Hz. Nesîbe (Ümmü Umâre) (r.anhâ) Kimdir? Hayatı ve Hizmetleri

Hz. Nesîbe bint Ka’b, kunyesiyle Ümmü Umâre, Medine’deki Hazrec kabilesinin Neccâroğulları koluna mensup bir kadın sahabidir. İkinci Akabe biatında bulunması, Uhud’da Hz. Peygamber’i koruması ve Yemâme savaşındaki katılımıyla tanınır. Kaynaklar onu cesareti ve inanç bağlılığıyla birlikte anar. Bu yazı, hayatını ve İslam’a hizmetlerini ele alır.

Soyu ve Ailesi

Nesîbe, Medine’nin Neccâroğulları (Benî Neccâr) kabilesinden Ka’b b. Amr’ın kızıdır. Kardeşi Abdullah b. Ka’b, Bedir’e katılan sahabilerden biridir. Önce Zeyd b. Âsım ile evlenmiş, bu evlilikten Habîb ve Abdullah adlı iki oğlu olmuştur; sonraki evliliği Gaziyye b. Amr ile gerçekleşmiş ve Temîm ile Hevle adlı çocuklarını doğurmuştur. Bu bilgiler biyografik sözlüklerde farklı ayrıntılarla yer alır. Ailesi Medine’deki Ensâr toplumunun tipik bir örneğidir; Ensâr hakkındaki genel bilgi için Ensâr kimdir? Evs ve Hazrec yazısı okunabilir.

İkinci Akabe Biatı

Hicretten bir yıl kadar önce, hac mevsiminde Mekke yakınlarındaki Akabe mevkiinde Medineli Müslümanlar Hz. Peygamber’e biat etti. Kaynaklarda bu ikinci biat sırasında yetmiş üç erkek ve iki kadının bulunduğu aktarılır; kadınlardan biri Nesîbe, diğeri Esmâ bint Amr’dır. Biat, Hz. Peygamber’e ve İslam’a sahip çıkma, onu korumak sözü içeriyordu. Nesîbe, eşi Zeyd ve oğulları Habîb ile Abdullah ile birlikte bu biatta yer aldı. Biatın ayrıntıları ikinci Akabe biati yazısında anlatılır.

Uhud’da Hz. Peygamber’i Koruması

Nesîbe, Uhud savaşına yaralılara su taşımak ve tedavi etmek amacıyla katıldı. Savaşın bir aşamasında Müslümanların safları bozulunca Hz. Peygamber’in yanında kılıç ve yayla müdafaa yaptı. İbn Sa’d’ın aktardığı rivayete göre Hz. Peygamber, “Sağıma soluma nereye baksam Nesîbe’yi savaşırken görüyordum” demiştir. Vücudunda on iki civarı yara aldığı, bunlardan birinin derin olduğu ve tedavisinin bir yılı bulduğu nakledilir. Oğlu Abdullah’ın da bu savaşta yaralandığı ve annesinin onun yarasını sararak savaşa devam etmesini istediği anlatılır. Anlatımların bir kısmı Vâkıdî’ye dayanır; bu yüzden ayrıntılarda temkin gerekir. Savaşın bütünü için Uhud gazvesi yazısına bakılabilir.

Diğer Gazvelerde Bulunması

Kaynaklar Nesîbe’nin Hudeybiye, Hayber, Umretü’l-kazâ ve Huneyn gibi gazvelerde de yer aldığını belirtir. Hudeybiye’de biatü’r-rıdvân’a katıldığı, Hayber’de yaralılara yardım ettiği ve Huneyn’de bulunduğu söylenir; bu bilgiler çoğunlukla genel ifadelerle aktarıldığı için ayrıntılarda ihtiyatlı olmak gerekir. Hudeybiye hakkında Hudeybiye antlaşması, Hayber için Hayber gazvesi yazıları okunabilir.

Yemâme Savaşı ve Oğlu Habîb

Hz. Peygamber’in vefatından sonra Müseylime adlı kişi peygamberlik iddiasıyla ortaya çıktı. Nesîbe’nin oğlu Habîb, Müseylime’ye elçi olarak gönderilmişti; kaynaklara göre Müseylime onu işkence ile öldürdü. Bu olay üzerine Nesîbe, Hz. Ebû Bekir’den savaşa katılmak için izin istedi. Yemâme savaşında Müseylime’nin ordusuna karşı savaştı, bir kolunu kaybetti ve on bir civarı yara aldı. Ebû Bekir döneminde bu savaşın önemi, ridde olaylarının bastırılması bağlamında anlatılır. Bu süreci anlamak için Müseylime ve yalancı peygamberler ile ridde savaşları yazılarına bakılabilir. Hz. Ebû Bekir’in genel hayatı için Hz. Ebû Bekir yazısı okunabilir.

İlmî Yönü ve Vefatı

Nesîbe’den bazı hadisler rivayet edilmiştir; bunlar arasında oruç ve yemek adabı ile ilgili rivayetler bulunur. Hadis kaynakları, Tirmizî ve İbn Mâce gibi eserlerde onun adıyla gelen rivayetleri zikreder. Vefat tarihi kaynaklarda kesin olarak belirtilmemiştir; Hz. Ömer döneminin sonlarına, yaklaşık 13-14/634-635’ten sonrasına işaret eden anlatımlar bulunur. Bu belirsizlik nedeniyle tarih verirken “yaklaşık” ifadesi kullanılmalıdır. Rivayetleriyle ilgili ayrıntı için Hz. Nesîbe: Hakkındaki Rivayetler yazısına bakılabilir.

Nesîbe’nin hikâyesi, Medine toplumunda kadınların yalnızca ev içiyle sınırlı kalmadığını, sosyal ve dinî hayata aktif biçimde katıldığını gösteren örnekler arasında anılır. Ancak kaynakların çoğu, onun Uhud’daki rolünü olağanüstü bir durum olarak aktarır; bu nedenle kadınların savaşa katılımı konusunda genel bir hüküm çıkarırken fıkhî değerlendirmeler ve dönemin şartları birlikte düşünülmelidir.

Mirası

Nesîbe, hanım sahabilerin savaşlara katılımının tartışıldığı her yerde ilk akla gelen örneklerdendir. Onun katılımı, kadınların savaş meydanında destek ve savunma rolleri üstlenebildiğini gösterir. Ancak kaynaklarda Nesîbe’nin genel olarak yardım ve savunma amaçlı bulunduğu, savaş sorumluluğunun kadınlara yüklenmediği de belirtilir. Bu yaklaşım hakkında geniş bilgi için savaşlara katılan hanım sahabiler yazısı okunabilir. Örnek davranışları ise Hz. Nesîbe: Faziletleri ve Örnek Alınacak Yönleri yazısında ele alınır.

Sıkça Sorulan Sorular

Hz. Nesîbe (Ümmü Umâre) kimdir?

Medineli Hazrec kabilesinden Neccâroğulları’na mensup bir kadın sahabidir. Akabe biatında bulunmuş, Uhud’da Hz. Peygamber’i savunmuş ve Hz. Ebû Bekir döneminde Yemâme savaşında yer almıştır.

Ümmü Umâre Uhud’da ne yaptı?

Başlangıçta yaralılara su taşımak için savaşa katıldı; müslümanların dağılmasıyla kılıç ve ok kullanarak Hz. Peygamber’in yanında savundu. Kaynaklarda vücudunda on iki civarında yara aldığı aktarılır.

Akabe biatına katılan kadınlar kimlerdir?

İkinci Akabe biatında iki kadın bulunduğu aktarılır: Nesîbe bint Ka’b ve Esmâ bint Amr. Kaynaklarda kadınların da biat edenler arasında anıldığı görülür.

Yemâme savaşında Nesîbe’nin durumu neydi?

Oğlu Habîb’in Müseylime tarafından öldürülmesinin ardından savaşa katıldı. Kaynaklar bir kolunu kaybettiğini ve ciddi yaralar aldığını aktarır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 27 Haziran 2026 · Kaynaklar: İbn Sa'd, et-Tabakâtü'l-Kübrâ; İbn Hişâm, es-Sîre; İbn Hacer, el-İsâbe; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Ümmü Umâre" md.

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →