Sevr Mağarası: Hicret Yolunda Üç Gün ve Örümcek Ağı

Sevr Mağarası, Mekke’nin güneyindeki Cebel-i Sevr’de, Peygamberimizin ve Ebû Bekir’in hicret sırasında müşriklerin takibinden korunmak için üç gün saklandığı mağaradır. Tevbe suresinin 40. ayetinde “Üzülme, Allah bizimle beraberdir” sözüyle anılan bu olay, hicretin en tanınmış sahnelerinden biridir.

Mağaraya Gidiş Planı

Hz. Ali’nin yatağa yatmasıyla Dârünnedve suikast planı atlatıldıktan sonra Peygamberimiz, Ebû Bekir’in evine gitti. Rivayete göre Ebû Bekir, hicret için aylardır iki deve hazırlamıştı. Plan şöyleydi: Medine yolunun tersi olan güney yönüne, yani Yemen istikametine gidip Sevr dağındaki mağarada üç gün saklanmak. Ebû Bekir’in oğlu Abdullah gündüz Mekke’de Kureyş’in konuşmalarını dinleyip geceleyin mağaraya haber getirecek, kızı Esmâ yiyecek taşıyacak, kölesi Âmir b. Füheyre ise koyunlarını güderek izleri silecekti. Rehber olarak Abdullah b. Urayqıt tutuldu. O dönemde henüz Müslüman olmamış olsa da güvenilir ve yolları bilen biri olarak biliniyordu. Hazırlıkları anlatan en sağlam kaynak Hz. Âişe’nin Buhârî’deki uzun rivayetidir.

Mağarada Üç Gün

Mağaraya varıldığında Ebû Bekir önce kendisi girdi, delikleri elbisesinden parçalar koparıp tıkadı; son deliği ise ayağıyla kapatmak zorunda kaldı. Bir rivayete göre ayağı yılan ya da akrep tarafından sokuldu, ancak acısına rağmen Peygamberimizi uyandırmamak için hareket etmedi; gözyaşı yüzüne düşünce Peygamberimiz uyandı ve yarasına tükürüğünü sürerek iyileştirdi. Bu hikâye sonraki kaynaklarda geçer, ancak sağlam bir senedi bulunmadığını belirtmek gerekir.

Kureyş, Peygamberimizi bulana yüz deve ödül ilan etti. İzciler Sevr’e kadar geldi ve mağaranın ağzına yaklaştı. Ebû Bekir Buhârî’deki rivayetinde şöyle anlatır: “Başımızın üstünde müşrikleri gördüm. Ey Allah’ın Resûlü! Onlardan biri ayaklarının altına baksa bizi görür dedim. ‘Ey Ebû Bekir! Üçüncüsü Allah olan iki kişiyi ne sanıyorsun?’ buyurdu.” (Buhârî, Menâkıbü’l-Ensâr 45; Fedâilü’l-ashâb). Kur’an bu sahneyi şöyle anlatır: “Eğer siz ona yardım etmezseniz, Allah ona yardım etmiştir. Hani kâfirler onu çıkarmışlardı. İkisinden biriydi; ikisi mağarada iken arkadaşına ‘Üzülme, Allah bizimle beraberdir’ diyordu. Allah da ona sekînetini indirdi…” (Tevbe 9/40).

Örümcek Ağı ve Güvercin Rivayeti

Halk arasında yaygın olan hikâyeye göre Allah, mağaranın girişine örümcek ağ ördürdü ve güvercin yuva yaptı, böylece müşrikler mağaraya girmedi. Bu rivayet Ahmed b. Hanbel’in Müsned’inde İbn Abbas’tan nakledilir, ancak ravi zinciri zayıf görülür; sonraki kaynaklarda farklı farklı detaylarla anlatılmıştır. Bazı hadis âlimleri bu anlatıyı kabul ederken bazıları reddetmiştir. Dolayısıyla ayetteki “sekîne” ve “görmediğiniz ordular” (9/40) ifadesi, mağaranın korunmasını ilahi yardım olarak açıklamak için yeterli kabul edilir. Örümcek ağı ayrıntısını kesin bilgi gibi vermemek gerekir.

Sevr’den Yola Çıkış

Üç gün sonra, aramalar yatışınca Abdullah b. Urayqıt iki deveyi getirdi. Esmâ bint Ebî Bekir, yiyecek torbasını bağlamak için kuşağını ikiye bölüp kullandı; bu yüzden “Zâtü’n-Nitâkayn” (iki kuşak sahibi) lakabını aldı (Buhârî, Cihâd). Peygamberimiz, Ebû Bekir, Âmir b. Füheyre ve rehber sahil yolundan Medine’ye doğru yola çıktı. Bu yolculuğun ayrıntıları Hicret Yolculuğu Güzergâhı yazısında anlatılır. Yolda yaşanan Sürâka b. Mâlik olayı ve Ümmü Ma’bed’in çadırı bu seferin bilinen anlarıdır.

Sevr Mağarası Bugün

Cebel-i Sevr, deniz seviyesinden yaklaşık 760 metre yüksekliktedir. Mağara girişi dar ve eğik bir yapıdadır; içeride iki kişinin sığabileceği küçük bir alan vardır. Bugün Mekke’ye gelen hacı adayları ve umreciler burayı ziyaret edebilir. Ancak Suudi yetkililer bu bölgede ibadet amaçlı özel bir uygulamayı yasaklar; bu tür ziyaretler tarihî bir hatıra tefekkürüyle sınırlı kalmalıdır. İslam âlimleri, bu tür mekânların ziyaretinin hac ya da umre ibadetinin bir parçası olmadığını, fazilet iddialarının delilsiz olduğunu belirtir.

Sevr’deki İletişim Ağı

Mağarada kalınan üç gün boyunca Ebû Bekir ailesinin organizasyonu dikkat çekicidir. Abdullah b. Ebî Bekir genç ve zeki biri olarak, gündüz Mekke’de Kureyş’in konuşmalarını dinler, akşam karanlığı çökünce Sevr’e gelip haberleri aktarırdı. Esmâ ise hamile olmasına rağmen yiyecek taşıdı; Âmir b. Füheyre gecenin bir vaktinde sütlü koyunları mağaraya yaklaştırıp taze süt sağlar, sabah ayak izlerini örtmek için sürüyü aynı yoldan geri götürürdü. Bu bilgiler Buhârî’deki Hz. Âişe rivayetinden alınmıştır (Menâkıbü’l-Ensâr 45). Ebû Cehil’in Esmâ’nın yüzüne tokat attığı ve onu sorguladığı rivayeti de aynı sürecin parçası olarak İbn Hişâm’da yer alır.

Ebû Bekir’in babası Ebû Kuhâfe’nin ise yaşlı ve kör olduğu için kızı Esmâ’ya “Ebû Bekir hem mal hem can bakımından size zarar verdi” dediği, Esmâ’nın evdeki altınları gizleyerek ona yok gibi gösterdiği rivayeti de bu dönemden aktarılır. Sevr’de kalınan zaman, hicret kararının ne denli titiz planlandığını ve ailenin kolektif bir fedakârlıkla Peygamberimizi desteklediğini gösterir.

Sevr Olayından Çıkarılan Dersler

Hicret sırasında Sevr’de yaşananlar, tevekkül ve tedbir dengesini örnekler. Peygamberimiz plan yaptı, rehber tuttu, yiyecek ve haber sistemi kurdu; sonuçta ise Allah’a güvendi. Ebû Bekir’in “Sâni isneyn” (ikinin ikincisi) olarak Kur’an’da anılması, onun faziletinin ayetle belirtilmesi olarak Ehl-i Sünnet tarafından vurgulanır. Mekke döneminin sonunu ve Medine devrinin başlangıcını gösteren bu olay, hicri takvimin de başlangıcı kabul edilen hicretin merkezi sahnelerinden biri olarak İslam tarihinde özel bir yere sahiptir.

Sıkça Sorulan Sorular

Sevr Mağarası nerededir?

Mekke’nin yaklaşık dört-beş kilometre güneyinde, Cebel-i Sevr üzerinde yer alır. Medine istikametinin tersi yönde olması, takipçileri yanıltmak için seçilmiştir.

Peygamberimiz Sevr’de kaç gün kaldı?

Üç gün üç gece kaldığı rivayet edilir; üçüncü günün sonunda yola çıkıldı.

Örümcek ağı ve güvercin rivayeti sahih midir?

Örümcek ağı rivayeti Ahmed b. Hanbel’de geçer ancak sened bakımından zayıf görülür. Güvercin ve ağaç ayrıntıları da zayıf rivayetlere dayanır; ana hatları Buhârî’deki hicret hadisinde değildir.

Tevbe 40. ayeti ne anlatır?

‘Hani ikisi mağarada iken arkadaşına Üzülme, Allah bizimle beraberdir diyordu’ ibaresiyle Sevr’de Peygamberimizin Ebû Bekir’e verdiği teselliyi anlatır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 13 Ekim 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Menâkıbü'l-Ensâr 45 (hicret hadisi); Tevbe Suresi (9/40); İbn Hişâm, es-Sîre en-Nebeviyye; Ahmed b. Hanbel, Müsned (İbn Abbas rivayeti)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →