Hz. Abdullah ve Hz. Âmine: Peygamberimizin Anne Babası

Hz. Abdullah (yaklaşık 545-570), Abdülmuttalib’in oğlu ve Peygamberimizin babasıdır. Hz. Âmine ise Vehb’in kızı ve Peygamberimizin annesidir. Abdullah Peygamberimizin doğumundan önce ya da kısa süre sonra Medine’de vefat etti; Âmine ise Peygamberimiz altı yaşındayken Ebvâ’da hayatını kaybetti.

Abdullah’ın Adak Kıssası

Abdülmuttalib, Zemzem kuyusunu kazarken oğullarının azlığından dolayı sıkıntı çekmiş ve “On oğlum olup beni korurlarsa birini Kâbe yanında kurban edeceğim” diye adak adamıştı. On oğlu olunca adağını yerine getirmek için kura çekti; kura Abdullah’a çıktı. Kureyş ileri gelenleri ve Abdullah’ın dayıları buna itiraz etti, bir kâhinenin tavsiyesiyle develerle kura çekildi. Her seferinde on deve artırıldı; yüz deveye gelindiğinde kura develere çıktı. Abdülmuttalib yüz deve kurban etti. Rivayetin “Zebîhayn” (iki kurban: İsmâil ve Abdullah) bağlantısı bazı kaynaklarda geçer; ancak bu hadis olarak zayıf kabul edilmiştir. Yüz deve diyeti bu olaydan sonra Arap toplumunda kural hâline geldi.

Abdullah ve Âmine’nin Evliliği

Abdülmuttalib oğlunun evlenmesi için Zühre oğullarının lideri Vehb’in kızı Âmine’yi seçti. Aynı gün Abdülmuttalib de Vehb’in amcasının kızı Hâle ile evlendi; bu evlilikten Hz. Hamza dünyaya geldi. Abdullah ile Âmine’nin evlilik yaşı konusunda kaynaklar farklı bilgi verir: Abdullah yaklaşık yirmi dört-yirmi beş yaşındaydı. Evlilik sonrası Abdullah üç gün Âmine’nin evinde kaldı, sonra Mekke’ye döndü. Âmine hamile kaldı. Abdullah ticari bir yolculukla Şam’a gitti; dönüşte hastalanarak Medine’de Neccaroğulları’ndan akrabalarının yanında vefat etti. Kabri Medine’de Dârü’n-Nâbiğa denilen evin avlusundadır; yerleri tartışmalıdır.

Abdullah Ne Zaman Vefat Etti?

İbn İshak ve çoğu siyer yazarı Abdullah’ın Peygamberimiz doğmadan önce, anne karnındayken vefat ettiğini söyler. Başka bir rivayete göre Peygamberimiz doğduktan iki ay (veya yedi ay) sonra vefat etti. İbn Sa’d ve Vâkıdî’de farklı rivayetler vardır. Çoğunluk doğumdan önce kabul eder. Kur’an’ın “O seni yetim bulup barındırmadı mı?” (Duhâ 6) ayeti Peygamberimizin yetimliğine işaret eder. Abdullah’ın geride beş deve, bir sürü koyun ve cariye Ümmü Eymen’i bıraktığı anlatılır. Ümmü Eymen (Berekê) sonra Peygamberimizi büyüten bakıcılardandır.

Âmine’nin Hayatı

Âmine bint Vehb, Mekke’de Kureyş’in Zühre kolundan seçkin bir ailenin kızı idi. Hamilelik dönemini kolay geçirdiği, doğumdan sonra çocuğu emzirdiği (kısa süre), sonra Süveybe ve Halîme’ye verdiği kaynaklarda geçer (Süveybe ve Halîme). Peygamberimizi çölden geri aldıktan sonra Âmine, eşi Abdullah’ın kabrini ziyaret etmek ve Medine’deki akrabalarını görmek için oğluyla, Ümmü Eymen ile ve Abdülmuttalib’in desteğiyle Medine’ye yolculuk yaptı. Bir ay kadar Neccaroğulları’nın yanında kaldılar. Peygamberimiz bu yolculuğu ve Medine’deki bazı anıları ileride hatırlamıştır.

Ebvâ’da Vefatı

Medine’den Mekke’ye dönerken Âmine yolda hastalandı ve Mekke ile Medine arasındaki Ebvâ mevkiinde vefat etti. Peygamberimiz o zaman altı yaşındaydı. Ümmü Eymen onu Mekke’ye, dedesi Abdülmuttalib’in yanına getirdi. Müslim’de Ebû Hureyre’den rivayet edilen hadise göre Peygamberimiz Mekke fethi sırasında annesinin kabrini ziyaret etmek için Rabbinden izin istedi, izin verildi; ancak onun için mağfiret dilemek için izin istedi, izin verilmedi (Cenâiz 108). Peygamberimiz ağladı ve çevresindekileri ağlattı. Bu hadis, annesinin kabri başında Peygamberimizin duygularını gösterir; anne babanın âhiretteki durumu konusundaki tartışma için Peygamberimizin anne babası cennette mi yazısına bakılabilir. Ebvâ Mekke-Medine yolunda bir köydür ve Âmine’nin kabri burada yer alır.

Yetim Büyümek

Peygamberimiz önce babasını, sonra annesini, ardından dedesini kaybetti. Bu yetimlik Peygamberimizin ahlakî hassasiyetine ve yetime sevgisine temel oluşturdu. Kur’an’da yetimlere sahip çıkmaya dair çok sayıda ayet vardır (Duhâ 9, Mâûn 1-3). Peygamberimiz “Ben ve yetimi koruyan cennette şöyle (iki parmağını göstererek) yan yanayız” buyurmuştur (Buhârî, Talâk 25). Abdullah ve Âmine’nin hikâyesi, Peygamberimizin hayatını yetimlik, sabır ve Allah’a güven teması ile anlatan bir giriş niteliğindedir. Dedesinin bakımı için Abdülmuttalib ve Ebû Tâlib’in himayesi yazısı okunabilir. Soy bilgisi için Peygamberimizin soyu yazısına bakılabilir.

Doğumdan Önceki Gelişmeler

Rivayetlere göre Âmine hamileliği sırasında “Bu ümmetin efendisine hamilesin; doğunca ona Muhammed adını ver” yönünde bir ses duyduğunu anlatmıştır (İbn Sa’d). Başka bir anlatımda rüyasında ondan bir nurun çıktığı ve Şam saraylarını aydınlattığı görülür. Bu anlatımlar zayıf senetlerle aktarılmış olsa da siyer geleneğinde yer alır. Güvenilir kaynakların asıl vurguladığı nokta, Abdullah’ın erken ölümü sebebiyle Peygamberimizin yetim doğmasıdır. Abdülmuttalib torununu kucaklayıp Kâbe’ye götürdü ve ona dua etti. Doğum sonrası ilk günlerde çocuğu Süveybe emzirdi. Bu olay ve devamı için Hz. Muhammed ne zaman doğdu yazısı okunabilir.

Abdullah’ın kısa ömrü, Peygamberimizin sonraki hayatında “yetim” kimliğinin belirleyici olmasına yol açtı. Mekkeliler de onu çoğu zaman “yetim Muhammed” diye anardı; bu sıfat Kur’an’da Duhâ Suresi’nde şefkatle hatırlatılmıştır.

Sıkça Sorulan Sorular

Hz. Abdullah nerede vefat etti?

Şam dönüşü hastalanarak Medine’de akrabalarının yanında vefat etti.

Hz. Âmine nerede vefat etti?

Medine dönüşünde Ebvâ mevkiinde vefat etti; Peygamberimiz altı yaşındaydı.

Adak kıssası doğru mu?

Yüz deve diyetinin kaynağı olarak anlatılır; ayrıntıları siyer rivayetlerine dayanır.

Peygamberimiz annesinin kabrini ziyaret etti mi?

Evet; Mekke fethi sırasında Ebvâ’da kabri ziyaret ettiği hadislerde geçer.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Haziran 2026 · Kaynaklar: İbn Hişâm, es-Sîretü'n-nebeviyye; İbn Sa'd, Et-Tabakâtü'l-kübrâ; Müslim, Cenâiz 108; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Abdullah b. Abdülmuttalib" ve "Âmine" md.

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →