Huzeyme b. Sâbit (r.a.) Kimdir? Hayatı ve Vefatı

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Soyu ve İslam'a Girişi
Gazvelerdeki Yeri
Zü'ş-Şehâdeteyn: İki Şahitlik Sahibi

Huzeyme b. Sâbit, Ensâr’dan Evs kabilesinin Hatme koluna mensup, tek şahitliği Hz. Peygamber tarafından iki şahitliğe denk sayıldığı için “Zü’ş-Şehâdeteyn” lakabıyla anılan sahabîdir. Kur’an’ın ilk toplanmasında Tevbe suresinin son ayetlerinin kayda geçmesinde de adı geçer; Sıffîn’de Hz. Ali safında şehit düşmüştür.

Soyu ve İslam’a Girişi

Huzeyme, Evs’in Hatme kolundan Sâbit b. el-Fâkih’in oğludur. Hatme oğulları, Hz. Peygamber’in Medine’ye hicretinden sonra bir süre Müslüman olmakta gecikmiş, Huzeyme ve Abdullah b. Hatme gibi isimlerin öncülüğünde İslam’a girmiştir. Rivayete göre Huzeyme Müslüman olunca Hatme putunu yıkmış ve kavmini İslam’a davet etmiştir; bu bilginin ayrıntıları kaynaklarda farklı aktarılır. Kabilenin sonraki dönemlerdeki sancağı da onda olmuştur. Evs ve Hazrec kolları için Ensâr Kimdir? yazısı genel çerçeveyi sunar.

Gazvelerdeki Yeri

Kaynakların çoğu Huzeyme’nin Bedir’den sonra Uhud ve diğer bütün gazvelerde bulunduğunu; bazı rivayetlerde Bedir’e de katıldığını bildirir. Bu farkın nedeni, aynı isimli birden fazla kişinin kayıtlarda karıştırılmasıdır. Mekke’nin fethinde Hatme oğullarının sancağını taşıdığı aktarılır. Genel olarak onun, Hz. Peygamber’e en yakın Ensâr’dan biri olduğu sonraki rivayetlerden anlaşılır.

Zü’ş-Şehâdeteyn: İki Şahitlik Sahibi

Ebû Dâvûd’un Akdıye bölümündeki rivayete göre Hz. Peygamber bir bedevîden at satın aldı ve onu ödeme için evine götürmeye çağırdı. Yolda bazı kişiler atı daha yüksek fiyata almak istediklerini söyleyince bedevî satışı inkâr etti. Hz. Peygamber “Atı sana sattım” deyince bedevî “Şahidin var mı?” diye itiraz etti. Huzeyme “Ben şahitlik ederim ki ona sattın” dedi. Hz. Peygamber “Nereden biliyorsun?” diye sorunca Huzeyme “Senin getirdiğin haberi doğruladığım için” cevabını verdi. Bunun üzerine Hz. Peygamber onun şahitliğini iki kişinin şahitliğine denk saydı. Bu rivayet, fıkıhta şahitlik sayısının kural olduğu, ancak özel durumlarda istisna yapılabildiği örneği olarak da incelenir.

Kur’an’ın Toplanmasındaki Rolü

Buhârî’nin Fezâilü’l-Kur’ân bölümünde Zeyd b. Sâbit’in anlatımına göre, Hz. Ebû Bekir’in emriyle Kur’an ayetleri derlenirken Tevbe suresinin son iki ayeti (“Andolsun, size içinizden bir peygamber geldi…”) yalnızca Huzeyme b. Sâbit’te bulundu. Bu yüzden Zeyd, ayetleri onun nezdindeki yazılı belgeden mushafa kaydetti. Âlimler, ayetlerin diğer sahabelerce ezberden bilindiğini, buradaki ifadenin yazılı belgeye ilişkin olduğunu açıklar. Kur’an’ın toplanması konusu için Kurrâ Sahabîler yazısına bakılabilir; Zeyd b. Sâbit için de Zeyd b. Sâbit’in Rivayetleri yazısı faydalıdır.

Fitne Dönemi ve Vefatı

Hz. Osman’ın şehit edilmesinden sonra çıkan karışıklıkta Huzeyme, Hz. Ali’nin yanında yer aldı. Cemel Savaşı’nda savaşa katılmadığı, Ammâr b. Yâsir’in Sıffîn’de şehit edilmesi üzerine “İsyancı grup onu öldürecek” hadisini hatırlayarak savaşa katıldığı rivayet edilir. Bu rivayet sonraki kaynaklarda geçer ve ayrıntıları konusunda temkinli olunmalıdır. Hicrî 37’de Sıffîn’de şehit düştüğü kabul edilir. Sahabe arasındaki bu ayrılıklar tarafsız ve saygılı bir dille ele alınmalıdır.

Hatme oğulları Medine’nin dış mahallesinde yer alan Evs kolu içinde Hz. Peygamber’in gelişinden sonra bir süre direnç göstermiş, kabile reisi Ebû Kays b. el-Eslet’in etkisiyle Müslümanlığa geçişte gecikmiştir. Hendek’ten sonra tamamen İslam’a girdikleri aktarılır. Huzeyme’nin bu süreçteki öncü tutumu, onun kabile içindeki saygınlığını açıklar. Evs ile Hazrec arasında Buâs Savaşı’na giden siyasî atmosfer de bu kabile dengelerini anlamak için önemlidir.

Huzeyme’nin rivayet ettiği hadisler arasında yolcuların mest üzerine mesh süresine dair (üç gün, üç gece) hadis ile dua sonrası cennet isteme ile ilgili bir rivayet de zikredilir; bu rivayetleri çoğunlukla oğlu Umâre b. Huzeyme nakletmiştir. Rivayetlerin sayısı sınırlıdır ve ayrıntıları Huzeyme b. Sâbit’in Rivayetleri yazısında ele alınır.

Tabakat ve siyer kaynaklarının verdiği genel tabloya göre Huzeyme, ilk dönem sahabîlerinin Medine’de aktif rol oynayan, fakat hadis rivayetinde çok yer almayan kişilerindendir. Onun önemi, rivayet sayısından çok, şahitlik kabiliyeti ve Kur’an’ın korunmasındaki yerinden kaynaklanır. Bu yönüyle Hz. Peygamber’in en yakın çevresinde yer alan sade, sadık ve güvenilir Ensâr’ın bir temsilcisidir. Sıffîn’deki şehadeti de, bütün hayatında sürdürdüğü bağlılığın bir sonu olarak görülür.

Karıştırılmaması Gereken Şahıs

“Sahîh-i İbn Huzeyme” adlı hadis kitabının sahibi Ebû Bekir Muhammed b. İshak b. Huzeyme (ö. 311/924), sahabî Huzeyme b. Sâbit ile karıştırılmamalıdır. Huzeyme b. Sâbit, ilk asır sahabîsidir ve rivayetleri sınırlı sayıdadır. Örnek davranışları için Faziletleri ve Örnek Davranışları yazısına, yakın çağdaşı Sâbit b. Kays maddesine bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Huzeyme b. Sâbit kimdir?

Ensâr’ın Evs kolundan, Hz. Peygamber’in tek şahitliğini iki şahitliğe denk saydığı için “Zü’ş-Şehâdeteyn” (iki şahitlik sahibi) lakabıyla anılan sahabîdir.

Zü’ş-Şehâdeteyn lakabı nasıl verildi?

Hz. Peygamber’in bir bedevîden aldığı at konusunda bedevî inkâr edince, Huzeyme’nin “Ben şahidim” demesi üzerine şahitliği iki kişinin şahitliği yerine konmuştur.

Kur’an’ın toplanmasında rolü nedir?

Zeyd b. Sâbit, Tevbe suresinin son iki ayetini yalnız Huzeyme’de bulduğunu bildirir ve ayetler onun şahitliğiyle mushafa alınır.

Nerede vefat etti?

Hicrî 37’de Sıffîn Savaşı’nda Hz. Ali’nin saflarında şehit düşmüştür.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 20 Nisan 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Fezâilü'l-Kur'ân; Tefsir; Ebû Dâvûd, Akdıye; İbn Sa'd, et-Tabakāt; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Huzeyme b. Sâbit" md.

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →