitli Müslüman cemaatlerin kendi tarihî hafızasını yaşattığı bir ay olarak, ülkenin çok kültürlü yapısını da gözler önüne serer.

Tiflis’teki Müslüman öğrenciler ve yabancı çalışanlar, Cuma Camii çevresinde toplu iftarlara katılır. Şehrin tarihî Abanotubani semtinde iftar vakti, hamamların buharı ve ezan sesi eşliğinde farklı bir hava taşır. Gürcü komşular çoğunlukla bu geleneklere saygı gösterir, bazıları iftar sofralarına konuk olur.

Sıkça Sorulan Sorular

Gürcistan’da Sünnî ve Şiî cemaatler Ramazan’a aynı gün mü başlar?

Hayır, bazı yıllarda farklı günlerde başlayabilir. Sünnîler genellikle Diyanet’e, Şiîler Azerbaycan veya İran kaynaklı dinî otoritelere bakar.

Gürcistan’da iftarda ne yenir?

Azerilerde plov, dolma ve pakhlava; Acara’da lobio, hachapuri ve turşu; Kistlerde etli hamur yemekleri; Ahıska Türklerinde mantı ve börek yaygındır.

Gürcistan’da Ramazan Bayramı resmî tatil mi?

Hayır, ülke genelinde resmî tatil değildir; bazı bölgelerde yerel izin uygulamaları olabilir.

Gürcistan’da teravih kılınır mı?

Sünnî Hanefî cemaat yirmi rekât teravih kılar; Şiî cemaat ise gece ibadetleri ve dualara ağırlık verir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 24 Mayıs 2026 · Kaynaklar: Gürcistan Müslümanları İdaresi, duyurular; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Gürcistan" md.; Bakara Suresi (2/183-187)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →