Uhud Dağı ve Uhud Şehitliği: Tarih ve Ziyaret Rehberi

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Uhud Dağı ve Konumu
Uhud Savaşı'nın Özeti
Şehitler ve Hz. Hamza

Uhud Dağı, Medine’nin yaklaşık beş kilometre kuzeyinde bulunan kırmızımsı bir dağdır. Hicrî 3. yılda (625) burada yapılan Uhud Savaşı’nda Peygamberimiz’in amcası Hz. Hamza ve yetmiş kadar sahabe şehit olmuş; şehitler dağın eteğindeki mezarlığa defnedilmiştir. Bu mezarlık bugün Uhud Şehitliği olarak ziyaret edilir.

Uhud Dağı ve Konumu

Uhud, yaklaşık yedi kilometre uzunluğunda, ortalama yüz yirmi metre yüksekliğinde geniş bir dağdır. Peygamberimiz’in “Uhud bizi sever, biz de onu severiz” buyurduğu rivayet edilir (Buhârî, Meğâzî; Müslim, Hac). Bu ifade, dağa hürmetin bir göstergesi olarak anlaşılır; âlimler bunun hakikî bir sevgi olabileceği gibi mecazî bir ifade olduğu görüşünü de dile getirmiştir. Buhârî’de ayrıca Uhud’un, cennetteki dağlardan biri olduğu söylenen rivayet de yer alır.

Uhud Savaşı’nın Özeti

Bedir Savaşı’nın intikamını almak isteyen Kureyş, yaklaşık üç bin kişilik bir orduyla Medine’ye yürüdü. Peygamberimiz yaklaşık yedi yüz kişilik bir ordu ile Uhud’a çıktı. Dağın eteğindeki Aynâyn Tepesi’ne elli okçu yerleştirdi ve onlara yerlerini terk etmemelerini emretti. Müslümanlar başlangıçta üstünlük sağladı; ancak ganimet görünce okçuların çoğu yerini bırakınca Kureyş süvarileri Hâlid b. Velîd komutasında arkadan saldırdı. Savaşın seyri değişti, Müslümanlar zarar gördü ve Peygamberimiz yaralandı. Bu olay Âl-i İmrân Suresi’nde (3/121-175) uzun uzun ele alınır ve emre itaat, sabır ve tevekkül dersleri verilir.

Şehitler ve Hz. Hamza

Yaklaşık yetmiş sahabînin şehit olduğu rivayet edilir. Bunların arasında Peygamberimiz’in amcası Hamza b. Abdülmuttalib, Mus’ab b. Umeyr ve Abdullah b. Cahş gibi isimler vardır. Hz. Hamza’nın Vahşî tarafından şehit edildiği ve Kureyş’in bazı şehitlerin cesetlerine zarar verdiği anlatılır. Peygamberimiz bu durumdan çok üzülmüş; Hz. Hamza’ya “Şehitlerin efendisi” (Seyyidü’ş-şühedâ) denmiştir. Şehitler yıkanmadan ve kefenlenmeden, yaralı elbiseleriyle defnedilmiştir. Bu hüküm, şehit cenazesi için fıkıh kitaplarında esas alınır.

Uhud şehitleri için Âl-i İmrân Suresi’nde “Allah yolunda öldürülenleri ölü sanmayın; onlar Rableri katında diridirler, rızıklanırlar” buyrulur (3/169). Bu ayet, şehitlerin manevî makamına işaret eder.

Rumât Tepesi ve Mağara

Savaşta okçuların bulunduğu tepe, “Cebelü’r-Rumât” olarak bilinir. Dağın yamacında Peygamberimiz’in yaralandıktan sonra sığındığı bir yer bulunur; mağara olarak anılan bu yerin tarihî doğruluğu konusunda kesin bilgi bulunmamaktadır. Mezarlık alanında şehitlerin kabirleri taşlarla işaretlenmiş, çevresi duvarlarla çevrilmiştir.

Ziyaret Adabı

Peygamberimiz’in her yıl başında Uhud şehitlerini ziyaret ettiğini anlatan rivayetler vardır; bunların bir kısmı hadis âlimlerince zayıf bulunmuştur. Buna rağmen şehitlik ziyareti kabir ziyareti sünnetine dâhil kabul edilir. Ziyarette selam verilir, Fâtiha okunur ve dua edilir. Kabirlere yönelik şirk sayılan davranışlardan kaçınılması gerekir. Bölge güvenlik ve ziyaret saatleri bakımından yerel yönetimin düzenlemelerine tabidir.

Selam: “Selâmün aleyküm bimâ sabertüm” şeklinde şehitlere selam verilir (Ra’d, 13/24 ayetine atıfla).
Dua: Şehitler için istiğfar ve rahmet dilenir.

Uhud’un tarihî bağlamı için Mescid-i Nebevî’nin tarihi, Medine’deki tarihî mescitler, Medine’de ziyaret edilecek yerler, Ravza-i Mutahhara ve Kudüs’teki mukaddes mekânlar için Mescid-i Aksâ’nın tarihi ile Kubbetü’s-Sahra yazılarına bakılabilir.

Uhud’dan Çıkan Dersler

Âl-i İmrân Suresi, Uhud Savaşı’nın ardından müminlere bir değerlendirme sunar. Ayetlerde yenilginin sebebi olarak emre uymamak, yarıştan doğan dünya hırsı ve zafer sonrası gevşeklik zikredilir: “Allah size vaadini doğru çıkarmıştı; siz onları izniyle kırıp geçirirken, ta ki gevşediniz ve emir konusunda anlaşmazlığa düştünüz…” (3/152). Bununla birlikte Allah, müminleri affettiğini ve yardımının sürdüğünü bildirir. Peygamberimiz’in yaralanmasına rağmen yeniden toparlanması ve ertesi gün Hamrâü’l-esed’e kadar düşmanı takip etmesi, moralin yeniden kazanılışının örneği olarak anlatılır.

Münafıkların savaştan önce geri dönmesi, Abdullah b. Übey’in yaklaşık üç yüz kişiyle orduyu terk etmesi de ayetlerde işlenir. Bu bölüm, toplumdaki sadakatsiz unsurların kriz anlarında nasıl ortaya çıktığını gösterir. Aynı zamanda Peygamberimiz’in istişareyi esas alması da önemlidir: Medine içinde savunma yapma görüşünü tercih etmesine rağmen genç sahabelerin dışarıda savaşma talebini kabul etmiş, kararından sonra geri adım atmamıştır.

Peygamberimiz’in Hz. Hamza için duyduğu üzüntü ve onun adına kıldırdığı cenaze namazı da anlatılır. Rivayete göre Peygamberimiz, şehitleri teker teker yaklaştırmış ve onlar için namaz kılmıştır (Ebû Dâvûd; Tirmizî). Şehitler için cenaze namazı kılınıp kılınmayacağı konusunda mezhepler arasında farklı görüşler vardır; Hanefîler kılınması gerektiğini söylerken, Şâfiî ve Mâlikîler kılınmaması yönünde görüş bildirmiştir.

Uhud, Medine ziyaretinin vazgeçilmez duraklarındandır. Ziyaretçiler genellikle şehitlik, Rumât Tepesi ve Kubâ gibi yerleri aynı gün görür. Bu rotanın en büyük yararı, Peygamberimiz’in ve ashabının yaşadığı mücadeleleri hatırlayıp ilham almak, kendi hayatındaki zorluklara karşı sabır ve tevekkül öğrenmektir.

Q: Uhud Savaşı ne zaman oldu? ## Hicrî 3. yılın Şevval ayında, yaklaşık 625 yılında gerçekleşmiştir.
Q: Hz. Hamza nerede medfundur? ## Uhud Şehitliği’nde, diğer şehitlerle birlikte defnedildiği kabul edilir.
Q: Uhud şehitleri neden yıkanmadı? ## Şehit, Peygamberimiz’in uygulamasına göre yıkanmadan ve kefenlenmeden, üzerindeki elbiseyle defnedilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 9 Temmuz 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Meğâzî (Uhud Gazvesi); Müslim, Cihâd ve Fezâil; İbn Hişâm, es-Sîre; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Uhud" maddesi

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →