Kefaret Sadakası: Yemin ve Oruç Kefaretinde Yedirme

Kefaret, bazı dinî ihlallerin telafisi için yapılan sadaka, oruç veya köle azadı gibi ibadetlerdir. Yemin kefareti, on yoksulu yedirmek veya giydirmek, bunu yapamayan için üç gün oruç tutmaktır. Ramazan orucunu kasten bozmanın kefareti ise iki ay (altmış gün) peş peşe oruçtur; buna gücü yetmeyen altmış yoksulu doyurur. Kefaret ibadetleri, tövbenin yerine geçmeyen ek bir telafidir.

Kefaret kavramı

Kefaret, sözlükte “örtmek” anlamındaki kökten gelir ve işlenen bir günahın izini örtmeyi amaçlayan telafi ibadetini ifade eder. İslam hukukunda yemini bozma, oruç bozma, zıhâr ve kasten adam öldürme dışındaki bazı fiillerde kefaret öngörülmüştür. Kefaretler, tövbenin ardından yapılması gereken somut bir telafi sayılır; ancak tövbenin yerine geçmez. Bu ibadetlerin bir kısmında yedirme vardır ve bu yönüyle sadaka ile yakından ilişkilidir. Sadakanın çeşitleri için sadaka çeşitleri ve gizli sadakanın fazileti yazısına bakılabilir.

Yemin kefareti

Mâide Suresi’nin 89. ayeti, bilerek yapılan ve bozulan yemin için kefareti sıralar: Ailenize yedirdiğinizin orta hâlinden on yoksulu yedirmek, onları giydirmek ya da bir köle azat etmek; bunlara gücü yetmeyen kimse için üç gün oruç tutmak. Bu hükme göre yemin kefareti, tercihli bir hükümle başlar: Yedirme, giydirme veya azat arasında seçim yapılır. Üçünü de yapamayan, oruca geçer. Hanefî mezhebinde kişi yedirmeyi seçerse on fakire iki öğün yemek verebilir ya da her fakire yarım sa’ buğday (yaklaşık 1,6-1,7 kg) veya değerini verebilir. Üç gün oruç tutacaksa bunun peş peşe olması şartı Hanefî mezhebinde aranır. Kefaretin parasal karşılığı da Diyanet tarafından yıllık olarak duyurulur.

Oruç kefareti

Ramazan orucunu özürsüz ve kasten yeme, içme veya cinsel ilişki yoluyla bozan kişi, kaza orucunu tutmaya ek olarak kefaret yapmakla yükümlüdür. Hadise göre kefaret sırası şöyledir: Bir köle azat etmek; bunu bulamayan ise iki ay peş peşe oruç tutmak; buna gücü yetmeyen ise altmış yoksulu doyurmak (Buhârî, Savm 29; Müslim, Sıyâm 81). Hanefî mezhebinde oruç kefaretinde sıra gözetilir; yani önce azat, olmazsa iki ay oruç, buna gücü yetmezse altmış fakire iki öğün yemek yedirilir veya her yoksula yarım sa’ buğday verilir. Altmış fakirin yerine aynı fakire altmış gün yemek verilmesi de caiz görülmüştür. Altmış gün oruç arasında ara verilirse baştan başlanır; hastalık veya hayız gibi özür hâlleri ayrıca değerlendirilir.

Zıhâr ve diğer kefaretler

Mücâdele Suresi’nin 3-4. ayetleri, zıhâr (eşine annesine benzetme yeminiyle haram kılma) kefaretini köle azadı, iki ay oruç ve altmış yoksulu doyurma şeklinde sıralar. Günümüzde zıhâr nadir görülür, ancak fıkıh kaynaklarında hükümleri ayrıntılıdır. Ayrıca ihramlı kişinin yasakları ihlal etmesi hâlinde de fidye gerekebilir (Bakara, 2/196). Bu hükümler, ayrı birer ibadet sayılır ve her birinin kendine özgü şartları vardır; bu yüzden gerekirse bir din görevlisine danışılmalıdır.

Yedirme usulü

• Doyurma: Yoksullara iki öğün doyuracak şekilde yemek verilir; hepsi bir arada ya da ayrı zamanlarda yedirilebilir.
• Tamlık: Yoksulların sayısı tamamlanmalıdır; yemin kefaretinde on, oruç kefaretinde altmış. Aynı kişi birden fazla kez hesaba katılabilir mi sorusunda Hanefî mezhebi, farklı günlerde aynı kişiye verilmesini caiz görür.
• Para verme: Hanefî mezhebinde yemek yerine bedelini nakit olarak vermek caizdir.
• Alıcılar: Zekât alabilecek yoksullar; ana-baba, çocuk ve eşe verilemez (bk. zekât verilmeyecek kişiler).

Kefaretle zekât ve sadaka farkı

Kefaret, belirli bir ihlale bağlı vacip bir ibadettir; zekât ise nisaba bağlı farz bir ibadettir. Zekât yerine kefaret ya da kefaret yerine zekât verilemez. Kişi, verdiği miktarın hangi ibadet olduğunu niyetle belirlemelidir. Fidye ise hasta ve yaşlıların oruç yerine verdiği ayrı bir yardımdır. Bütün bu yükümlülükler, sadakanın çeşitliliğini ve ibadet ilişkisini gösterir.

Kefaret borcu ödenmeden ölüm

Kefaret borcu olan kişi vefat etmişse, vasiyet ettiyse mirasın üçte birinden, etmediyse mirasçıların rızasıyla ödenir. Bu durum, geride kalanlara önemli bir sorumluluk yükler. Kefareti geciktirmek yerine en kısa sürede ödemek, hem borçtan kurtulmak hem de ibadetin zamanında yerine getirilmesi açısından önemlidir. Telafi sürecine dair sadakada öncelik için sadakada öncelik sırası yazısına da bakılabilir.

Kefaretin zamanı ve niyeti

Yemin kefareti, yemin bozulduktan sonra ödenir; yemin bozulmadan önce verilen kefaretin geçerliliği mezhebe göre değişir. Hanefî mezhebinde yemin bozulmadan önce kefaret verilmesi geçerli sayılmaz. Şâfiî ve Hanbelî mezhepleri ise belirli şartlarla önceden vermeyi caiz görür. Oruç kefareti için de niyet gerekir; verilen yemek, kefaret niyetiyle verilmelidir. Kefaretin ödenmesinde acele etmek müstehaptır; yemin bozulduğunda yapılacak ilk şey, gereksiz geciktirmeden kefareti yerine getirmektir. Kefaret borcunun ödenmesi unutulmuşsa, hatırlanır hatırlanmaz yerine getirilir.

Kefaret ve yeminin sınırları

Kur’an, yeminleri kolayca bozmamayı öğütler ve ağız alışkanlığıyla edilen yeminlerden (lağv) sorumlu tutulmayacağını bildirir (Mâide, 5/89). Geçmiş bir olay hakkında bilerek yalan yere yemin etmek ise kefaretle kapanmayacak kadar büyük bir günahtır ve tövbe gerektirir. Gelecekte yapılacak bir şey için edilen yemin bozulursa kefaret gerekir. Bu fark, kefaretin hangi yeminlerde uygulanacağını belirler. Yemin etmeyi azaltmak ve sözünde durmak, kefaret yükümlülüğünden korunmanın en iyi yoludur.

Yedirilen yemeğin geri istenmemesi ve başa kakılmaması da sadaka ahlâkının gereğidir; bu konu sadakayı geri istemek ve hibeden dönmek yazısında işlenir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yemin kefareti nasıl ödenir?

On yoksulu doyurmak veya giydirmek ya da köle azat etmek gerekir. Bunlara gücü yetmeyen üç gün oruç tutar.

Oruç kefareti kaç gündür?

Ramazan orucunu kasten bozan kişi, kaza ile birlikte iki ay (altmış gün) peş peşe oruç tutar. Buna gücü yetmezse altmış yoksulu doyurur.

Kefaret yerine para verilebilir mi?

Hanefî mezhebinde yedirme kefaretinde yemeğin bedelini vermek caizdir. Diyanet her yıl miktarı duyurur.

Kefaret yoksullara mı verilir?

Evet. Kefaretin yedirme kısmı, zekât alabilecek yoksullara verilir. Ana-baba, çocuk ve eşe verilemez.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 9 Ekim 2026 · Kaynaklar: Kur’an-ı Kerîm, Mâide Suresi (5/89); Mücâdele Suresi (58/4); Buhârî, Savm 29; Keffârât; Müslim, Sıyâm 81-82; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Keffâret" maddesi; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →