Teravih ve İtikâf ile İlgili Sık Sorulan Sorular
Teravih namazı ve itikâf hakkında en çok sorulan sorular: rekât sayısı, kılınışı, cemaat, tesbihat, itikâfa giriş şartları, itikâfı bozan haller ve son on gün.
Teravih namazı, Ramazan ayına özel kılınan ve yatsı namazından sonra eda edilen bir sünnet namazdır. İtikâf ise bir kimsenin ibadet niyetiyle camide veya mescitte belirli bir süre kalmasıdır. Her ikisi de Ramazan'ı daha verimli geçirmenin kapısını açar. Bu sayfada teravihin hükmü, rekât sayısı, kılınış şekli, aralarda okunan tesbihat, cemaatle kılma, evde kılma, yolculukta ve hastalıkta durum gibi soruları topladık. İtikâf bölümünde ise itikâf çeşitleri, kadınların itikâfı, itikâfa giriş ve çıkış, itikâfı bozan haller ve son on gecenin ihyası ele alındı.
Cevaplar Hanefî mezhebi esas alınarak, Diyanet İşleri Başkanlığı ilmihal çizgisinde ve sade bir dille hazırlandı. Gerektiği yerde Şâfiî mezhebindeki farklı uygulamaya işaret edildi. Âlimler arasında görüş farkı bulunan meselelerde bu durum ayrıca belirtildi. Burada okuduklarınız genel bilgi niteliğindedir; kendi durumunuza özel kesin bir hüküm için bağlı bulunduğunuz müftülüğe ya da Alo 190 Dinî Sorular Hattı'na danışmanızı tavsiye ederiz.
80 soru ve cevap · 9 başlık
Teravih Namazı Nedir, Hükmü Nedir
Teravih namazı nedir?
Teravih, yalnızca Ramazan ayında yatsı namazından sonra kılınan sünnet bir namazdır. Adı, Arapça'da "rahatlamak, dinlenmek" anlamına gelen kökten gelir; çünkü her dört rekâtın ardından kısa bir ara verilip oturulur. Teravih Ramazan gecelerine ayrı bir bereket katar, camileri doldurur ve Kur'an'ın hatimle okunmasına vesile olur. Ramazan'ın ilk gecesinden son gecesine kadar kılınır; bayram gecesi artık teravih kılınmaz.
Teravih namazı farz mı, sünnet mi?
Teravih farz değildir; sünnet-i müekkede, yani kuvvetli sünnet sayılır. Hem erkekler hem kadınlar için sünnettir. Kılınmadığında günah işlenmiş olmaz, fakat büyük bir sevap kaçırılmış olur. Bu yüzden teravih kılamayan kişinin vicdan azabı duymasına gerek yoktur; gücü yettiği kadar kılması yeterlidir. Farz olan namazlar beş vakit namazdır; teravih bunların yerine geçmez ve onlardan önce gelmez.
Sünnet-i Müekkede →Farz, Vacip, Sünnet, Mekruh Nedir →Namaz Soruları →
Teravih namazının vakti ne zaman başlar, ne zaman biter?
Teravihin vakti yatsı namazının farzı kılındıktan sonra başlar ve tan yeri ağarıncaya, yani sabah vakti girinceye kadar sürer. Yatsıyı kılmadan teravihe başlanmaz. Vitir namazı ise gecenin son namazı olduğu için normalde teravihten sonra kılınır. Gece yarısından sonra da teravih kılınabilir; sevabı eksilmez. Vakit çıktıktan sonra teravih kaza edilmez, çünkü nafile namazların kazası gerekmez.
Teravih namazı kaç rekâttır?
Hanefî ve Şâfiî mezheplerinde yaygın uygulama yirmi rekâttır ve camilerde genellikle böyle kılınır. Bununla birlikte sekiz rekât kılındığına dair rivayetler de bulunduğu için rekât sayısında âlimler arasında görüş farkı vardır. Yirmi rekâtın tamamını kılamayan kişi sekiz, on veya on iki rekât kılabilir; kıldığı kadarının sevabını alır. Önemli olan gecenin bir bölümünü namazla geçirmektir. Hiç kılmamak yerine az kılmak her zaman daha hayırlıdır.
Teravih namazının fazileti nedir?
Ramazan gecelerini ibadetle geçirmenin bağışlanmaya vesile olduğu hadislerde bildirilmiştir. Teravih, bu ihyanın en kolay ve en yaygın yoludur. Namazla birlikte Kur'an dinlenir, cemaatin bereketi yaşanır ve oruçla geçen gün manevi bir tamamlanmaya kavuşur. Teravih ayrıca kişiyi yatsıdan sonra boş vakit geçirmekten alıkoyar. Bir ayı düzenli olarak gece ibadetiyle geçiren kişide, Ramazan sonrasına taşınan güzel bir alışkanlık da oluşur.
İmanla Ramazan Orucu →Ramazanda Cennet Kapıları Açılır →Ramazan Ayı ve Kadir Gecesi →
Teravih kılmayan kişi günaha girer mi?
Hayır. Teravih sünnet olduğu için kılmayan kişi günahkâr olmaz. Ancak sürekli ve bilerek terk etmek, sünnete karşı ilgisizlik sayıldığı için hoş görülmez. Çalışan, hasta olan, küçük çocuğu bulunan ya da gece uyanamayan kişiler kendilerini suçlamamalıdır. Böyle durumlarda sekiz rekât kılmak veya sadece birkaç gece kılmak da kıymetlidir. Asıl olan farz namazların ve orucun aksamamasıdır; teravih onların üzerine eklenen bir güzelliktir.
Teravih namazı hangi gece ilk kez kılınır?
Teravih, Ramazan'ın ilk gününün orucuna denk gelen geceden değil, ilk orucun tutulacağı gecenin yatsısından itibaren kılınır. Yani Şaban'ın son günü akşam yatsı namazından sonra ilk teravih kılınır ve ertesi sabah ilk oruca başlanır. Son teravih ise Ramazan'ın son orucunun akşamından bir gece önce kılınır. Bayram gecesi teravih kılınmaz, o gece bayram tekbirleriyle ve dualarla ihya edilir.
Teravih namazı nafile mi, yoksa yatsının sünneti mi?
Teravih, yatsı namazının son sünneti değildir; kendine ait, Ramazan'a özgü ayrı bir sünnet namazdır. Bu yüzden yatsının son sünneti kılındıktan sonra teravihe başlanır. Teravihi kılmak yatsının sünnetini düşürmez, yatsının sünnetini kılmak da teravih yerine geçmez. Niyet ederken "teravih namazına" niyet etmek gerekir. Niyeti karıştıran kişinin namazı yine nafile olarak geçerli olur, fakat doğru niyet alışkanlığı kazanmak güzeldir.
Teravih Ramazan dışında kılınabilir mi?
Teravih adıyla ve teravih niyetiyle yalnız Ramazan gecelerinde kılınır. Ramazan dışında kılınan gece namazları teravih değil, teheccüd veya başka nafile namazlar olur. Bu namazların da sevabı büyüktür; gece kalkıp iki ya da dört rekât kılmak her mevsimde güzeldir. Yani teravihi sevdiyseniz Ramazan bitince bu alışkanlığı teheccüdle sürdürebilirsiniz. Böylece Ramazan'da kazandığınız ritim yıl boyunca devam eder.
Teheccüd Namazı →Nafile İbadetler Soruları →Gecenin Son Üçte Birinde Dua →
Teravih Nasıl Kılınır, Tesbihat ve Dualar
Teravih namazı nasıl kılınır?
Teravih ikişer rekât hâlinde kılınabileceği gibi dörder rekât hâlinde de kılınabilir. En kolayı ikişer rekât kılmaktır: her iki rekâtta bir selam verilir, kısa bir ara verilir, sonra yeni niyetle devam edilir. İki rekâtlı kılışta her rekâtta Fâtiha ve ardından bir sûre okunur. Dörder rekât kılınacaksa son iki rekâtta da sûre okunur, çünkü teravihin bütün rekâtları nafile hükmündedir. Yirmi rekât tamamlandıktan sonra vitir namazı kılınır.
Teravih Namazı →Namaz Nasıl Kılınır →Teravih Namazı Rehberi →
Teravih namazına nasıl niyet edilir?
Kalpten "Allah'ın rızası için teravih namazını kılmaya" niyet etmek yeterlidir. Dille söylemek şart değildir, ancak söylemek niyeti pekiştirir. Cemaatle kılıyorsanız niyete "uydum hazır olan imama" cümlesini eklemek âdet olmuştur. İkişer rekât kılındığında her selamdan sonra yeniden niyet edilir. Niyette rekât sayısını saymak gerekmez; o anda kılacağınız iki veya dört rekâda niyet etmeniz yeterlidir.
Teravihte aralarda okunan tesbihat nedir?
Her dört rekâtın ardından verilen arada salavat getirilir, tesbih çekilir ve kısa dualar okunur. Camilerde müezzinin okuduğu ilahiler ve salavatlar bu arayı doldurur. Bu tesbihatın belirli bir şekli farz veya vacip değildir; bölgeden bölgeye değişir. İsterseniz sadece "Sübhânallâhi vel-hamdü lillâh" diyerek ya da sessizce salavat getirerek de bekleyebilirsiniz. Bu aralar hem dinlenmeye hem de kalbi toplamaya yarar.
Teravihte hangi sûreler okunur?
Teravihte okunacak sûreler konusunda bir zorunluluk yoktur. Camilerde imam genellikle Kur'an'ı baştan sona okuyarak hatim yapar. Tek başına kılan kişi bildiği kısa sûreleri sırayla okuyabilir. Ezberi az olan kişi Fâtiha'dan sonra İhlâs, Kevser, Asr gibi kısa sûreleri tekrar edebilir; aynı sûreyi birden çok rekâtta okumak namazı bozmaz. Ezber yapmak isteyenler Ramazan'ı yeni sûreler öğrenmek için güzel bir fırsat olarak değerlendirebilir.
Teravihten sonra vitir namazı nasıl kılınır?
Vitir üç rekâttır ve gecenin son namazı olması tavsiye edilir. Üçüncü rekâtta Fâtiha ve sûre okunduktan sonra tekbir alınıp eller kaldırılır, ardından Kunut duaları okunur ve rükûa varılır. Hanefî mezhebinde vitir vaciptir; Şâfiî mezhebinde sünnet sayılır ve bir rekât olarak da kılınabilir. Teravihi cemaatle kılan kişi vitri de cemaatle kılabilir. Gece teheccüd kılmayı planlayan kişi vitri en sona bırakabilir.
Teravihi dörder rekât kılmak mı, ikişer rekât kılmak mı daha iyi?
İkisi de caizdir ve sevabı birdir. İkişer rekât kılmak hem daha kolaydır hem de yorulmayı azaltır; bu yüzden camilerde yaygın uygulama ikişer rekâttır. Dörder rekât kılmak isteyen kişi, son iki rekâtta da Fâtiha'dan sonra sûre okumayı unutmamalıdır. Dizleri ağrıyan, ayakta durmakta zorlanan kişiler için ikişer rekât daha uygundur. Hangisi size kolay geliyorsa onu seçebilirsiniz; kolaylaştırmak sünnettendir.
Teravihte rekât sayısını şaşırdım, ne yapmalıyım?
Teravih ikişer rekât hâlinde kılındığında sayı karışsa bile her iki rekât kendi içinde tamamlanmış bir namaz olduğu için sorun olmaz. Kaç rekât kıldığınızdan emin olamıyorsanız az olduğunu düşündüğünüz sayıyı esas alıp birkaç rekât daha kılabilirsiniz. Fazla kılmak nafilede sakınca doğurmaz. Takip etmekte güçlük çekenler tesbih veya zikirmatikle sayabilir. Namaz içinde sehven bir eksiklik olursa sehiv secdesi yapılır.
Teravih namazında Kur'an'a bakarak okunabilir mi?
Hanefî mezhebinde namaz kılarken Mushaf'tan ya da ekrandan bakıp okumak namazı bozar; çünkü bu, namazın dışından yardım almak sayılır. Bu yüzden teravihte okunacak sûrelerin ezbere bilinmesi gerekir. Şâfiî mezhebinde ise bakarak okumaya cevaz veren görüşler bulunduğu için uygulamada fark vardır. Ezberiniz az ise bildiğiniz kısa sûrelerle kılın. Hafızlık yapan kişiler teravihi ezberlerini pekiştirmek için değerlendirebilir.
Teravih namazından sonra dua edilir mi?
Evet. Teravih ve vitirden sonra dua etmek hem camilerde hem evde yaygın bir adaptır. Belirli bir dua şekli şart değildir; kendi dilinizle istediğinizi isteyebilirsiniz. Ramazan geceleri duanın kabulüne en yakın vakitlerden sayılır. Dua ederken önce hamd, sonra salavat, ardından dilek sıralaması tavsiye edilir. Son on gecede af ve bağışlanma dilemek özellikle öne çıkar.
Duanın Adabı ve Kabul Vakitleri →Dua Adabı Soruları →Seyyidül İstiğfar Duası →
Teravihte Cemaat, Cami ve İmam
Teravihi cemaatle kılmak şart mı?
Şart değildir, fakat cemaatle kılmak daha faziletlidir. Teravihte cemaat, "sünnet-i kifâye" olarak nitelendirilir; yani bir mahallede cemaatle kılınıyorsa herkesin camiye gitmesi gerekmez. Evde tek başına kılan kişinin teravihi de eksik sayılmaz. Camiye gitmek zor olan yaşlılar, hastalar ve küçük çocuğu olanlar evde rahatça kılabilir. Önemli olan namazı huzurla ve acele etmeden kılmaktır.
Cemaatle Namaz ve İmamlık →Cemaatle Namazın Fazileti →Cami Adabı Soruları →
Teravihi evde tek başıma kılabilir miyim?
Evet, kılabilirsiniz. Evde kılan kişi ikişer rekât hâlinde, bildiği kısa sûrelerle rahatça kılar. Sesli ya da sessiz okuması kendi tercihine bırakılmıştır; tek başına kılan erkek sesli de okuyabilir. Aralarda dinlenmek, su içmek, salavat getirmek serbesttir. Ev halkıyla birlikte kılınacaksa içlerinden biri imam olur. Evde kılmanın en büyük avantajı acele etmeden, ağır ağır kılmaktır.
Evde eşimle teravih kılacağız, nasıl dururuz?
Eşler birlikte kılacaksa erkek imam olur ve önde durur, kadın onun arkasında saf tutar. Yan yana durulmaz. Çocuklar da varsa erkek çocuklar imamın arkasında, kadınlar en arkada durur. İmam olan kişi Fâtiha ve sûreyi sesli okur. Kadınlar kendi aralarında kılacaklarsa içlerinden biri imamlık yapabilir; bu konuda mezhepler arasında görüş farkı bulunduğundan uygulamayı müftülüğe sormak yerinde olur.
Teravihe geç kaldım, cemaate nasıl katılırım?
Camiye geldiğinizde önce yatsının farzını kılmanız gerekir; yatsıyı kılmadan teravihe katılmak olmaz. Yatsıyı kıldıktan sonra cemaatin kıldığı rekâttan itibaren teravihe uyarsınız. Kaçırdığınız rekâtları sonradan tamamlamak zorunda değilsiniz, çünkü teravih nafiledir. İsterseniz cemaat bittikten sonra eksik kalanları tek başınıza kılabilirsiniz. Acele ederek yatsıyı eksik kılmak doğru değildir.
Camide teravih çok hızlı kılınıyor, ne yapabilirim?
Namazın rükünlerinin düzgün yerine getirilmesi, hızdan önce gelir. Rükûda ve secdede bir anlık durmak, doğrulmayı tamamlamak gerekir. Kıldığınız cemaat çok hızlıysa ve siz yetişemiyorsanız imamı geçmemek kaydıyla hareketlerinizi tamamlamaya çalışın. Rahat kılamıyorsanız evde kılmayı tercih edebilir ya da daha yavaş kılan bir cami arayabilirsiniz. Cami görevlisine kibarca iletmek de mümkündür.
Teravih kılan imama hangi durumda uymak gerekir?
Cemaate uyan kişi imamın hareketlerini takip eder; imamdan önce rükûa ya da secdeye gitmez. İmam Fâtiha ve sûreyi okurken cemaat susar ve dinler. İmam yanlış bir rekât sayısına giderse cemaat "sübhânallah" diyerek hatırlatır. Cemaatle kılarken kendi başınıza fazladan rekât eklemeniz gerekmez. Teravihte imama uymanın kuralları diğer namazlardakiyle aynıdır.
Camiye girince hemen teravihe mi durulur?
Camiye giren kişinin oturmadan önce iki rekât tahiyyetü'l-mescid namazı kılması güzel bir sünnettir. Ancak cemaat o anda namazdaysa doğrudan cemaate katılmak daha doğrudur. Yatsıyı kılmadıysanız önce yatsıyı eda edin. Camiye girerken sağ ayakla girmek, dua okumak ve sessiz olmak adaptandır. Cep telefonunu sessize almak da cemaate saygının bir parçasıdır.
Tahiyyetü'l-Mescid Namazı →Camiye Girerken Okunacak Dua →Cami Adabı Soruları →
Teravihte hatim takip etmek nasıl olur?
Pek çok camide imam her gece yaklaşık bir cüz okuyarak Ramazan boyunca Kur'an'ı hatmeder. Buna "mukabele ile teravih" denir. Cemaat sadece dinlemekle de hatme ortak olur. Hatmi evde takip etmek isteyenler gündüz mukabele dinleyip gece teravihi kısa sûrelerle kılabilir. Hatim bitince dua edilir. Hatim takibi, Ramazan'ı planlı geçirmenin en güzel yollarından biridir.
Teravihte saf tutarken nelere dikkat edilir?
Saflar düzgün, omuz omuza ve boşluksuz olur. Ön saflar dolmadan arka safa geçilmez. Geçiş yollarını ve kapı önlerini kapatmamak gerekir. Çocuklar yanınızdaysa onları da düzenli durmaya alıştırmak güzeldir. Yaşlılar ve ayakta zorlananlar için sandalyeli bölümler ayrılmış olabilir; buraları amacına uygun kullanmak cemaatin rahatını korur. Namaz bitince aceleyle itişmeden çıkmak da adaptandır.
Teravihle İlgili Özel Durumlar
Oruç tutmayan kişi teravih kılabilir mi?
Evet, kılabilir. Teravih orucun şartı değildir; oruçla teravih birbirinden ayrı iki ibadettir. Hastalık, yolculuk, hamilelik veya özür sebebiyle oruç tutamayan kişi teravihi kılabilir ve sevabını alır. Aynı şekilde oruç tutup teravih kılmayan kişinin orucu da eksik olmaz. Mazeretiyle oruç tutamayan kişinin teravihe devam etmesi, Ramazan'ın bereketinden mahrum kalmaması için güzel bir yoldur.
Yolculukta teravih kılınır mı?
Yolcu teravih kılabilir, fakat kılmaması da mazeret sayılır. Seferî olan kişinin farz namazları kısalır; teravih ise nafile olduğu için kısalma söz konusu değildir, tamamen kılınır veya terk edilir. Yolda yorgun olan kişi sekiz rekât kılıp bırakabilir. Uzun yol sonrası dinlenmeyi tercih etmek günah değildir. İmkân bulunca yoldaki bir camide cemaate katılmak da güzel bir tercihtir.
Seferî Namaz →Yolculukta Namaz ve Seferîlik →Seyahat ve Gurbet Soruları →
Hasta veya yaşlı biri teravihi oturarak kılabilir mi?
Evet. Ayakta durmakta zorlanan kişi teravihi sandalyede veya yerde oturarak kılabilir. Nafile namazlarda oturarak kılmak, özür bulunmasa dahi caizdir; özür varsa hiç tereddüt edilmez. Rükû için başını eğmek, secdeyi mümkünse yere, değilse ima ile yapmak yeterlidir. Dizleri ağrıyan kişi rekât sayısını azaltabilir. Sağlığı zorlayacak şekilde ibadet etmek tavsiye edilmez; kolaylık dinin esasıdır.
Hasta Namazı →Hasta Namazı Rehberi →Sağlık ve Tıp Soruları →
Vardiyalı çalışıyorum, teravihi ne zaman kılabilirim?
Teravihin vakti yatsıdan sabah namazı vaktine kadar sürdüğü için gece boyunca herhangi bir saatte kılabilirsiniz. Gece vardiyasından döndüğünüzde sabah vakti girmemişse teravihi kılabilirsiniz. Vakit çıkmışsa teravih düşer; kaza edilmez. İşinize göre sekiz veya on rekât kılmayı hedeflemek daha sürdürülebilir olur. Yorgunluktan farz namazın aksamaması için önce farzlara dikkat etmek gerekir.
Teravih kılarken uyku bastırıyor, ne yapmalıyım?
Uykulu hâlde namaz kılmak huzuru azaltır. Böyle durumlarda kısa bir süre dinlenip sonra kılmak ya da rekât sayısını azaltmak daha doğrudur. Abdest tazelemek, yüzünüzü yıkamak ve biraz hareket etmek uykuyu dağıtır. Gözleriniz kapanacak kadar yorgunsanız teravihi bırakıp uyumanız, sonra sabah namazına kalkabilmeniz daha hayırlı olur. Devamlı az amel, aralıklı çok amelden değerlidir.
Teravih kılarken abdestim bozuldu, namaza nereden devam ederim?
Abdest bozulduğunda namazdan çıkılır, abdest alınıp o iki veya dört rekât baştan kılınır. Önceden tamamladığınız rekâtlar geçerliliğini korur; onları tekrar etmeniz gerekmez. Cemaatte böyle bir durum olursa safları rahatsız etmeden sessizce çıkmak gerekir. Dönüşte cemaatin bulunduğu rekâttan itibaren uyulur. Özür sahibi olanların abdest hükümleri farklıdır, bu konuda ayrı bilgi almak gerekir.
Kazaya kalmış namazlarım var, teravih mi kılsam kaza mı?
Âlimlerin çoğunluğuna göre üzerinde kaza namazı bulunan kişinin nafileler yerine kaza kılması daha uygundur; çünkü farz borcu öncelikli sayılır. Bu konuda görüş farkı vardır: bazı âlimler teravihin Ramazan'a özgü olmasını gözeterek ikisinin birlikte sürdürülmesini tavsiye eder. Pratik bir yol, teravih rekâtlarının bir kısmını kaza olarak kılmaktır. Kendi durumunuza uygun hükmü müftülüğe veya Alo 190'a sorabilirsiniz.
Teravih namazını televizyondan veya internetten imama uyarak kılabilir miyim?
Hayır. Cemaat olabilmek için imamla aynı mekânda bulunmak ve safların birbirine bağlı olması gerekir. Ekran karşısında imama uyarak kılınan namaz cemaat sayılmaz. Ancak yayını dinleyerek kendi başınıza kılabilirsiniz; bu durumda namazınız münferit, yani tek başına kılınmış olur. Yayınları Kur'an dinlemek ve hatme eşlik etmek için değerlendirmek güzeldir. Namazı ise kendi niyetinizle kılmanız gerekir.
Teravih için ayrı bir ücret veya bağış gerekir mi?
Hayır. Teravih kılmanın hiçbir maddi karşılığı yoktur ve camiye girmek ücretsizdir. Ramazan'da camilerde yapılan bağış toplamaları gönüllülük esasına dayanır; vermek zorunda değilsiniz. İbadetin karşılığında para istenmesi dinen uygun görülmez. Yardım etmek isteyenler güvenilir kurumlar aracılığıyla bağış yapabilir. Fitre ve zekât gibi mali yükümlülükler ise teravihten bağımsız, ayrı ibadetlerdir.
Fitre (Sadaka-i Fıtr) →Fitre Fidye Hesaplama →Zekât ve Sadaka Soruları →
Kadınlar, Çocuklar ve Teravih
Kadınlar teravih namazı kılabilir mi?
Evet. Teravih kadınlar için de sünnettir ve sevabı aynıdır. Kadınlar teravihi evlerinde tek başına ya da aile içinde cemaatle kılabilir. Camilerde kadınlara ayrılmış bölümlerde cemaate katılmak da mümkündür. Küçük çocuğu olan, ev işleri yoğun olan kadınlar rekât sayısını azaltabilir. Hayız ve lohusalık günlerinde namaz kılınmadığı için o günlerde teravih de kılınmaz ve sonradan kaza edilmez.
Kadınlar camiye teravihe gidebilir mi?
Gidebilir. Camilerde kadınlar için ayrılmış bölümler bulunur ve Ramazan'da bu bölümler genellikle daha geniş tutulur. Giderken tesettüre uygun giyinmek ve namazlık, seccade gibi ihtiyaçları yanında götürmek rahatlık sağlar. Kalabalık saatlerde erken gitmek yer bulmayı kolaylaştırır. Küçük çocuklarla gidildiğinde cemaati rahatsız etmemek adına ara ara dışarı çıkmak gerekebilir. Camiye gitmek zorsa evde kılmak da tam sevaplıdır.
Hayız hâlindeyken teravih dinlenebilir mi, zikir yapılabilir mi?
Hayız günlerinde namaz kılınmaz ve oruç tutulmaz. Fakat zikir, salavat, dua ve tesbih yapılabilir; vaaz ve Kur'an dinlemek de serbesttir. Mushaf'a dokunmadan ezberden âyet okumak konusunda âlimler arasında görüş farkı vardır. Bu günlerde camiye girmekten kaçınmak genel uygulamadır. Ramazan'ın bereketinden mahrum kalmamak için zikir, sadaka, iftar hazırlığı ve ikram gibi amellerle devam edilebilir.
Lohusa kadın teravih kılabilir mi?
Lohusalık (nifas) süresince kadın namaz kılmaz, dolayısıyla teravih de kılmaz. Bu dönemin namazları sonradan kaza edilmez. Kanama kesilip gusül yapıldıktan sonra namazlara ve teravihe devam edilebilir. Doğum sonrası yorgunluk sürüyorsa teravihi oturarak ve az rekâtla kılmak uygundur. Bu dönemde dua, zikir ve istiğfar ile Ramazan'ı ihya etmek mümkündür.
Hayız ve Nifas Hükümleri →Gusül Abdesti Nasıl Alınır →Kadın ve İbadet Soruları →
Hamileyim, teravih kılmam gerekir mi?
Teravih sünnet olduğu için zorunlu değildir. Hamilelikte ayakta uzun süre durmak zor olabilir; bu durumda oturarak kılmak ya da rekât sayısını azaltmak uygundur. Sağlığınızı zorlamayın; kendinizi iyi hissetmediğiniz günlerde teravihi bırakıp dinlenmek sakınca doğurmaz. Farz namazları aksatmamaya öncelik verin. Sağlıkla ilgili kararlarda hekiminizin önerisini esas almak gerekir.
Çocuklar teravihe getirilir mi?
Çocuklara namaz farz değildir, fakat alıştırmak güzeldir. Teravih, çocukların cami ortamını sevmesi için iyi bir fırsattır. Küçük çocukları çok kalabalık olmayan saatlerde götürmek, uzun süre beklemelerini istememek daha iyi sonuç verir. Yorulduklarında arka tarafta oturmalarına izin vermek, zorlamamak önemlidir. Cemaati rahatsız etmemek adına çocuklarla gelen aileler arka saflarda yer alabilir.
Çocuğuma teravihi nasıl sevdirebilirim?
Zorlamadan, kısa tutarak başlamak en etkili yoldur. Önce birkaç rekâta katılmasını isteyin, sonra süreyi yavaşça artırın. Evde birlikte kılmak, ona küçük bir seccade ayırmak ve kıldığında güzel söz söylemek teşvik eder. Ramazan takviminde kıldığı geceleri işaretlemesi motive edicidir. Ezber uygulamalarıyla kısa sûreler öğrenmesi de namazı kolaylaştırır. Alışkanlık sabırla, azar azar oluşur.
Kadınlar kendi aralarında cemaat yapıp teravih kılabilir mi?
Kadınların kendi aralarında cemaat yapmaları konusunda âlimler arasında görüş farkı vardır. Hanefî mezhebinde kadınların kendi başlarına cemaat kurması mekruh görülmüş, Şâfiî mezhebinde ise caiz kabul edilmiştir. Uygulamada kadınlar genellikle münferit, yani her biri tek başına kılar. Bu konuda bulunduğunuz yerin müftülüğünün görüşünü almak en sağlıklısıdır. Tek başına kılınan teravihin sevabı eksilmez.
Cemaatle Namaz ve İmamlık →Kadın ve İbadet Soruları →Ehl-i Sünnet ve Mezhepler →
İtikâf Nedir, Çeşitleri ve Hükmü
İtikâf nedir?
İtikâf, bir kimsenin ibadet niyetiyle camide veya mescitte bir süre kalmasıdır. Kelime olarak "bir yerde durmak, kendini bir şeye vermek" anlamına gelir. İtikâfa giren kişi dünya işlerinden uzaklaşır; vaktini namaz, Kur'an, zikir, dua ve tefekkürle geçirir. En yaygın şekli Ramazan'ın son on gününde yapılan itikâftır. İtikâf, kalbi dinlendiren ve insanı kendine getiren bir ibadet biçimidir.
İtikâf Terimi →Son On Günde İtikâf →Ramazan Ayı ve Kadir Gecesi →
İtikâfın hükmü nedir, farz mı?
İtikâf farz değildir. Üç çeşidi vardır: Ramazan'ın son on gününde yapılan itikâf sünnet-i müekkede, yılın diğer günlerinde yapılan itikâf müstehap, adanmış itikâf ise vacip sayılır. Yani kendi isteğiyle itikâfa giren kişi sünnet veya müstehap bir ibadet yapmış olur. İtikâfa girmeyen kişi günahkâr olmaz. Adakla üstlenilen itikâf ise yerine getirilmesi gereken bir borç hâline gelir.
İtikâf kaç gün sürer?
Sünnet olan itikâf, Ramazan'ın yirminci gününün akşamından bayram gecesine kadar, yani on gün sürer. Müstehap itikâf için belirli bir süre şartı yoktur; bir saat, bir gece ya da birkaç gün olabilir. Bazı âlimler müstehap itikâfta en az bir gün bulunmasını tercih etmiştir, bu konuda görüş farkı vardır. Adanmış itikâfta ise adanan süre esas alınır. On gün imkânı olmayan kişi bir veya iki gece ile başlayabilir.
İtikâf nerede yapılır, evde olur mu?
Erkekler için itikâf, cemaatle beş vakit namaz kılınan bir camide yapılır. Bu konuda mezhepler arasında ayrıntı farkları vardır; bazı âlimler her mescidi, bazıları yalnız cemaatle namaz kılınan mescitleri yeterli görür. Kadınlar ise evlerinde, namaz için ayırdıkları bir bölümde itikâfa girebilir. Evde itikâf yapan kadının o odada kalması, zaruri ihtiyaçlar dışında çıkmaması esastır. Uygulama ayrıntıları için müftülüğe danışmak yerinde olur.
İtikâfın şartları nelerdir?
İtikâfa girecek kişinin Müslüman olması, akıllı olması ve niyet etmesi gerekir. Erkekler için uygun bir mescit, kadınlar için evde ayrılmış bir namaz yeri bulunmalıdır. Hanefî mezhebinde sünnet ve vacip itikâfta oruçlu olmak da şart görülür; bu yüzden Ramazan itikâfı oruçla birlikte yürür. Cünüplük hâlinde itikâf devam etmez, gusül gerekir. Hayız ve lohusalık hâlinde itikâfa girilmez.
Gusül Abdesti Nasıl Alınır →Abdest ve Gusül Soruları →Hayız ve Nifas Hükümleri →
İtikâfın fazileti nedir?
İtikâf, insanın gündelik telaşını bırakıp kendini tamamen ibadete vermesidir. Peygamberimizin Ramazan'ın son on gününde itikâfa girdiği rivayet edilmiştir. Bu günlerde Kadir Gecesi'nin aranması, itikâfın değerini daha da artırır. İtikâf; nefsi terbiye eder, kalbi yumuşatır ve kişiye hesap verme bilinci kazandırır. Kısa süreli bir itikâf bile zihinde kalıcı bir sadelik duygusu bırakır.
Son On Günde İtikâf →Kadir Gecesini Son Onda Arayın →Uzlet →
İtikâf ile halvet ve uzlet arasındaki fark nedir?
İtikâf, belirli şartlarla mescitte veya evin namaz bölümünde ibadet için kalmaktır; fıkhî bir çerçevesi vardır. Uzlet, insanlardan bir süre uzaklaşıp kendine çekilmeyi anlatan daha genel bir kavramdır. Halvet ise yalnız kalma, baş başa kalma anlamında kullanılır. İtikâf bu kavramların İslam'ın belirlediği ölçüler içinde düzenlenmiş biçimidir. Yani itikâf, dünyadan kaçmak değil, dünyaya daha dingin dönmek için bir mola vermektir.
Adak olarak itikâfa girmeye söz verdim, ne yapmalıyım?
Adanan itikâf vacip hâle gelir ve adanan süre kadar yerine getirilmesi gerekir. Adakta gün sayısı belirtildiyse o sayı esas alınır; belirtilmediyse en az bir gün bulunmak gerekir. Hanefî mezhebinde vacip itikâfta oruç şartı bulunduğu için adak itikâfı oruçla birlikte yapılır. Yerine getirilemeyen adakların durumu ayrıntı gerektirir; bu konuda müftülüğe veya Alo 190'a danışmanız tavsiye edilir.
İtikâf sadece Ramazan'da mı yapılır?
Hayır. İtikâfın en faziletlisi Ramazan'ın son on gününde yapılanıdır, fakat yılın her döneminde müstehap itikâf yapılabilir. Mübarek gün ve geceler, üç aylar ve Zilhicce'nin ilk günleri bunun için uygun zamanlardır. Kısa süreli itikâflar da sayılır; camide bir saat oturup namaz, zikir ve Kur'an ile vakit geçirmek niyetle itikâf hükmü alabilir. Böylece yıl boyu sürecek bir alışkanlık kazanılabilir.
Mübarek Gün ve Gece Soruları →Üç Aylar Soruları →Üç Aylar ve Kandil Geceleri →
İtikâfa Nasıl Girilir, Günlük Düzen
İtikâfa nasıl niyet edilir?
Kalpten "Allah'ın rızası için itikâfa girmeye" niyet edilir. Dille söylemek şart değildir ama niyeti netleştirir. Ramazan'ın son on gününde itikâf yapacak kişi, yirminci günün akşamı güneş batmadan önce mescitte bulunmalı ve niyetini o vakitten önce yapmalıdır. Müstehap itikâfta ise mescide girerken niyet etmek yeterlidir. Niyet ederken kaç gün kalacağınızı belirlemek takibi kolaylaştırır.
İtikâfa ne zaman girilir, ne zaman çıkılır?
Ramazan'ın son on günü itikâfı, yirminci günün akşamı güneş batmadan girilir ve Ramazan'ın son günü akşamı, yani bayram hilâli görününce çıkılır. Böylece yirmi birinci geceden itibaren on gece içeride geçirilmiş olur. Müstehap itikâfta giriş ve çıkış kişinin niyetine bağlıdır. Çıkışta dua etmek, mescide hizmet eden görevlilere teşekkür etmek güzel bir adaptır.
İtikâfta günlük program nasıl olmalı?
Belirli bir zorunlu program yoktur, fakat düzen işi kolaylaştırır. Yaygın bir akış şöyledir: teheccüd ve sahur, sabah namazı ve ardından Kur'an, kuşluk vakti dinlenme, gündüz cüz okuma ve zikir, ikindi sonrası tefekkür ve dua, iftar, yatsı ve teravih, gece tekrar Kur'an. Uykuya da yer ayırmak gerekir; itikâf kendini yormak değildir. Her güne bir hedef koymak verimi artırır.
İtikâfta neler yapılır, hangi ibadetler öne çıkar?
Farz namazlar cemaatle kılınır. Bunun yanında Kur'an okumak, zikir ve tesbih çekmek, salavat getirmek, istiğfar etmek, dua etmek ve dinî kitap okumak öne çıkar. Tefekkür de itikâfın bir parçasıdır; kişi geçmişini ve hedeflerini gözden geçirir. Günlük bir vird belirlemek düzen kazandırır. Gereksiz konuşmadan ve telefonla vakit geçirmekten uzak durmak, itikâfın bereketini korur.
İtikâfta uyumak serbest mi?
Evet. İtikâfta uyumak itikâfı bozmaz; uyku da ihtiyaçtandır. Önemli olan uykuyu makul ölçüde tutup vakti büsbütün kaybetmemektir. Mescitte uyurken cemaati rahatsız etmemek, geçiş yollarını kapatmamak ve temizliğe dikkat etmek gerekir. Yanınıza ince bir yatak, yastık ve örtü almak uygundur. Öğle sonrası kısa bir uyku, gece ibadetini kolaylaştırır.
İtikâfta yemek ve içmek nasıl olur?
Ramazan'da itikâfa giren kişi oruçludur; iftar ve sahur dışında yemek içmek olmaz. Yemek mescide getirilebilir ya da mescidin uygun bir bölümünde yenebilir. Mescidi kirletmemek, koku bırakmamak ve artıkları toplamak önemlidir. Pek çok camide itikâf için ayrı bir bölüm ya da çay ocağı bulunur. Sahuru hafif tutmak gündüz ibadetini kolaylaştırır.
İtikâfa giderken yanıma ne almalıyım?
Bir Mushaf veya meal, küçük bir dua kitabı, tesbih, seccade, ince bir yatak ve yastık, temiz çamaşır, havlu, diş fırçası ve misvak işinizi kolaylaştırır. Yazmak için küçük bir defter de faydalı olur. İlaç kullanıyorsanız yanınıza almayı unutmayın. Telefonu yanınıza alacaksanız sessizde tutmak ve yalnız zaruri hâllerde kullanmak itikâfın ruhuna daha uygundur.
İtikâfta Kur'an'ı hatim etmek gerekir mi?
Gerekmez, fakat on gün Kur'an'la meşgul olmak için iyi bir fırsattır. Günde üç cüz okuyan kişi on günde hatmi tamamlayabilir. Hızlı okumak yerine anlayarak okumak daha değerlidir; meal ya da kısa tefsir eşliğinde okumak kalıcı olur. Hatim hedefi sizi zorluyorsa cüz sayısını azaltın. Okuduğunuz yeri takip etmek için bir hatim listesi tutmak kolaylık sağlar.
İlk kez itikâfa gireceğim, nasıl hazırlanmalıyım?
Önce bir gece ya da iki gün gibi kısa bir süreyle başlamak en sağlıklısıdır. Gideceğiniz camiyi önceden arayıp itikâf düzeni olup olmadığını sorun; pek çok müftülük son on günde itikâf programı düzenler. İşinizi ve ev işlerinizi önceden ayarlayın, aile bireylerini bilgilendirin. Yanınıza alacaklarınızı bir gün önce hazırlayın. Beklentinizi yüksek tutmayın; ilk itikâf daha çok alışma dönemidir.
Yeni Başlayanlar İçin Sorular →İtikâf Terimi →Nafile İbadetler Soruları →
İtikâfı Bozan Haller ve Özel Durumlar
İtikâfı bozan haller nelerdir?
İtikâf, zaruret olmaksızın mescitten çıkmakla bozulur. Cinsel ilişki ve ona yol açan davranışlar da itikâfı bozar. Ramazan itikâfında orucun bozulması itikâfı da bozar, çünkü Hanefî mezhebinde oruç itikâfın şartıdır. Baygınlık ya da aklı yitirmek gibi uzun süreli hâller de itikâfa engeldir. Bozulan sünnet itikâf için kefaret gerekmez; vacip itikâfın ise kaza edilmesi gerekir.
İtikâfta hangi sebeplerle dışarı çıkılabilir?
Tuvalet, abdest ve gusül gibi zaruri ihtiyaçlar için çıkmak itikâfı bozmaz. Cuma namazı kılınmayan bir mescitte itikâf yapan kişi cuma için çıkabilir. Yangın, deprem, sağlık acili gibi zorunlu hâllerde de çıkılır. Çıkış süresinin ihtiyaç kadar olması, işi uzatmamak gerekir. Alışveriş, ziyaret, gezinti gibi zaruri olmayan sebeplerle çıkmak ise itikâfı bozar.
Tuvalet Adabı ve Taharet →Cuma Namazı →Cuma ve Bayram Soruları →
İtikâf bozulursa kefaret gerekir mi?
Sünnet veya müstehap itikâf bozulduğunda kefaret gerekmez; kişi isterse yeniden başlar. Adakla üstlenilen vacip itikâf bozulursa kalan günlerin kaza edilmesi gerekir. Eğer itikâfın bozulmasına sebep olan şey aynı zamanda orucu da bozduysa, oruç için ayrıca kaza veya kefaret gündeme gelebilir. Bu ayrıntılar kişinin durumuna göre değişir; kesin hüküm için müftülüğe ya da Alo 190'a danışmanız tavsiye edilir.
İtikâfta telefon kullanmak itikâfı bozar mı?
Telefon kullanmak itikâfı bozmaz; itikâfı bozan şey mescitten çıkmak ve orucun bozulmasıdır. Ancak itikâfın amacı dünya meşguliyetinden uzaklaşmak olduğu için telefonu en aza indirmek tavsiye edilir. Zaruri görüşmeleri kısa tutmak, bildirimleri kapatmak faydalı olur. Kur'an uygulaması ya da zikir sayacı gibi kullanımlar itikâfa katkı sağlar. Sesleri kapatmak cemaate saygının bir gereğidir.
İtikâfta konuşmak, sohbet etmek yasak mı?
Konuşmak yasak değildir; susmayı ibadet sayıp hiç konuşmamak İslam'da öngörülmemiştir. Faydalı sohbet, ilim müzakeresi ve selamlaşmak güzeldir. Buna karşılık gıybet, dedikodu, kavga ve boş laf itikâfın bereketini azaltır. Mescitte yüksek sesle konuşmamak, namaz kılanları rahatsız etmemek gerekir. İtikâfın amacı dili ve kalbi beraberce terbiye etmektir.
Gıybet ve Dedikodu →Hayır Söylesin ya da Sussun →Ahlak ve Edep Soruları →
Hastalık nedeniyle itikâftan çıkmak zorunda kaldım, günaha girdim mi?
Hayır. Sağlık sebebiyle itikâfı yarıda bırakmak günah değildir. Zaruret hâlinde çıkmak dinin tanıdığı bir kolaylıktır. Sünnet itikâf için kefaret gerekmez; iyileştiğinizde dilerseniz yeniden başlayabilirsiniz. Adanmış itikâfta kalan günler sonradan tamamlanır. Tedaviyi aksatacak şekilde itikâfta kalmaya çalışmak tavsiye edilmez; sağlık korunması gereken bir emanettir.
Çalışan biri itikâf yapabilir mi?
İtikâf süresince işe gitmek için mescitten çıkmak gerektiğinden, tam itikâf çalışanlar için zordur. Çözüm olarak hafta sonu itikâfı, izin günlerinde bir ya da iki günlük itikâf veya gecelerle sınırlı müstehap itikâf tercih edilebilir. Kısa süreli itikâf da niyetle sevap kazandırır. Ayrıca akşam yatsıdan sabaha kadar camide kalmak, çalışanlar için uygulanabilir bir modeldir. İşinizi ihmal etmemek de bir sorumluluktur.
Kadınlar evde itikâfa nasıl girer?
Kadın, evinde namaz kıldığı bir bölümü veya bir odayı itikâf yeri olarak belirler, niyet eder ve zaruri ihtiyaçlar dışında o bölümden çıkmaz. Ev işleri ve çocuk bakımı gibi sorumluluklar varsa tam itikâf zorlaşır; bu durumda kısa süreli ya da gece saatlerine sınırlı itikâf tercih edilebilir. Eşin rızası ve ev düzeninin aksamaması da gözetilir. Hayız hâli başlarsa itikâf sona erer.
Kadın ve İbadet Soruları →Hayız ve Nifas Hükümleri →Aile ve Nikâh Soruları →
İtikâftan sonra bu hâli nasıl sürdürebilirim?
İtikâfın en büyük kazancı, bitince geride bıraktığı düzendir. Küçük ve sürdürülebilir hedefler belirleyin: her gün bir sayfa Kur'an, günde belirli sayıda salavat ve istiğfar, teheccüde haftada birkaç gece kalkmak gibi. Hepsini birden yapmaya çalışmak yerine bir ya da iki alışkanlıkla başlayın. Takip listesi tutmak devamlılığı kolaylaştırır. Az ama devamlı amel, çok ama kesintili amelden daha hayırlıdır.
Az da Olsa Devamlı Amel →İbadet Takibi →Kalp Amelleri Soruları →
Son On Gün, Kadir Gecesi ve Güncel Sorular
Ramazan'ın son on günü neden özeldir?
Son on gün, Ramazan'ın en bereketli bölümü kabul edilir. Kadir Gecesi'nin bu on gecenin içinde, özellikle tek gecelerde aranması tavsiye edilmiştir. Peygamberimizin bu günlerde ibadetini artırdığı ve itikâfa girdiği rivayet edilir. Bu yüzden son on günde teravih, Kur'an, zikir ve sadaka daha yoğun tutulur. Oruçla geçen ayın sonunda yapılan bu gayret, Ramazan'ı taçlandıran bir bitiriş olur.
Kadir Gecesini Son Onda Arayın →Ramazan Ayı ve Kadir Gecesi →Mübarek Gün ve Gece Soruları →
Kadir Gecesi hangi gecedir?
Kadir Gecesi'nin hangi gece olduğu kesin olarak bildirilmemiştir. Ülkemizde Ramazan'ın 27. gecesi olarak idrak edilir; bu yaygın bir kabul olmakla birlikte âlimler arasında görüş farkı vardır. Hadislerde Kadir Gecesi'nin son on günün tek gecelerinde aranması tavsiye edilmiştir. Bu yüzden tek bir geceye kilitlenmek yerine son on gecenin tamamını ihya etmek en isabetli yoldur. Gecenin gizli bırakılması, ibadeti yaygınlaştırmak içindir.
Kadir Gecesi nasıl ihya edilir?
Belirli bir ibadet listesi şart değildir. Yatsı ve teravihi cemaatle kılmak, ardından Kur'an okumak, salavat getirmek, istiğfar etmek ve bol bol dua etmek en güzel yoldur. Hadislerde bu gecede af dilenmesinin tavsiye edildiği bildirilmiştir. Nafile namaz kılmak, kaza namazı borcu olanın kaza kılması da uygundur. Sahura kadar kademeli bir program yapmak, geceyi yorulmadan geçirmeyi sağlar.
Kadir Gecesi Duası →Kadir Gecesi Duası Hadisi →Teheccüd Namazı →
Son on gecede hangi dua ve zikirler okunur?
Bu gecelerde en çok tavsiye edilen, af ve bağışlanma dileyen dualardır. Seyyidü'l-istiğfar, Kadir Gecesi duası, Âyetü'l-kürsî, Amenerrasûlü ve salavatlar sıkça okunur. Kendi dilinizle, kendi derdinizi anlatan dua da en makbul dualardandır. Dua ederken aile, komşular ve bütün Müslümanlar için istemek güzeldir. Zikri sayarken tesbih ya da sayaç kullanmak, aklı dağıtmadan devam etmenize yardım eder.
Son on günde itikâfa giremeyenler ne yapabilir?
İtikâf imkânı olmayan kişi evinde kendine küçük bir program yapabilir. Geceleri bir saat ayırmak, telefonu bırakmak, bir cüz okumak ve dua etmek bile anlamlı bir ihyadır. Hafta sonu bir gece camide kalmak, teravihe düzenli gitmek ya da sahura kadar zikirle meşgul olmak alternatiflerdir. Sadaka vermek, iftar ikram etmek ve bir yakını ziyaret etmek de bu günlerin amelleri arasındadır.
Oruçlu İftar Ettirmek →Sadaka ve Sadaka-i Cariye →Zekât ve Sadaka Soruları →
Bayram gecesi teravih kılınır mı, itikâf sürer mi?
Teravih Ramazan'a özgü olduğu için bayram gecesi teravih kılınmaz. İtikâf da Ramazan'ın son günü akşamı, bayram hilâli görününce sona erer. Bayram gecesi bayram tekbirleri getirilir, dua edilir ve ertesi sabah bayram namazına hazırlanılır. Bu gece de mübarek sayıldığından nafile namaz, zikir ve dua ile değerlendirilebilir. Fitrenin bayram namazından önce verilmesi gerektiği de hatırda tutulmalıdır.
Teravih ve itikâf için camilerde kayıt gerekir mi?
Teravih için kayıt gerekmez; camiler herkese açıktır. İtikâf için ise bazı müftülükler ve camiler yer sınırlı olduğundan önceden başvuru isteyebilir. Son on gün yaklaştığında bulunduğunuz yerin müftülüğünü veya cami görevlisini arayarak bilgi almanız en pratik yoldur. Kadınlara ayrılmış itikâf programları da bazı yerlerde düzenlenir. Katılım şartları her yerde farklı olabilir.
Teravih ve itikâf takibimi nasıl yapabilirim?
Sitemizdeki ibadet takibi aracıyla hangi geceler teravih kıldığınızı ve kaç cüz okuduğunuzu işaretleyebilirsiniz. Hatim aracı, okuduğunuz cüzleri kaydetmenize yardım eder. Zikirmatik ile günlük zikir sayınızı tutabilirsiniz. Namaz vakitleri sayfasından bulunduğunuz şehrin yatsı ve imsak saatlerini takip edebilirsiniz. Küçük bir not defteri tutmak da aynı işi görür; önemli olan düzeni görebilmektir.
Teravih ve itikâf hakkında daha fazla soru sormak istiyorum, nereye başvurabilirim?
Sitemizdeki rehber ve soru sayfalarından geniş bilgi edinebilirsiniz. Kendi durumunuza özel ve kesin bir hüküm gerekiyorsa bağlı bulunduğunuz il veya ilçe müftülüğüne başvurmanız ya da Diyanet İşleri Başkanlığı'nın Alo 190 Dinî Sorular Hattı'nı aramanız en doğrusudur. Camideki görevliye sormak da pratik bir yoldur. Burada okuduğunuz bilgiler genel bilgi niteliğindedir, fetva yerine geçmez.