Üseyd b. Hudayr: Rivayet Ettiği Hadisler ve İlmî Mirası

Bu yazıda öğrenecekleriniz

İslam'a Girişi
Akabe ve Gazvelerdeki Rolü
Bakara Suresi ve Melekler Hadisi

Üseyd b. Hudayr, Evs’in Abdüleşhel kolundan, Akabe nakîblerinden ve Mus’ab b. Umeyr sayesinde Müslüman olan sahabîdir. Güzel Kur’an okumasıyla tanınmış; gece Bakara suresi okurken meleklerin dinlemeye geldiği hadisi onun adıyla anılmıştır.

İslam’a Girişi

Üseyd, Sa’d b. Muâz’ın amcaoğlu olup Abdüleşhel’in ileri gelenlerindendi. Mus’ab b. Umeyr ve Es’ad b. Zürâre’yi uyarmak için mızrağıyla gittiğinde, Mus’ab’ın “Otur, dinle” teklifi karşısında sakinleşti. Mus’ab ona Kur’an okuyunca Üseyd’in yüzünde İslam’ın nuru belirdi; Müslüman oldu ve iki rekât namaz kıldı. Daha sonra Sa’d b. Muâz’ı da ikna etmesiyle Abdüleşhel’in tamamı İslam’a girdi. Bu tebliğ olayı Sa’d b. Muâz yazısında da yer alır.

Akabe ve Gazvelerdeki Rolü

İkinci Akabe biatında Evs’ten nakîb olan Üseyd, Hz. Peygamber’in Medine’ye hicretinden sonra Bedir’e katılmadı; çünkü seferin savaş olacağını düşünmemişti. Uhud’a ise katıldı ve yedi yara aldı (İbn Sa’d). Daha sonra Hendek ve diğer gazvelerde bulundu. İfk olayında Sa’d b. Ubâde ile tartışması meşhurdur; Üseyd, iftiracılar hakkında sert bir tavır alıp Sa’d b. Ubâde’ye “Sen münafıksın” dedi, Hz. Peygamber de herkesi yatıştırdı (Buhârî, Megâzî).

Bakara Suresi ve Melekler Hadisi

Üseyd b. Hudayr şöyle anlatır: “Bir gece Bakara suresini okuyordum, yanımda bağlı atım ürktü. Okumayı bıraktım, at sakinleşti; yine okudum, at yeniden ürktü. Oğlum Yahyâ’nın at tarafından çiğnenmesinden korkup bıraktım. Başımı kaldırınca gökte kandiller gibi bir gölge gördüm. Sabah Hz. Peygamber’e anlatınca ‘Oku, ey İbn Hudayr, oku’ buyurdu; ‘Ben oğlumu çiğnemesinden korktum’ dedim. ‘Onlar meleklerdi, senin Kur’an’ını dinlemeye geldiler; okumaya devam etseydin insanların onları görebileceği şekilde sabahlayacaktı’ buyurdu” (Buhârî, Fezâilü’l-Kur’ân; Müslim, Müsâfirîn). Bu hadis, Kur’an okumanın ve güzel sesle okumanın faziletinin delili olarak anılır. Kurrâ sahabîler için Kurrâ Sahabîler yazısına bakılabilir.

Ensâr’a Sabır Tavsiyesi

Buhârî ve Müslim’in rivayetine göre Ensâr’dan bir adam Hz. Peygamber’den bir görev istedi. Hz. Peygamber, ondan sonra bazı kimselerin kendilerine tercih edileceğini, bunun karşısında sabretmelerini ve Havz başında kendisiyle buluşana dek beklemelerini söyledi (Buhârî, Menâkıb; Müslim, İmâret). Bu rivayeti Üseyd b. Hudayr aktarır; hadis, yönetim ve görev dağılımında dünyalık beklentilere karşı sabır tavsiyesini içerir. Bu rivayetin yorumu siyasi anlamda tartışılmaya açıktır; fakat ana mesaj sabırdır.

Üseyd b. Hudayr’ın güzel Kur’an okuyuşu Medine’de ünlüydü. Hz. Peygamber’in “Üseyd gibi okuyanlar ne güzeldir” şeklinde ifadeler kullandığına dair rivayetler vardır; ancak bunların senedi ayrı incelenmelidir. Muâz b. Cebel, Übey b. Kâ’b ve Üseyd, Ensâr’ın Kur’an’a hâkim isimleri arasında anılır. Bu grup içinde Üseyd’in özelliği, sesin güzelliği ve huşûdur.

Üseyd’in kişiliği hakkında Hz. Âişe’nin övgüsü de rivayet edilir: “Ensâr’dan üç kişi vardır ki, faziletlerinde kimse onlara yetişemez: Sa’d b. Muâz, Üseyd b. Hudayr ve Abbâd b. Bişr” (Hâkim, Müstedrek). Bu sözün senedi hakkında âlimler farklı değerlendirmeler yapmışsa da, üç ismin Medine’nin önde gelen salih kişileri sayıldığı açıktır. Abdüleşhel oğullarının bu ileri gelenleriyle ilgili Ebü’l-Heysem b. Teyyihân yazısına da bakılabilir.

Üseyd’in örnek yönlerinden biri, hatasını kabul edip pişman olabilmesidir. Rivayete göre İfk olayında bir tartışmada sertlik göstermiş, daha sonra bu tavrının uygunluğunu tartışmış ve Hz. Peygamber’in tavsiyesine uymuştur. Ayrıca yoksulluk ve borç sıkıntısı yaşadığı hâlde izzetini korumuş; ailesine karşı sorumluluklarını yerine getirmiştir. Bu yönleriyle, Medine’nin sade ve vakur ileri gelenlerinden biri olarak hatırlanır. Hakkındaki kısa kayıtlara rağmen, rivayetleri kaliteli ve konularının çeşitliliğiyle dikkat çeker.

Üseyd’in hayatı, Kur’an ile kurulan samimi ilişkinin hem manevî hem toplumsal etkisini göstermesi bakımından örnek bir anlatıdır.

Üseyd’in sade ve vakur kişiliği, Ensâr’ın ilim ve ahlak mirasının önemli bir parçasıdır.

Rivayetlerinin sayısı az olsa da, Kur’an ile ilişkisi ve toplumdaki ağırlığı bakımından örnek bir ilim ve ahlak sahibidir.

Borç ve Vefatı

Üseyd’in vefatı Hicrî 20 olarak kaydedilir; Hz. Ömer’in cenazesini omuzladığı ve Bakî Mezarlığı’na defnedildiği aktarılır. Ardında borç bıraktığı ve oğullarının yoksul kaldığı, Hz. Ömer’in bahçesini üç yıllık gelir karşılığında satın alıp borcu ödeyerek bahçeyi çocuklarına bıraktığı rivayet edilir. Bu uygulama, halifenin şehit veya salih sahabe ailelerine gösterdiği özenin bir örneğidir. Rivayet edilen hadis sayısı azdır; on sekiz hadis civarında olduğu kaydedilir. Sa’d b. Ubâde ile ilişkisi için Sa’d b. Ubâde yazısına bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Üseyd b. Hudayr kimdir?

Evs’in Abdüleşhel kolundan, Mus’ab b. Umeyr’in tebliğiyle Müslüman olan, Akabe nakîblerinden, güzel Kur’an okumasıyla bilinen sahabîdir.

Kur’an okurken ne yaşadı?

Bakara suresini okuduğu gece atının ürktüğü ve gökte kandiller gibi bir gölge gördüğü, Hz. Peygamber’in bunların melekler olduğunu söylediği hadis Buhârî ve Müslim’de geçer.

Ensâr’a sabır tavsiyesi nedir?

Hz. Peygamber, bir görev isteği üzerine Ensâr’a kendilerinden sonra başkalarının tercih edileceğini, Havz’da buluşana dek sabretmelerini söylemiştir.

Ne zaman vefat etti?

Hicrî 20 yılında Medine’de vefat ettiği, cenaze namazını Hz. Ömer’in kıldırdığı rivayet edilir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 22 Haziran 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Fezâilü'l-Kur'ân; Menâkıb; Müslim, İmâret; Müsâfirîn; İbn Hişâm, es-Sîre; İbn Sa'd, et-Tabakāt; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Üseyd b. Hudayr" md.

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →