Hz. Muhammed Ne Zaman ve Nerede Doğdu? Mevlid Gecesi

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Fil Yılı ve Doğum Tarihi
Pazartesi Günü
Mekke'deki Doğum Yeri

Hz. Muhammed, Fil Vakası’nın yaşandığı yıl (yaklaşık 570-571), Rebîülevvel ayında bir Pazartesi günü Mekke’de dünyaya geldi. Yaygın görüşe göre doğum günü Rebîülevvel’in 12. günüdür. Miladi tarih olarak 20 Nisan 571 hesabı sıkça anılır. Ancak kesin gün konusunda kaynaklarda farklı rivayetler bulunur.

Fil Yılı ve Doğum Tarihi

İbn İshak ve çoğu siyer âlimi Peygamberimizin Fil yılında doğduğunu bildirir. Fil Vakası, Habeşistan’ın Yemen valisi Ebrehe’nin Kâbe’yi yıkmak için fillerle gelmesi ve Fil Suresi’nde anlatılan olaydır. Bu olayın tarihi miladi 570 veya 571 olarak kabul edilir. Doğum günü için rivayetler şunlardır: Rebîülevvel’in 2’si, 8’i, 10’u ve 12’si. İbn Abbâs ve Cübeyr b. Mut’im’in rivayetleri ile İbn İshak’ın tercihi 12 Rebîülevvel’dir. Mısırlı astronom Mahmud Paşa el-Felekî ise hesapları sonucu 9 Rebîülevvel’i (20 Nisan 571) önermiştir; bu hesap kabul gördüğü gibi eleştirildi. Tarih konusunda tam bir ittifak yoktur, ancak 12 Rebîülevvel Müslüman dünyada yaygın kabul görmüştür.

Pazartesi Günü

Müslim’de Ebû Katâde el-Ensârî’den gelen rivayete göre Peygamberimize Pazartesi günü oruç tutmanın sebebi sorulunca “O gün ben doğdum ve o gün bana vahiy indirildi” buyurdu (Sıyâm 197). Bu hadis, doğumun Pazartesi günü olduğuna dair sahih delildir. Hicri takvimde 12 Rebîülevvel’in Pazartesi’ye denk gelip gelmediği hesapları farklı sonuçlar verir; bu nedenle bazı araştırmacılar 9 Rebîülevvel’i savunur. Ancak ibadet ve hatırlama açısından Pazartesi orucu müstehaptır. Peygamberimizin doğum günü olduğu için Pazartesi orucu sünnet sayılır.

Mekke’deki Doğum Yeri

Peygamberimiz Mekke’de Haşimoğulları’nın Şi’b-i Ebî Tâlib mahallesinde, Safa Tepesi yakınındaki bir evde doğdu. Bu ev annesi Âmine’nin Abdullah ile evlendikten sonra kaldığı yer olarak anılır. Daha sonra ev Ebû Tâlib’in mülkiyetine geçti. Hz. Ali’nin kardeşi Akîl, Peygamberimizin hicretinden sonra evi sattı. Sonraki dönemlerde Abbâsî Halifesi Hârûn Reşîd’in annesi Hayzurân evi mescide çevirdi. Bugün bu yerde “Mekke Kütüphanesi” (Mektebetü Mekke el-Mükerreme) bulunur. Yerin tam doğum evi olup olmadığı tartışmalıdır; yerel gelenek bu konuma işaret eder. Ziyaret sahih hadislerle emredilen bir ibadet olmadığı için bid’at tartışması yapılır.

Doğum Sırasında Anlatılan Olaylar

Siyer kaynaklarında doğum anında Kisrâ’nın sarayının sarsılması, Sâve Gölü’nün kuruması, Fars ateşgedesinin sönmesi, putların yüzüstü düşmesi gibi olağanüstü olaylar anlatılır. Bu rivayetlerin senetleri zayıf kabul edilmiştir; hadis âlimleri bunları mevzu veya zayıf bulur. Beyhakî’nin Delâilü’n-nübüvve’sinde ve Ebû Nuaym’da geçen bu anlatımlar, nübüvvetin alametleri bağlamında aktarılmıştır. Güvenilir kaynakların kayıtları: Âmine’nin hamilelik döneminde yük hissetmediği, doğumun kolay olduğu ve Abdülmuttalib’in çocuğa “Muhammed” (çok övülen) adını verdiği şeklindedir. Rivayete göre Âmine rüyada çocuğa “Ahmed” adını vermesi istenmişti. Abdülmuttalib doğumun yedinci günü akika kurbanı kesip Kureyş’i yemeğe davet etti. Peygamberimizin isimlerinin anlamı ve Kur’an’da zikri (Muhammed Suresi 2, Saff 6) ayrıca incelenebilir.

Mevlid Kutlamalarının Tarihi

İlk üç asırda Peygamberimizin doğum gününün yıllık kutlanması bilinmiyordu. Fâtımîler döneminde (X-XII. yüzyıl) Mısır’da mevlid törenleri yapıldığı kaynaklarda geçer. Sünnî dünyada ise Erbil Atabeyi Muzaffereddin Kökböri (ö. 1233) 1207 civarında kitlesel mevlid kutlamaları düzenledi. Bursa’da Süleyman Çelebi’nin “Vesîletü’n-Necât” (Mevlid) adlı eseri 1409’da yazıldı ve Türkçe mevlid geleneği yaygınlaştı. Osmanlı’da III. Murad döneminde (1588) mevlid kandili resmen kutlanmaya başlandı. İslam âlimleri bu kutlamaların hükmü konusunda farklı görüşler belirtmiştir: Çoğunluk Peygamber sevgisini ifade eden meşru bir adet olarak görür; Selefî çizgi ise bid’at olarak değerlendirir. Diyanet İşleri Başkanlığı mevlid kandilini kutlar.

Doğumun Anlamı ve Ahlakî Dersleri

Peygamberimizin doğumu insanlık için rahmet olarak anılır (Enbiyâ 107). Doğumundan önce babasının ölmesi, annesinin de küçük yaşta vefat etmesi, yetim olarak büyümesi gibi özellikler, Allah’ın onu yetimlik içinde eğiterek peygamber seçtiğini gösterir. Duhâ 6-8 ayetleri bunu hatırlatır: “O seni yetim bulup barındırmadı mı?” Doğum tarihine odaklanmak yerine Peygamberimizin hayatını, ahlakını ve sünnetini örnek almak asıl önemli olandır. Aile geçmişi için Peygamberimizin soyu ve nesebi, anne babası için Hz. Abdullah ve Hz. Âmine yazıları okunabilir. Doğum sonrası süt annelik dönemi için Halîme Sütannesi ve çocukluk yazısına bakılabilir.

Doğum Yılı Hesabı ve Takvim Sorunları

Cahiliye Arapları yıl hesabını önemli olaylara göre yapardı: “Fil yılı”, “Ficâr yılı” gibi. Hicri takvim Hz. Ömer döneminde (17 H) oluşturulduğu için Peygamberimizin doğum tarihi sonradan hesaplanmıştır. Miladi tarihe çevirmede güneş ve ay takvimleri arasındaki fark, ay başlangıcının gözleme dayanması ve Fil Vakası’nın tarihi belirsizliği güçlük yaratır. Bu nedenle 569, 570, 571 yılları farklı araştırmacılarca önerilir. Peygamberimizin 63 yıllık ömrü (son hastalığı ve vefatı yazısına bakılabilir) ve 40 yaşında vahiy alması bu hesaplamalar için dayanak noktalarıdır. Dolayısıyla doğumun kesin tarihi hakkında yaklaşık ifadeler kullanmak bilimsel dürüstlüğün gereğidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Hz. Muhammed ne zaman doğdu?

Fil yılında, yaklaşık 570-571’de, Rebîülevvel ayında bir Pazartesi günü doğdu.

Doğum günü 12 Rebîülevvel mi?

Yaygın görüş 12 Rebîülevvel’dir; 2, 8, 9 ve 10 Rebîülevvel de rivayet edilmiştir.

Nerede doğdu?

Mekke’de Haşimoğulları mahallesinde (Şi’b-i Ebî Tâlib) doğdu.

Mevlid kutlaması sünnet mi?

Peygamber döneminde yapılmadı; sonradan gelişti. Çoğunluk meşru bir sevgi ifadesi sayar, bazı âlimler bid’at olarak değerlendirir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 2 Eylül 2026 · Kaynaklar: İbn Hişâm, es-Sîretü'n-nebeviyye; İbn Sa'd, Et-Tabakâtü'l-kübrâ; Müslim, Sıyâm 197; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Hz. Muhammed" ve "Mevlid" md.

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →