Hac ve Umre ile İlgili Sık Sorulan Sorular
Hac ve umre hakkında en çok sorulan sorular: şartlar, ihram, mîkat, tavaf, sa'y, Arafat, Mina, kadınlar ve hastalar için kolaylıklar, yasaklar ve cezalar.
Hac, İslam'ın beş şartından biridir. Ömürde bir kez, gücü yeten her Müslümana farzdır. Umre ise yılın her döneminde yapılabilen, sevabı büyük bir ibadettir. Her iki ibadet de belirli bir yerde, belirli bir sıra ile yapılır. Bu yüzden gitmeden önce öğrenilmesi gereken pek çok ayrıntı vardır: ihram nasıl giyilir, mîkat neresidir, tavaf kaç şavttır, Arafat'ta ne yapılır, bir şey atlanırsa ne olur.
Bu sayfada hac ve umre ile ilgili en sık sorulan soruları, Diyanet İlmihali çizgisinde ve Hanefî mezhebi esas alınarak derledik. Gerekli yerlerde diğer mezheplerin görüşüne de işaret ettik. Sade bir dille, adım adım anlattık. Yaşlılar, hastalar, kadınlar ve ilk kez gidecekler için ayrı başlıklar ayırdık. Burada okuduklarınız genel bilgi niteliğindedir; kendi durumunuza özel kesin hüküm için müftülüğe ya da Alo 190'a danışmanız en doğrusudur.
79 soru ve cevap · 9 başlık
Hac ve Umre Nedir? Temel Bilgiler
Hac nedir, kısaca nasıl anlatılır?
Hac, belirli günlerde Kâbe'yi ve çevresindeki kutsal mekânları ziyaret ederek yapılan bir ibadettir. Zilhicce ayının 8-13. günleri arasında yapılır. Temel olarak ihrama girmek, Arafat'ta vakfe yapmak ve Kâbe'yi tavaf etmekten oluşur. Bunların yanında sa'y, Müzdelife ve Mina görevleri de vardır. Hac yalnız bir yolculuk değil; mal, beden ve gönülle yapılan bir teslimiyet eğitimidir. Dünyanın her yerinden gelen Müslümanlar aynı kıyafetle, aynı sözleri söyleyerek bir araya gelir. Bu yönüyle hac, eşitliğin ve kardeşliğin de en açık göstergesidir.
Umre nedir, hacdan farkı nedir?
Umre, Kâbe'yi ziyaret edip tavaf ve sa'y yaparak, sonra ihramdan çıkarak tamamlanan bir ibadettir. En önemli farkı zamanıdır: umre yılın her gününde yapılabilir, hac ise yalnız Zilhicce ayının belirli günlerinde olur. Umrede Arafat, Müzdelife ve Mina görevleri yoktur. Bu yüzden umre daha kısa sürer ve daha kolaydır. Hac farz, umre ise Hanefî mezhebine göre sünnettir. Umre, hacca gidemeyen kişi için güzel bir fırsattır; ancak farz olan haccın yerine geçmez.
Hac İslam'ın şartlarından biri midir?
Evet. Hac, kelime-i şehadet, namaz, oruç ve zekât ile birlikte İslam'ın beş şartından biridir. Ancak diğerlerinden bir yönüyle ayrılır: hac yalnız gücü yetene farzdır. Kur'an'da haccın, yoluna gücü yetenlere farz kılındığı bildirilir. Bu yüzden maddi imkânı olmayan, yolculuğa dayanamayacak kadar hasta olan veya yol güvenliği bulunmayan kişiye hac farz olmaz. Farz olmadığı sürece kişi günahkâr sayılmaz. İmkân doğduğunda ise geciktirmemek gerekir.
İslam'ın Beş Şartı →Kelime-i Şehadet →İman ve Akaid Soruları →
Hac ömürde kaç kez farzdır?
Hac, ömürde bir kez farzdır. Bir kez usulüne uygun şekilde hac yapan kişinin üzerinden bu farz düşer. Sonraki hacları nafile olur ve yine sevaptır. Ancak günümüzde kontenjan sınırlı olduğu için, bir kez hac yapmış kişilerin tekrar gitmek yerine sırasını bekleyenlere yol açması tavsiye edilir. Adak olarak hac yapmayı adayan kişinin ise ayrıca o adağı yerine getirmesi gerekir. Bu durumda bir hac farz, bir hac adak borcu olarak iki ayrı hac yapılır.
Haccın farzları nelerdir?
Hanefî mezhebine göre haccın farzları üçtür. Birincisi ihrama girmek, ikincisi Arafat vakfesi, üçüncüsü ziyaret tavafıdır. Bunlardan ihram bazı âlimlere göre şart, diğerlerine göre rükündür. Arafat vakfesi ile ziyaret tavafı ise rükündür; biri yapılmazsa hac olmaz ve yerine başka bir şey konulamaz. Yani Arafat'ta vakfe yapmayan kişinin haccı geçersizdir, ertesi yıl yeniden yapması gerekir. Diğer görevler vacip veya sünnettir; eksik kalırsa kurban keserek telafi edilir.
Haccın vacipleri nelerdir?
Haccın vacipleri, farz kadar kesin olmasa da terk edilmesi ceza gerektiren görevlerdir. Başlıcaları şunlardır: mîkatta ihrama girmek, Müzdelife vakfesi, şeytan taşlama, saç kesmek veya kısaltmak, Safâ ile Merve arasında sa'y yapmak ve veda tavafı. Ayrıca temettu ve kıran haccı yapanın kurban kesmesi de vaciptir. Bir vacip özürsüz terk edilirse hac bozulmaz ama ceza kurbanı gerekir. Hangi eksiğin ne kadar ceza gerektirdiği ayrıntılı bir konudur; kafile din görevlisine ya da müftülüğe sormak en doğrusudur.
İfrad, temettu ve kıran haccı arasındaki fark nedir?
Bu üçü, hac ile umreyi bir araya getirme biçimine göre adlandırılır. İfrad haccı, yalnız hac niyetiyle ihrama girip umre yapmadan hac yapmaktır; kurban kesmek gerekmez. Temettu haccı, önce umre yapıp ihramdan çıkmak, sonra hac için yeniden ihrama girmektir. Kıran haccı ise umre ve hac için tek ihramla niyet edip ikisini birlikte yapmaktır. Temettu ve kıranda şükür kurbanı kesilir. Türkiye'den giden hacıların çoğu temettu haccı yapar, çünkü uygulaması daha rahattır.
Kâbe neden bu kadar önemlidir?
Kâbe, yeryüzünde Allah'a ibadet için yapılan ilk mabed olarak bilinir. Hz. İbrahim ile oğlu Hz. İsmail tarafından yükseltildiği Kur'an'da bildirilir. Müslümanlar namazda Kâbe yönüne döner; buna kıble denir. Kâbe'nin kendisi kutsal bir taş yığını olarak değil, Allah'ın emrine yöneliş sembolü olarak değerlidir. Tavaf da ona değil, onun Rabbine yapılan bir ibadettir. Bu ayrımı akılda tutmak önemlidir: Müslüman taşa değil, Allah'a kulluk eder.
Haccın sevabı hakkında ne biliyoruz?
Hadislerde, kabul edilmiş bir haccın kişiyi günahlarından arınmış olarak döndürdüğü bildirilir. Yine haccın en faziletli amellerden biri olduğu haber verilir. Ancak bu müjdeler, haccın usulüne uygun ve ihlasla yapılmasına bağlıdır. Gösteriş için, övünmek için ya da haram parayla yapılan bir yolculuk aynı değeri taşımaz. Hac dönüşünde asıl ölçü, kişinin hayatında görülen değişimdir. Dilini, elini ve komşuluğunu güzelleştiren bir hac, makbul haccın işaretidir.
Hacca Kimler Gider? Şartlar ve Hazırlık
Hac kimlere farzdır?
Hac, Müslüman olan, akıl sağlığı yerinde, ergenlik çağına girmiş ve hür olan kişiye farzdır. Buna ek olarak maddi ve bedeni imkânın bulunması gerekir. Maddi imkân, gidiş-dönüş masrafını karşılamak ve geride bıraktığı ailesinin geçimini sağlamaktır. Bedeni imkân, yolculuğa dayanabilecek sağlıkta olmaktır. Yol güvenliğinin bulunması da şarttır. Bu şartlardan biri eksikse hac farz olmaz. Şartlar oluştuğu yıl ise haccı geciktirmemek gerekir.
Borcu olan kişi hacca gidebilir mi?
Vadesi gelmiş bir borcu olan kişinin önce borcunu ödemesi gerekir. Çünkü hac, ihtiyaçtan fazla malla farz olur; borç ise ödenmesi gereken bir hak borcudur. Alacaklı razı olursa ya da borç uzun vadeli bir kredi gibi düzenli ödeniyorsa ve hac masrafı bu ödemeleri aksatmıyorsa, hacca gidilebilir. Konut kredisi gibi uzun vadeli borçlarda âlimler arasında görüş farkı vardır. Kendi durumunuza göre karar vermek için müftülüğe ya da Alo 190'a danışmanız iyi olur.
Faiz ve Kredi →Kul Hakkı ve Helalleşme →Ticaret ve Kazanç Soruları →
Hac parası nasıl helal yoldan biriktirilir?
Hac masrafının helal kazançtan karşılanması, ibadetin bereketi açısından önemlidir. Maaş, ticaret kârı, kira geliri gibi meşru gelirler bu iş için uygundur. Faiz geliriyle, kumar veya aldatma yoluyla elde edilen parayla hacca gitmek doğru değildir; böyle bir parayla yapılan hac geçerli sayılsa da sevabı tartışılır. Birikim yaparken zekât borcunu da ihmal etmemek gerekir. Birikiminiz zekât nisabını aşıyorsa yıllık zekâtınızı hesaplayıp vermeniz gerekir.
Başkası adına hac yapılabilir mi?
Evet, buna bedel hac denir. Hac kendisine farz olduktan sonra vefat eden ya da iyileşme umudu olmayan hastalığı sebebiyle gidemeyecek duruma gelen kişi adına, bir başkası hac yapabilir. Bunun için o kişinin vasiyeti ya da izni aranır. Bedel hacca giden kişinin kendi haccını önceden yapmış olması tercih edilir. Vekil, yolculuk masrafını hac borcu olan kişinin malından karşılar. Bedel hac konusunda ayrıntılı şartlar vardır; işlemleri müftülük aracılığıyla yürütmek en güvenlisidir.
Hacca giderken hangi hazırlıklar yapılmalı?
Önce bilgi hazırlığı gelir: haccın görevlerini sırayla öğrenmek, kafile hazırlık derslerine katılmak gerekir. Sağlık hazırlığı olarak doktor kontrolü, aşılar ve sürekli kullanılan ilaçların yeterli miktarda yanınızda olması önemlidir. Eşya tarafında ise iki parça ihram, rahat terlik, güneş şapkası, kokusuz sabun ve bol su kabı başta gelir. Manevi hazırlık da ihmal edilmemeli: helalleşmek, varsa kul hakkını ödemek ve namaz borçlarını gözden geçirmek güzel olur.
Kul Hakkı ve Helalleşme →Kaza Namazı Hesaplama →İbadet Takibi →
Hacca giderken helalleşmek şart mı?
Şart değil, ama çok güzel bir sünnettir. Hacca giden kişi uzun bir yolculuğa çıkar ve dönüşü garanti değildir. Bu yüzden kalp kırıklıklarını gidermek, borçlarını bildirmek ve hakkı geçenlerle helalleşmek tavsiye edilir. Kul hakkı, Allah'ın affıyla değil hak sahibinin affıyla düşer. Haccın günahları temizlediğine dair müjdeler de daha çok Allah'a karşı işlenen kusurlar için anlaşılır. Bu yüzden yola çıkmadan önce bir tur helalleşmek, haccın hazırlığının en değerli parçasıdır.
Hacca gitmeye karar verirken istihare yapılır mı?
Hac farz bir ibadettir; farz olan bir şeyin yapılıp yapılmaması için istihareye gerek yoktur. Ancak hangi yıl gitmek, hangi kafileyle gitmek, borç alıp almamak gibi tercihlerde istihare namazı kılıp dua etmek güzeldir. İstihare, rüyada işaret aramak değil; Allah'tan hayırlı olanı istemek ve kalbin yatkınlığına bakmaktır. Karar verirken akıl, danışma ve imkân da gözetilir. Kafile seçerken Diyanet veya yetkili acentelerin kayıtlı turlarını tercih etmek önemlidir.
Hac kurası ve sıra beklemek dinen sorun mu?
Hayır. Kontenjan sınırlı olduğu için kura ve sıra sistemi uygulanır. Bu bir düzen gereğidir ve ibadete zarar vermez. Sırası gelmediği için gidemeyen kişi günahkâr olmaz; çünkü imkân şartı tam oluşmamıştır. Bu süreçte niyeti sağlam tutmak, parayı hazır bulundurmak ve beklerken umre yapmak güzel olur. Vefat eden kişi sıra beklerken ölmüşse, mirasçılarının onun adına bedel hac yaptırması tavsiye edilir. Bu konuda vasiyet bırakmak işleri kolaylaştırır.
Yolculuk öncesi hangi dualar okunur?
Evden çıkarken ve araca binerken okunan yolculuk duaları vardır. Hz. Peygamber'in yola çıkarken Allah'tan kolaylık, selamet ve hayırlı dönüş istediği bildirilir. Uğurlayanlar da yolcuya dua eder. İhrama girdikten sonra ise telbiye başlar: Lebbeyk Allahümme lebbeyk sözleriyle davete cevap verilir. Yolculuk boyunca bol bol tesbih, istiğfar ve salavat okumak güzeldir. Dualarınızda kendiniz kadar aileniz, komşularınız ve sizden dua isteyenleri de anmayı ihmal etmeyin.
İhram ve Mîkat
İhram nedir, nasıl giyilir?
İhram iki anlama gelir. Birincisi hac veya umre niyetiyle girilen özel ibadet hâlidir. İkincisi erkeklerin giydiği iki parça dikişsiz beyaz örtüdür. Erkek, bu örtülerden birini belden aşağı sarar, diğerini üste alır. Başı açık kalır. Kadınlar ise özel bir kıyafet giymez; normal örtülü elbiseleriyle ihrama girer, yalnız yüzlerini kapatmazlar. İhrama girerken gusül veya abdest alınır, iki rekât namaz kılınır, niyet edilir ve telbiye söylenir. Bundan sonra ihram yasakları başlar.
İhram (Sözlük) →Gusül Abdesti Nasıl Alınır →Abdest ve Gusül Soruları →
Mîkat nedir, nerede ihrama girilir?
Mîkat, Mekke'ye gelenlerin ihrama girmek zorunda olduğu sınır noktalarıdır. Bu sınırların içine ihramsız girmek vaciptir ve terk edilirse ceza gerekir. Medine yönünden gelenler için Zülhuleyfe, Yemen yönünden gelenler için Yelemlem, Irak yönünden gelenler için Zât-ı Irk gibi noktalar vardır. Uçakla gelenler mîkat hizasından geçmeden önce ihrama girer; bu yüzden kafileler genelde havalimanında ya da uçakta ihrama girilmesini söyler. Kafile görevlisinin anonsunu dikkatle dinlemek gerekir.
İhramsız mîkatı geçersem ne yapmam gerekir?
Mîkatı ihramsız geçen kişi iki yoldan birini seçer. Mîkata geri dönüp orada ihrama girerse ceza gerekmez. Dönmeyip bulunduğu yerde ihrama girerse bir koyun ya da keçi kesmesi gerekir. Bu durumda hac veya umre geçersiz olmaz, yalnız ceza kurbanı borcu doğar. Uçakla gelenlerde bu hata sık görülür; bu yüzden hazırlığı erken yapmak ve ihram örtüsünü el bagajında tutmak önemlidir. Kendi durumunuz için kesin hükmü kafile din görevlisine veya müftülüğe sormanız en doğrusudur.
İhram yasakları nelerdir?
İhramlı kişi tıraş olamaz, saç ve tırnak kesemez, koku kullanamaz. Erkekler dikişli elbise giyemez, başını ve ayak üstünü kapatamaz. Eşiyle ilişkide bulunmak, bunun öncesindeki davranışlar, kavga etmek ve kötü söz söylemek de yasaktır. Kara avı yapmak, Harem bölgesindeki bitkileri koparmak da yasaklar arasındadır. Nikâh kıymak Hanefî mezhebine göre caiz, Şâfiî mezhebine göre geçersizdir. Bu yasaklar ihramdan çıkınca sona erer.
İhramlıyken kokulu sabun veya krem kullanabilir miyim?
Kokulu sabun, şampuan, krem ve deodorant kullanmak ihram yasağıdır. Bu yüzden yola çıkarken kokusuz sabun ve kokusuz krem almak gerekir. Bilmeden az miktarda kokulu ürün kullanıldığında genelde ceza gerekmez, çok miktarda ve bilerek kullanıldığında ceza gerekir. Vazelin, kokusuz güneş kremi ve kokusuz nemlendirici serbesttir. İhram süresince ter kokusu için bol su ile yıkanmak ve ihramları sık değiştirmek en pratik çözümdür.
İhramlıyken yıkanmak, duş almak caiz mi?
Evet, caizdir. İhramlı kişi yıkanabilir, serinlemek için duş alabilir, hatta başına su dökebilir. Önemli olan kokulu ürün kullanmamak ve saçını kasten koparmamaktır. Yıkanırken saça sert davranmamak, ovalamadan yıkamak iyi olur. Kendiliğinden dökülen saç telleri için ceza gerekmez. Sıcak iklimde yıkanmak hem sağlık hem rahatlık açısından önemlidir; bunu yasak sanıp kendini zorlamak gereksizdir. Mekke'de bollukla bulunan su imkânını kullanmakta sakınca yoktur.
Telbiye nedir, ne zamana kadar söylenir?
Telbiye, ihrama girdikten sonra söylenen Lebbeyk Allahümme lebbeyk sözleriyle başlayan duadır. Anlamı, Allah'ın davetine cevap vermek ve O'na ortak koşmadığını ilan etmektir. Erkekler sesli, kadınlar kendi duyacağı kadar söyler. Umrede telbiye, tavafa başlanırken kesilir. Hacda ise Bayram günü Akabe Cemresi'ne ilk taş atılırken kesilir. Telbiyeyi fırsat buldukça tekrar etmek sünnettir; otobüste, beklerken, yürürken söylenebilir.
Kadınlar ihramda nasıl giyinir?
Kadınlar için ayrı bir ihram kıyafeti yoktur. Günlük örtülü kıyafetleriyle ihrama girerler: dikişli elbise giyebilir, başlarını örtebilir, çorap ve ayakkabı kullanabilirler. Tek fark, yüzü örtmemeleridir. Yüze değmeyecek şekilde bir siperlik ya da şapka kullanmak caizdir. Renk olarak beyaz şart değildir; sade ve dikkat çekmeyen renkler tercih edilir. Kokulu ürün yasağı kadınlar için de geçerlidir. Rahat, hafif ve terletmeyen kumaş seçmek yolculuğu çok kolaylaştırır.
İhramdan ne zaman ve nasıl çıkılır?
Umrede tavaf ve sa'y tamamlandıktan sonra saç kesilir veya kısaltılır; böylece ihramdan çıkılır. Hacda ise Bayramın birinci günü Akabe Cemresi'ne taş atıp kurban kesildikten ve saç kısaltıldıktan sonra ilk çıkış olur. Buna birinci tahallül denir ve eşle ilişki dışındaki yasaklar kalkar. Ziyaret tavafı yapıldıktan sonra ise bütün yasaklar sona erer. Erkekler saçını tamamen kazıtabilir veya kısaltabilir; kadınlar saçının ucundan bir parmak kadar keser.
Tavaf, Sa'y ve Kâbe
Tavaf nedir, nasıl yapılır?
Tavaf, Kâbe'nin çevresinde yedi kez dönmektir. Her bir tura şavt denir. Hacerü'l-Esved köşesinden başlanır, Kâbe sola alınarak ters saat yönünde yürünür ve yine aynı köşede bitirilir. Tavafa başlarken ve her şavtta Hacerü'l-Esved'i selamlamak sünnettir. Tavaf için abdestli olmak gerekir. Tavaf boyunca belirli bir dua şart değildir; dilediğiniz duayı, tesbihi ya da Kur'an okuyabilirsiniz. Tavaftan sonra iki rekât tavaf namazı kılınır.
Tavafta abdest şart mı, abdestim bozulursa ne olur?
Hanefî mezhebine göre tavafta abdestli olmak vaciptir. Abdest bozulursa tavafı kesip abdest almak, sonra kaldığınız yerden devam etmek gerekir. Baştan başlamak şart değildir. Abdestsiz yapılan tavaf geçersiz olmaz ama ceza kurbanı gerekir; bu yüzden abdesti yenilemek çok daha kolaydır. Şâfiî mezhebine göre abdest tavafın geçerlilik şartıdır. Kalabalıkta abdestinizin bozulup bozulmadığından emin değilseniz vesveseye kapılmayın, şüphe ile ibadet bozulmaz.
Abdest Nasıl Alınır →Abdest ve Gusül Soruları →Tavaf (Sözlük) →
Şavt sayısını şaşırdım, ne yapmalıyım?
Kalabalıkta şavt saymak zordur ve karıştırmak çok yaygındır. Emin olduğunuz en küçük sayıyı esas alın. Örneğin dört mü beş mi olduğundan şüphe ediyorsanız dört kabul edip devam edin. Böylece eksik kalma riski ortadan kalkar. Fazla dönmek tavafı bozmaz. Sayıyı takip etmek için parmak hesabı, tespih ya da zikir sayacı kullanabilirsiniz. Yanınızdaki kişiyle birlikte saymak da işe yarar. Kesin emin olamadığınız durumlarda kafile görevlisine danışmak rahatlatır.
Hacerü'l-Esved'i öpmek şart mı?
Şart değildir, sünnettir. Kalabalık nedeniyle yaklaşamıyorsanız uzaktan elinizi kaldırıp selamlamanız yeterlidir. Buna istilâm denir. İzdihamda insanları ezmek, birini incitmek ya da kavga etmek, sünnet bir davranış için göze alınacak bir şey değildir. Hz. Ömer'in o taşın kendiliğinden fayda veya zarar vermediğini, ancak Peygamber'in sünneti olduğu için öpüldüğünü söylediği bildirilir. Bu yüzden rahatça yapılabiliyorsa yapılır, yapılamıyorsa selamlamakla yetinilir.
Sa'y nedir, Safâ ile Merve arasında ne yapılır?
Sa'y, Safâ ile Merve adlı iki tepe arasında yedi kez gidip gelmektir. Safâ'dan Merve'ye gitmek bir, Merve'den Safâ'ya dönmek iki sayılır; yedinci gidişte Merve'de tamamlanır. Bu ibadet, Hz. Hacer'in oğlu İsmail için su arayışını hatırlatır. Sa'yda abdest şart değildir ama abdestli olmak güzeldir. Yolun yeşil ışıklı bölümünde erkeklerin hızlı yürümesi sünnettir. Yaşlılar ve hastalar tekerlekli sandalye ile sa'y yapabilir.
Tavaf namazı nerede kılınır?
Tavaf namazı iki rekâttır ve tavaftan sonra kılınır. En faziletlisi Makam-ı İbrahim arkasında kılmaktır. Ancak orası çoğu zaman çok kalabalıktır. Bu durumda Mescid-i Haram'ın herhangi bir yerinde, hatta üst katlarında kılınabilir. Kalabalıkta ısrar edip hem kendinizi hem başkalarını zorlamak gerekmez. Tavaf namazını hemen kılamazsanız sonra kılabilirsiniz. Namaz vakti girmişse önce farz namaz kılınır, ardından tavaf namazı eda edilir.
Namaz Nasıl Kılınır →Tahiyyetü'l-Mescid Namazı →Namaz Soruları →
Zemzem suyu nasıl içilir, özelliği nedir?
Zemzem, Mescid-i Haram civarındaki kuyudan çıkan sudur. Hz. İsmail ile annesi için çıktığı rivayet edilir. Hadislerde zemzemin bereketli bir su olduğu ve içilirken dua edilmesi tavsiye edildiği bildirilir. Ayakta veya oturarak içilebilir; kıbleye dönüp üç nefeste içmek ve dua etmek güzeldir. Zemzem şifa niyetiyle içilebilir ancak ilaç yerine geçmez; hastalığınız varsa doktor tedavisini bırakmayın. Dönüşte yanınızda zemzem getirip ikram etmek güzel bir gelenektir.
Umre tavafı ile ziyaret tavafı arasında ne fark var?
Umre tavafı, umre ibadetinin rüknüdür; umre için ihrama giren kişi bu tavafı yapar, sonra sa'y edip saçını kısaltarak ihramdan çıkar. Ziyaret tavafı ise haccın rüknüdür ve Bayramın birinci gününden sonra yapılır. Bu tavaf yapılmazsa hac olmaz ve yerine kurban konulamaz. Ziyaret tavafına ifâza tavafı da denir. Bu iki tavafın yapılış şekli aynıdır; farkı niyet, zaman ve hükmündedir. Her ikisinden sonra tavaf namazı kılınır.
Veda tavafı kimlere gerekir?
Veda tavafı, Mekke dışından gelen hacılara vaciptir. Mekke'den ayrılmadan önce yapılan son tavaftır; buna sadr tavafı da denir. Mekke'de ikamet edenlere ve umre yapanlara vacip değildir. Özel hâlinde olan kadınlar veda tavafı yapmadan ayrılabilir, ceza gerekmez. Veda tavafını özürsüz terk eden kişi için ceza kurbanı gerekir. Programınızı yaparken dönüş günü için bu tavafa yeterli zaman bırakmanız iyi olur.
Veda Tavafı →Hayız ve Nifas Hükümleri →Kadın ve İbadet Soruları →
Arafat, Müzdelife ve Mina Günleri
Arafat vakfesi nedir, ne zaman yapılır?
Arafat vakfesi, Zilhicce'nin 9. günü Arafat bölgesinde bir süre bulunmaktır. Haccın en temel rüknüdür; yapılmazsa hac olmaz. Vakit, Arefe günü öğle vaktinden Bayram sabahı tan yeri ağarıncaya kadar sürer. Bu süre içinde Arafat sınırları içinde bir an bulunmak bile yeterlidir. Ayakta durmak şart değildir; oturmak, uzanmak, hatta uyumak vakfeyi bozmaz. Yine de bu günü dua, istiğfar ve tevbe ile geçirmek en değerlisidir.
Arafat'ta ne yapılır, nasıl dua edilir?
Arafat günü duanın en makbul olduğu günlerden sayılır. Kıbleye dönüp elleri kaldırarak dua etmek sünnettir. Belirli bir dua şart değildir; kendi dilinizle, kendi derdinizi anlatarak dua edebilirsiniz. Tevhid kelimesini çokça söylemek, salavat getirmek, günahları tek tek hatırlayıp tevbe etmek tavsiye edilir. Kendiniz kadar ailenizi, hastaları ve sizden dua isteyenleri de anın. Sıcağa dikkat edin, bol su için ve gölgede kalmaya çalışın; sağlığınızı korumak da ibadetin parçasıdır.
Arafat'ta öğle ve ikindi namazı nasıl kılınır?
Arafat'ta öğle ve ikindi namazlarının öğle vaktinde birleştirilerek kılınması sünnettir; buna cem-i takdim denir. Bu uygulama Hanefî mezhebinde cemaatle ve imamla birlikte yapılır. Şartlar oluşmazsa her namaz kendi vaktinde kılınır. Türkiye'den giden kafileler genelde Diyanet görevlisinin yönlendirmesine uyar. Ayrıca hacı yolcu sayıldığı için dört rekâtlı farzlar iki rekât kılınır. Bu konuda kafile din görevlisinin uygulamasına uymak en pratiğidir.
Seferi Namaz →Yolculukta Namaz ve Seferilik →Namaz Vakitleri →
Müzdelife vakfesi nedir?
Arafat'tan sonra akşam Müzdelife'ye geçilir ve burada gecelenir. Müzdelife vakfesi, Bayram sabahı tan yeri ağardıktan sonra güneş doğmadan önce bu bölgede bulunmaktır ve vaciptir. Burada akşam ile yatsı namazı yatsı vaktinde birleştirilerek kılınır. Ayrıca şeytan taşlamak için taş toplamak âdettir; taşların mutlaka Müzdelife'den toplanması şart değildir. Yaşlı ve hastalar izdihamdan önce Mina'ya geçebilir; onlara vakfede kolaylık tanınır.
Şeytan taşlama nedir, kaç taş atılır?
Şeytan taşlama, Mina'daki üç taşlama yerine küçük taşlar atmaktır. Bayramın birinci günü yalnız büyük cemreye yedi taş atılır. İkinci ve üçüncü günler küçük, orta ve büyük cemrelere sırayla yedişer taş atılır. Taşlar nohut büyüklüğünde olmalı, büyük taş ya da ayakkabı atılmamalıdır. Bu ibadet şeytana kızmanın sembolüdür; öfkeyle bağırmak ya da itişmek doğru değildir. Kalabalık saatlerde beklemek, özellikle yaşlılar için çok daha güvenlidir.
Şeytan taşlamayı başkası benim yerime yapabilir mi?
Evet. Hasta, çok yaşlı, engelli ya da izdihamda ezilme riski olan kişiler adına başka biri taş atabilir. Buna vekâleten taşlama denir. Vekil önce kendi taşlarını atar, sonra vekili olduğu kişinin taşlarını atar. Güç yetiremeyecek durumda olmayan kişinin başkasına taşlatması uygun değildir. Sağlık durumunuz sınırda ise kafile görevlisine danışın. Can güvenliğini riske atmak, bir vacibi yerine getirmekten daha önemlidir; İslam zorlaştırmayı değil kolaylaştırmayı esas alır.
Hacda kurban kesmek zorunlu mu?
Temettu ve kıran haccı yapanlar için şükür kurbanı kesmek vaciptir; buna hedy denir. İfrad haccı yapanlar için bu kurban gerekmez. Hedy kurbanı Harem bölgesinde ve Bayram günlerinde kesilir. Günümüzde bu işlem genelde banka veya kurum aracılığıyla yaptırılır, eti ihtiyaç sahiplerine dağıtılır. Bu kurban, memlekette kesilen bayram kurbanının yerine geçmez; ikisi ayrı ibadetlerdir. Kendi durumunuza göre hangisinin gerektiğini kafile görevlisine sorabilirsiniz.
Hedy (Sözlük) →Kurban İbadeti ve Hükümleri →Kurban Hisse Hesaplama →
Hacılar bayram kurbanını ayrıca kesmeli mi?
Hanefî mezhebine göre hacı, hac günlerinde yolcu sayıldığı için bayram kurbanı kendisine vacip olmaz. Kestiği hedy kurbanı hac ibadetinin bir parçasıdır. Ancak geride kalan ailesi adına memlekette kurban kesilmesi istenirse bu da güzel olur. Bu konuda farklı uygulamalar ve âlimler arasında görüş farkı vardır. Hem hedy hem bayram kurbanı kesmek isteyen kişi bunu nafile olarak yapabilir. Kesin hüküm için müftülüğe ya da Alo 190'a danışmanız uygun olur.
Kurban Sadece Hacılara mı Özgü →Hacılar Kurban Bayramını Nasıl Geçirir →Kurban Bayramı ve Arefe →
Teşrik tekbirleri hacda da getirilir mi?
Evet. Arefe günü sabah namazından Bayramın dördüncü günü ikindi namazına kadar farz namazların ardından teşrik tekbiri getirilir. Bu, hacda da memlekette de geçerlidir. Hacılar ayrıca Mina günlerinde cemrelere taş atarken tekbir getirir. Teşrik tekbiri Hanefî mezhebine göre vaciptir. Cemaatle kılınan namazlarda imamla birlikte söylenir, tek başına kılanda da getirilir. Bu günlerde tekbir sesleri, bayramın en belirgin işaretlerinden biridir.
Bayram Tekbiri →Kurban Bayramı ve Arefe →Kurban Bayramı ve Hac Aynı Günler →
Mina'da gecelemek şart mı?
Mina'da Bayram gecelerini geçirmek sünnet ya da bazı görüşlere göre vaciptir; mezhepler arasında farklılık vardır. Hanefî mezhebinde Mina'da gecelemek sünnettir, terk edilirse ceza gerekmez ama sevaptan mahrum kalınır. Günümüzde çadır düzeni sebebiyle çoğu hacı zaten Mina'da kalır. Sağlık sorunu olan ya da çadırda kalamayacak durumdaki kişiler otele dönebilir. Mina günlerini zikir, sohbet ve dua ile değerlendirmek haccın en huzurlu taraflarından biridir.
Umre: Zamanı, Yapılışı ve Sık Sorulanlar
Umre ne zaman yapılır?
Umre yılın her gününde yapılabilir. Hac günleri olan Arefe günü ve Kurban Bayramının ilk üç gününde umre yapmak ise Hanefî mezhebine göre mekruhtur. Bunun dışında kalan bütün günler uygundur. Ramazan ayında yapılan umrenin sevabının çok büyük olduğu hadislerde bildirilir; bu yüzden Ramazan umresi çok rağbet görür. Kalabalıktan kaçınmak isteyenler için kış ayları daha rahattır. Umre için kontenjan sırası beklemek gerekmez.
Umre nasıl yapılır, adımları nelerdir?
Umrenin dört adımı vardır. Birincisi mîkatta ihrama girmek ve niyet etmektir. İkincisi Mescid-i Haram'a varıp Kâbe'yi yedi şavt tavaf etmek ve ardından iki rekât tavaf namazı kılmaktır. Üçüncüsü Safâ ile Merve arasında yedi kez sa'y yapmaktır. Dördüncüsü saçı kesmek ya da kısaltarak ihramdan çıkmaktır. Bunlardan ihram ve tavaf rükün, sa'y ve saç kısaltmak vaciptir. Tüm süreç rahat bir tempoda birkaç saatte tamamlanır.
Bir seferde birden fazla umre yapılır mı?
Evet, yapılabilir. İhramdan çıktıktan sonra Harem bölgesi dışına, örneğin Mescid-i Aişe'ye çıkıp yeniden ihrama girilerek ikinci bir umre yapılabilir. Ancak peş peşe çok sayıda umre yapmak için kendini yormak tavsiye edilmez. Sahabe uygulamasında umreler arasında bir ara verildiği bilinir. Bir umreyi huşu ile yapmak, yorgun hâlde üç umre yapmaktan daha değerlidir. Sağlığınızı ve kalabalık durumunu gözeterek karar verin.
Umre hac yerine geçer mi?
Hayır, geçmez. Umre sevabı büyük bir ibadettir ama farz olan haccın yerini tutmaz. Hac kendisine farz olan bir kişi, defalarca umre yapsa da hac borcu üzerinde kalır. Bu yüzden imkânı olan kişinin öncelikle hac yapması gerekir. Hac sırası beklerken umre yapmak ise çok güzeldir ve hazırlık niteliği taşır. Haccı hiç yapamadan vefat eden kişi için mirasından bedel hac yaptırılması tavsiye edilir.
Başkası adına umre yapılabilir mi?
Evet. Vefat etmiş bir yakını adına ya da gitmeye gücü yetmeyen bir kişi adına umre yapılabilir. Niyet edilirken o kişi için yapıldığı belirtilir. Ayrıca kendi umresini yaptıktan sonra sevabını bir yakınına bağışlamak da caizdir. Bu uygulama Hanefî mezhebinde yaygın kabul görür. Anne baba için yapılan umre, onlara yapılabilecek en güzel iyiliklerden biri sayılır. Ancak hac borcu olan bir ölü için umre değil bedel hac gerekir.
Umrede kurban kesmek gerekir mi?
Hayır, umrede kurban kesmek gerekmez. Umre; ihram, tavaf, sa'y ve saç kısaltmadan oluşur. Kurban yalnız hacda, temettu ve kıran yapanlar için vaciptir. Ancak umreye giden kişi nafile olarak kurban kesip etini ihtiyaç sahiplerine dağıtabilir; bu sevaptır. Bir ihram yasağını çiğneyen kişi için ise ceza kurbanı gerekebilir; bu ayrı bir konudur. Durumunuza özel hüküm için kafile din görevlisine ya da müftülüğe danışın.
Kurban İbadeti ve Hükümleri →İhramlı Kişi Kurban Kesebilir mi →
Umreye giderken ne kadar para ayırmak gerekir?
Bu tamamen tur paketine, mevsime ve kalış süresine göre değişir. Dinî açıdan önemli olan, bu paranın helal kazançtan olması ve ailenizin geçimini zora sokmamasıdır. Borçlanarak nafile bir ibadete gitmek tavsiye edilmez. Alışverişe ayrılan bütçeyi abartmamak, hediye yarışına girmemek güzel olur. Aynı parayla bir ihtiyaç sahibine yardım etmenin de büyük sevabı vardır. Niyetinizi sade tutarsanız yolculuk da gönlünüz de hafif olur.
Umrede namazlar seferi mi kılınır?
Memleketinizden yüz kilometreyi aşan bir yolculukla gittiyseniz ve Mekke ya da Medine'de on beş günden az kalacaksanız seferi sayılırsınız. Bu durumda dört rekâtlı farz namazlar iki rekât kılınır. On beş gün ve üzeri kalmaya niyet ederseniz mukim olursunuz ve namazlar tam kılınır. Cemaatle kılarken imam mukim ise ona uyan seferi de dört rekât kılar. Kafilenizin programına göre bu hesabı önceden yapmak karışıklığı önler.
Seferi Namaz →Yolculukta Namaz ve Seferilik →Namaz Soruları →
Kadınlar, Yaşlılar ve Hastalar İçin Hac
Kadın yanında mahremi olmadan hacca gidebilir mi?
Bu konuda âlimler arasında görüş farkı vardır. Hanefî mezhebine göre uzak mesafeye gidecek kadının yanında eşi ya da bir mahremi bulunmalıdır. Şâfiî mezhebinde güvenilir bir kadın topluluğuyla gitmek yeterli görülür. Günümüzde organize kafileler ve güvenli ulaşım sebebiyle birçok müftülük, güvenilir bir grupla gitmeye cevaz verir. Türkiye'de Diyanet organizasyonları bu şartı yol güvenliği çerçevesinde değerlendirir. Kendi durumunuz için müftülüğe danışmanız en doğrusudur.
Özel hâli gelen kadın tavaf yapabilir mi?
Hayır. Hanefî mezhebine göre tavaf için temiz olmak vaciptir; özel hâlinde tavaf yapılmaz. Bu durumda kadın temizlenmeyi bekler, sonra tavafını yapar. Sa'y için temizlik şart değildir, ancak sa'yın tavaftan sonra yapılması gerekir. Arafat vakfesi, Müzdelife, şeytan taşlama gibi görevler özel hâlde de yapılabilir. Veda tavafı ise özel hâlinde olan kadına vacip olmaz. Program sıkışırsa mutlaka kafile görevlisine durumu bildirin, çözümsüz bir hâl değildir.
Hayız ve Nifas Hükümleri →Kadın ve İbadet Soruları →Veda Tavafı →
Hac için âdet geciktirici ilaç kullanılır mı?
Pek çok kadın hac veya umre programı sıkışmasın diye bu ilaçları kullanmayı düşünür. Dinen bu kesin olarak yasaklanmamıştır; ancak sağlık yönü öne çıkar. İlaç kullanımı sizin kararınız değil, doktorunuzun kararı olmalıdır. Hormonal ilaçların yan etkileri olabilir ve her bünyeye uygun değildir. Ayrıca ilaç kullanırken düzensiz kanamalar olabilir; bu da ibadet planını zorlaştırır. Mutlaka gitmeden önce bir hekime danışın ve onun önerisine uyun.
Yaşlı biri tekerlekli sandalye ile hac yapabilir mi?
Evet, yapabilir. Tavaf ve sa'y tekerlekli sandalye ile yapılabilir ve ibadet geçerlidir. Mescid-i Haram'da sandalye kiralama ve refakatçi hizmeti bulunur. Arafat ve Müzdelife görevleri de araçla kolayca yerine getirilir. Şeytan taşlamayı kendisi yapamayacaksa vekâleten yaptırılır. Yürümek bir rükün değildir; önemli olan belirlenen yerlerde bulunmak ve görevleri yerine getirmektir. Bu yüzden yaşlılık tek başına hacca engel sayılmaz.
Sürekli ilaç kullanan biri hacca gidebilir mi?
Evet. İlaç kullanmak ihramı veya ibadeti bozmaz. Şeker, tansiyon, kalp gibi hastalıkları olan kişiler ilaçlarını düzenli kullanmaya devam eder. Kokulu krem veya merhem gerektiren bir tedavi varsa ihtiyaç sebebiyle kullanılır; bu durumda ceza konusunda bir ruhsat bulunur. Gitmeden önce doktorunuzdan yol raporu ve ilaç listesi alın, ilaçları el bagajında taşıyın. Yolculuğa dayanamayacak kadar ağır bir hastalık varsa hac farz olmaz.
Hamile bir kadın umreye gidebilir mi?
Dinen bir yasak yoktur; karar doktorunuzun görüşüne bağlıdır. Hamilelik dönemine, sağlık durumuna ve yolculuk şartlarına göre değerlendirilmelidir. Kalabalık, sıcaklık ve uzun yürüyüşler hamile biri için zorlayıcı olabilir. Gidilmesi hâlinde tavaf ve sa'y tekerlekli sandalye ile yapılabilir, kalabalık saatlerden kaçınılır. Riskli bir gebelikte yolculuğu ertelemek daha hayırlıdır; umre nafile bir ibadettir ve sağlığı riske atmayı gerektirmez.
Çocuk hac veya umre yapabilir mi?
Çocuk ihrama girip hac ve umre görevlerini yapabilir; bu ona alışkanlık ve güzel bir hatıra kazandırır. Ancak ergenlik çağına girmemiş çocuğun yaptığı hac, farz haccın yerine geçmez. Büyüdüğünde şartlar oluşursa yeniden hac yapması gerekir. Çocuk ihram yasaklarına uymakta zorlanırsa ona ceza gerekmez. Küçük çocukla kalabalığa girmek riskli olabilir; güvenliği her şeyin önünde tutmak gerekir.
Hacda hastalanıp görevleri yapamazsam ne olur?
Arafat vakfesine yetişebildiyseniz haccınız geçerlidir; geri kalan görevler için kolaylıklar vardır. Tavafı sandalye ile ya da ileri bir tarihte yapabilirsiniz. Taş atmayı vekâleten yaptırabilirsiniz. Mina'da gecelemeyi terk etmek Hanefî mezhebine göre ceza gerektirmez. Arafat'a hiç çıkamayacak kadar ağır hastalanırsanız o yılki hac olmaz; ihramdan umre yaparak çıkılır ve hac sonraki yıla kalır. Böyle bir durumda hemen kafile görevlisine haber verin.
Yasaklar, Cezalar ve Sık Yapılan Hatalar
İhram yasağını çiğnersem ne ceza gerekir?
Ceza, çiğnenen yasağın türüne ve miktarına göre değişir. Hafif durumlarda sadaka, orta durumlarda koyun veya keçi kesmek, ağır durumlarda büyükbaş kesmek gerekebilir. Örneğin tırnak kesmek, koku kullanmak ya da dikişli elbise giymek için genelde koyun kesilir. Çok az miktarda ve bilmeden yapılanlarda ceza düşebilir. Bu konu ayrıntılıdır ve kişiye göre değişir; mutlaka kafile din görevlisine ya da müftülüğe danışarak kesin hükmü öğrenin.
Hacda sık yapılan hatalar nelerdir?
En sık görülenler şunlardır: mîkatı ihramsız geçmek, tavafta şavt sayısını eksik bırakmak, sa'yı tavaftan önce yapmak, taşlama sırasını karıştırmak, veda tavafını atlamak. Manevi tarafta ise kalabalıkta insanları itmek, tartışmak ve sabrı kaybetmek en çok rastlanan hatalardır. Alışverişe ibadetten çok zaman ayırmak da yaygındır. Bu hataların çoğu önceden ders alıp program okunduğunda kolayca önlenir. Her gün programa bir kez göz atmak çok işe yarar.
İhramlıyken eşiyle ilişki haccı bozar mı?
Arafat vakfesinden önce ihramlı olarak eşiyle ilişkide bulunan kişinin haccı bozulur. Bu durumda ihrama devam edip o yılın haccını tamamlaması, ayrıca büyükbaş kurban kesmesi ve ertesi yıl haccı yeniden yapması gerekir. Arafat'tan sonra, ziyaret tavafından önce olursa hac bozulmaz ama büyükbaş kurban cezası gerekir. Bu hükümler ağırdır; bu yüzden ihramlı süre boyunca çok dikkatli olmak gerekir. Durumunuzu mutlaka müftülüğe bildirip kesin hükmü öğrenin.
Tavafta veya sa'yda eksik kalırsa ne olur?
Tavaftan üç şavttan azı eksik kalırsa ceza kurbanı ile telafi edilir. Dört veya daha fazla şavt eksikse tavaf geçerli sayılmaz ve yeniden yapılması gerekir. Sa'yda bir veya iki şavt eksikse sadaka, daha fazlası eksikse kurban gerekir. Mümkünse Mekke'den ayrılmadan eksiği tamamlamak en kolay yoldur. Bu yüzden eksik olduğunu fark ettiğiniz anda hemen kafile görevlisine söyleyin; dönüş yaptıktan sonra telafisi çok daha zordur.
Harem bölgesinde avlanmak ve bitki koparmak neden yasak?
Mekke çevresindeki Harem bölgesi dokunulmaz kabul edilmiştir. Burada kara avı yapmak, ağaç ve bitki koparmak yasaktır. Bu yasak yalnız ihramlıya değil, bölgede bulunan herkese şâmildir. Amaç, bu alanın güvenliğini ve huzurunu korumaktır. Yasağı çiğneyen kişi için tazminat ve ceza hükümleri vardır. İnsanların diktiği bitkiler ve otlar ile zararlı hayvanlar bu yasağın dışındadır. Bu kural, İslam'ın canlıya ve çevreye verdiği değerin de göstergesidir.
İhramlıyken maske veya gözlük takmak sakıncalı mı?
Hayır. Gözlük, güneş gözlüğü, saat, kemer, yüzük ve sağlık amaçlı maske takmak ihramı bozmaz. Erkekler için yasak olan şey, dikişli elbise giymek ve başı ya da ayak üstünü örtmektir. Çanta taşımak, kulaklık kullanmak, telefonla konuşmak da serbesttir. Sağlık nedeniyle bandaj, atel ya da korse kullanmak da caizdir. Bu konularda gereksiz vesveseye kapılmayın; ihramın özü, yasaklara dikkat etmek ve haccın anlamına odaklanmaktır.
Kalabalıkta itişmek ve tartışmak günah mı?
İhramlı kişi için kavga etmek, sert söz söylemek ve insanı incitmek açıkça yasaklanmıştır. Kur'an'da hac günlerinde tartışmanın olmayacağı bildirilir. Kalabalıkta itmek, yaşlı birini sıkıştırmak, saf bozmak kul hakkına girer. Üstelik bunlar nafile bir sünneti yapmak uğruna işlenir ki bu hiç makul değildir. Haccın asıl eğitimi sabırdır: beklemeyi, sıraya girmeyi ve başkasına yol vermeyi öğretir. Bu dersi alan kişi haccını kazanmış olur.
Kul Hakkı ve Helalleşme →Öfkelenince Okunacak Dua →Helal ve Haram Soruları →
Hacda alışveriş yapmak doğru mu?
Alışveriş yapmak yasak değildir. Kur'an'da hac mevsiminde ticaret yapmanın bir sakıncası olmadığı bildirilir. Hediye almak, yakınlara ikram getirmek güzel bir âdettir. Ancak ibadet için gidilen bir yolculukta vaktin çoğunu çarşıda geçirmek yazık olur. Bir denge kurmak gerekir: ibadet önce, alışveriş sonra. Ayrıca hediye yarışına girip bütçeyi zorlamak gereksiz bir yüktür. Getirdiğiniz küçük bir zemzem ya da hurma, pahalı bir eşya kadar kıymetlidir.
Ticaret Ahlakı →Hacı Dönüşü Zemzem ve Hurma İkramı →Mağaza →
Medine Ziyareti, Dönüş ve Pratik Sorular
Medine ziyareti haccın şartı mı?
Hayır, Medine ziyareti haccın farz veya vacip bir parçası değildir. Ancak Mescid-i Nebevî'yi ve Hz. Peygamber'in kabrini ziyaret etmek çok faziletli kabul edilir ve neredeyse bütün hac programlarında yer alır. Medine'de kalınan günler ibadet, sohbet ve huzur için güzel bir fırsattır. Ziyaret ederken edebi korumak, yüksek sesle konuşmamak ve kalabalığı zorlamamak gerekir. Medine ziyaretini yapmayan kişinin haccı eksik olmaz.
Mescid-i Nebevî'de kırk vakit namaz şart mı?
Hayır, şart değildir. Kırk vakit namaz kılmaya dair rivayetin sıhhati âlimler arasında tartışmalıdır ve bu bir zorunluluk olarak bildirilmemiştir. Programınız kaç gün ise o kadar namaz kılarsınız; eksik kalması bir kusur değildir. Önemli olan, kılınan namazların huşu ile kılınmasıdır. Kırk vakti tamamlamak için kendinizi ya da kafileyi zorlamak gerekmez. Mescid-i Nebevî'de kılınan her namazın sevabının büyük olduğu bildirilmiştir; bu müjde sayıya bağlı değildir.
Kabir ziyaretinde nasıl davranılır?
Kabir ziyaretinde selam verilir, dua ve Fatiha okunur. Kabirden medet istemek, kabre el sürüp bereket ummak ya da kabre secde etmek doğru değildir; bunlar tevhid inancına aykırıdır. İstenecek şey Allah'tan istenir. Hz. Peygamber'in kabri önünde salavat getirmek, selam vermek ve dua etmek yeterlidir. Kalabalıkta beklemek, sıraya uymak ve yüksek sesle konuşmamak edeptendir. Bu edep, ziyaretin asıl değerini oluşturur.
Kabir Ziyareti Duası →İman ve Akaid Soruları →Ölüm ve Cenaze Soruları →
Hacdan dönen kişiye nasıl davranılır?
Hacıyı karşılamak, ona hayırlı olsun demek ve dua istemek güzel bir gelenektir. Hacıdan dua istemek tavsiye edilen bir davranıştır. Ancak karşılamayı gösterişe çevirmek, kalabalık törenler düzenleyip hacıyı yormak doğru değildir. Hacı yolculuktan yorgun dönmüştür; ziyaretleri birkaç güne yaymak daha nazik olur. Getirilen zemzem ve hurmayı ikram etmek ise güzel bir paylaşmadır. Kırk gün ziyaret gibi uygulamalar örftür, dinî bir zorunluluk değildir.
Hacıları Dualarla Uğurlamak ve Karşılamak →Hacı Ziyareti İçin Kırk Gün →Hacdan Dönenden Dua İstemek →
Hacı unvanı kullanmak doğru mu?
Hacı sözü, hac yapmış kişiyi anlatan bir sıfattır ve kullanılmasında sakınca yoktur. Ancak bunu bir makam gibi taşımak, öne çıkmak için kullanmak ya da bu unvanla insanlara üstünlük kurmak haccın ruhuna aykırıdır. Hac, kibri kıran bir ibadettir; herkesin aynı örtüyle aynı safta durduğu bir derstir. Hacdan dönen kişinin asıl göstermesi gereken şey, unvan değil ahlaktır. Dilinin, elinin ve komşuluğunun güzelleşmesi en güzel hacı belgesidir.
Hacdan sonra günahlar gerçekten silinir mi?
Hadislerde kabul edilmiş haccın kişiyi arınmış olarak döndürdüğü müjdelenir. Bu müjde, Allah'a karşı işlenen kusurlar için anlaşılır. Kul hakkı ise ancak hak sahibinin affıyla düşer; bu yüzden borçlar ödenmeli, kırılan kalpler kazanılmalıdır. Ayrıca bu müjde, hacdan sonra eski hâle dönmek için bir izin değildir. Asıl soru, haccın insanda kalıcı bir değişiklik bırakıp bırakmadığıdır. Bırakmışsa müjdeye yakın olunur, bırakmamışsa yolculuk bir gezi hâline gelir.
Hac ve umre hangi hicri aylarda olur?
Hac, Zilhicce ayının 8-13. günleri arasında yapılır. Arefe günü Zilhicce'nin 9'u, Kurban Bayramı 10'u ile başlar. Umre ise yılın her ayında yapılabilir. Hicri takvim ay yılı esaslı olduğu için hac zamanı, miladi takvimde her yıl yaklaşık on bir gün geriye kayar. Bu yüzden yıllara göre hac mevsimi bazen yaza bazen kışa düşer. Tarihleri hesaplamak için hicri takvim çeviriciyi kullanabilir, dinî günler listesine bakabilirsiniz.
Hicri Takvim Çevirici →Dini Günler →Kurban Bayramı ve Arefe →
Veda Haccı nedir, neden önemlidir?
Veda Haccı, Hz. Peygamber'in vefatından kısa süre önce yaptığı son haccıdır. Bu hacda yüz binden fazla Müslümana hitap ettiği bir konuşma yaptığı bildirilir. Bu konuşmada kan dökmenin, kul hakkı yemenin ve faizin haramlığı, kadınların hakları ve insanların eşitliği vurgulanmıştır. Hac görevlerinin bugünkü uygulaması büyük ölçüde bu hacda gösterilen örneğe dayanır. Bu yüzden Veda Haccı hem bir ibadet örneği hem bir ahlak beyannamesi sayılır.
Veda Haccı →Veda Haccında Kesilen Kurbanlar →Medine Dönemi →
Hac ve umre öğrenmek için nereden başlamalıyım?
En kolay yol, önce genel bir rehber okumak, sonra terimleri öğrenmektir. Hac ve umre rehberlerimiz görevleri sırayla anlatır. Ardından ihram, mîkat, tavaf, sa'y gibi terimleri sözlükten tek tek okuyabilirsiniz. Kafilenizin hazırlık derslerine katılmak, soru sormak için en iyi fırsattır. Gitmeden önce namazlarınızı ve varsa kaza borcunuzu gözden geçirmek de iyi olur. Anlamadığınız bir konu kaldıysa müftülüğe ya da Alo 190'a sormaktan çekinmeyin.
Hac Nasıl Yapılır →Umre Nasıl Yapılır →Yeni Başlayanlar İçin Sorular →