Giyim ve Tesettür ile İlgili Sık Sorulan Sorular
Giyim ve tesettür hakkında en çok sorulan sorular: avret sınırları, başörtüsü, kumaş ve renk, namazda örtünme, erkek giyimi, takı, iş ve okul hayatı sade cevaplarla.
Örtünmek, İslam'ın hem bedene hem edebe dair bir emridir. Bu sayfada giyim ve tesettür konusunda en sık sorulan soruları bir araya getirdik. Tesettürün anlamı ve dayanağı, kadın ve erkek için avret sınırları, başörtüsünün hükmü, kumaşın kalınlığı ve rengi, dar ve şeffaf giysiler, namazda örtünme ölçüsü, takı ve süslenme, iş yerinde ve okulda yaşanan güçlükler, hac ve umrede ihram kıyafeti, hastalık ve zaruret halleri tek tek ele alındı.
Cevaplar Hanefî mezhebi esas alınarak, Diyanet İşleri Başkanlığı ilmihal çizgisinde ve sade bir dille hazırlandı. Gerektiği yerde Şâfiî mezhebindeki farklı görüşe de işaret edildi. Âlimler arasında görüş farkı bulunan konularda bu durum ayrıca belirtildi. Burada okuduklarınız genel bilgi niteliğindedir; kendi durumunuza özel kesin bir hüküm için bağlı bulunduğunuz müftülüğe ya da Alo 190 Dinî Sorular Hattı'na danışmanızı tavsiye ederiz.
70 soru ve cevap · 8 başlık
Tesettürün Anlamı ve Dayanağı
Tesettür ne demek?
Tesettür, örtünmek anlamına gelir. Dinî terim olarak, kişinin örtmesi gereken yerlerini uygun bir giysiyle kapatmasını ifade eder. Tesettür yalnızca kumaşın bedeni kapatması değildir; aynı zamanda bakışta, sözde ve yürüyüşte ölçülü olmayı da içerir. Bu yüzden ilmihal kitaplarında tesettür, hayâ duygusunun giyimdeki görünümü olarak anlatılır. Hem kadın hem erkek için geçerli bir sorumluluktur; sadece sınırları farklıdır.
Avret nedir, tesettürden farkı var mı?
Avret, bedenin örtülmesi gereken, başkasına gösterilmesi uygun olmayan bölümlerine denir. Tesettür ise bu bölümleri örtme işidir. Yani avret örtülecek yeri, tesettür örtme eylemini anlatır. Avret sınırları kadın ve erkek için farklıdır. Ayrıca kimin karşısında bulunulduğuna göre de değişir: eşler arasında, mahremler arasında ve yabancılar karşısında ölçü aynı değildir. Bu ayrımı bilmek pek çok soruyu kendiliğinden çözer.
Tesettürün Kur'an'daki dayanağı nedir?
Örtünme emrinin temel dayanağı Nûr ve Ahzâb sûrelerindeki ayetlerdir. Nûr sûresinde hem erkeklere hem kadınlara bakışlarını korumaları ve iffetlerini muhafaza etmeleri emredilir; kadınlara örtülerini üzerlerine almaları bildirilir. Ahzâb sûresinde ise dış örtüden söz edilir. Bu ayetler Peygamberimizin uygulamasıyla açıklanmış, âlimler de bu çerçevede avret sınırlarını belirlemiştir. Ayrıntılı bilgi için Nûr sûresinin tanıtım sayfasına bakabilirsiniz.
Tesettür farz mı, sünnet mi?
Belirlenen sınırlar içinde örtünmek farzdır. Yani kadının ve erkeğin avret sayılan yerlerini yabancılar karşısında kapatması, yerine getirilmesi gereken bir dinî yükümlülüktür. Örtünün rengi, modeli, kumaşın çeşidi gibi ayrıntılar ise farz değildir; bunlar örf ve kişisel tercihe bırakılmıştır. Bu ayrımı karıştırmamak önemlidir: asıl olan sınırın korunmasıdır, belirli bir kıyafet markası veya kesimi değil.
Örtünme kaç yaşında başlar?
Örtünme yükümlülüğü ergenlik çağına girmekle başlar. Bu çağ kız çocuklarında genellikle dokuz ile on beş yaş arasında görülür; belirtiler ortaya çıkmasa bile on beş yaş sonunda ergen kabul edilir. Küçük çocuklara örtünme farz değildir. Bununla birlikte, alışkanlık kazanması için ergenliğe yaklaşan çocuklara güzellikle, zorlamadan alıştırılması tavsiye edilir. Baskı ve korkutma yöntemi uzun vadede fayda vermez.
Tesettür sadece kadınlara mı emredildi?
Hayır. Örtünme emri hem kadınlara hem erkeklere yöneliktir. Nûr sûresindeki ayetlerde önce erkeklere hitap edilir; bakışlarını korumaları ve iffetli olmaları istenir. Erkeğin de örtmesi gereken bir avret sınırı vardır. Toplumda tesettür denince yalnız kadının akla gelmesi, erkeğin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. İffet, iki tarafın birlikte koruduğu bir ölçüdür.
Örtünmenin amacı nedir?
Örtünmenin amacı, insanın mahremiyetini korumak ve toplumda iffetli bir ortam oluşturmaktır. Giyim, kişinin kendisini nasıl gördüğünü ve karşısındakine nasıl yaklaştığını da gösterir. Dinimiz insanı bedeniyle değil ameliyle ve edebiyle değerlendirmeyi öğütler. Örtünme bu bakışı destekler. Ayrıca kişiyi rahatsız edici bakışlardan ve gereksiz yargılardan korur. Amaç cezalandırmak değil, korumaktır.
Tesettür konusunda mezhepler arasında fark var mı?
Evet, ayrıntılarda farklar vardır. En çok bilinen fark kadının elleri ve ayakları konusundadır. Hanefî mezhebinde yüz, eller ve ayaklar avret sayılmaz. Şâfiî mezhebinde ise ayakların da örtülmesi gerektiği görüşü yaygındır. Erkeğin dizkapağı konusunda da benzer farklar bulunur. Bu farklar delillerin yorumundan kaynaklanır ve her biri kendi içinde tutarlıdır. Bağlı olduğunuz mezhebin uygulamasını esas almanız en uygunudur.
Örtünmeye yeni başlıyorum, nasıl bir yol izlemeliyim?
Acele etmeyin ve kendinizi başkalarıyla kıyaslamayın. Önce rahat edeceğiniz, günlük hayatınıza uyan birkaç parça edinin. Sonra bunu alışkanlığa dönüştürün. Örtünme bir kıyafet değişikliğinden çok bir alışma sürecidir; ilk haftalarda zorlanmak normaldir. Çevrenizden gelen yorumlara karşı sabırlı olun. Niyetinizi sade tutun: gösteriş için değil, Allah'ın rızası için. Bu niyet zorlukları hafifletir.
Kadınlarda Avret Sınırları ve Başörtüsü
Kadının yabancılar karşısında avreti neresidir?
Hanefî mezhebine göre kadının yüzü, elleri ve ayakları dışındaki bütün bedeni yabancı erkekler karşısında avrettir. Yani baş, saç, boyun, kulaklar, kollar ve bacaklar örtülür. Şâfiî mezhebinde ayakların da örtülmesi gerektiği görüşü ağırlıktadır. Örtünün bedene yapışmaması ve içini göstermemesi aranır. Bu sınır, yabancılar yani namahrem sayılan kişiler için geçerlidir; mahremler ve eşler için ölçü farklıdır.
Başörtüsü takmak farz mı?
Ehl-i Sünnet âlimlerinin büyük çoğunluğuna göre ergen kadının saçını, başını ve boynunu yabancılar karşısında örtmesi farzdır. Bunun dayanağı Nûr sûresindeki ayet ve Peygamberimizin dönemindeki yerleşik uygulamadır. Başörtüsünün biçimi, bağlama şekli ve rengi serbesttir; aranan şey saçı, kulakları ve boynu kapatmasıdır. Son dönemde bu konuda farklı sesler duyulsa da klasik kaynaklardaki hüküm bu şekildedir.
Başörtüsünün altından saç görünürse ne olur?
Saçın bir kısmının görünmesi örtünme eksikliğidir; fark edildiğinde düzeltilmesi gerekir. Ancak rüzgârda açılan, farkında olmadan dışarı çıkan bir tutam saç için kişi günahkâr sayılmaz. Dinimiz kasıt ile hatayı bir tutmaz. Bu yüzden kendinizi suçlamak yerine örtüyü düzeltmeniz yeterlidir. Namaz sırasında saçın bir kısmının uzun süre açık kalması ise namazın geçerliliğini etkileyebilir; bu durumu ayrı değerlendirmek gerekir.
Boyun ve göğüs kısmı mutlaka kapanmalı mı?
Evet. Başörtüsünün boynu ve göğüs üstünü kapatacak şekilde kullanılması istenir. Nûr sûresindeki ayette örtünün göğüs üzerine salınmasından söz edilir; âlimler bunu boyun ve gerdan bölgesinin kapatılması olarak anlamıştır. Sadece saçın üstüne konulan, boynu açıkta bırakan bir örtü bu ölçüyü karşılamaz. Yaka yüksekliği uygun bir giysi veya örtünün uçlarını öne salmak pratik bir çözümdür.
Kadın kimlerin yanında başını açabilir?
Kadın, kendisiyle evlenmesi ebediyen yasak olan yakınları yani mahremleri yanında başını açabilir. Bunlar baba, dede, oğul, torun, kardeş, amca, dayı, kayınpeder ve damat gibi kişilerdir. Eşi yanında ise böyle bir sınır yoktur. Teyze oğlu, dayı oğlu, amca oğlu, hala oğlu ve eniştesi gibi kişiler mahrem değildir; onların yanında örtünme gerekir. Bu listeyi bilmek aile içi pek çok tereddüdü ortadan kaldırır.
Mahrem (Sözlük) →Namahrem (Sözlük) →Aile ve Nikâh Soruları →
Kayınpeder ve damadın yanında örtünmek gerekir mi?
Hayır, gerekmez. Nikâhla kurulan hısımlıkta kayınpeder, damat, üvey oğul ve kayınvalide mahrem olur; bu mahremlik nikâh devam etmese de sürer. Dolayısıyla kadın kayınpederinin yanında başını açabilir. Ancak kayınbirader yani eşin kardeşi mahrem değildir; onun yanında örtünmek gerekir. Pratikte en çok karıştırılan nokta budur. Mahremlik akrabalık, evlilik ve süt bağıyla oluşur.
Mahrem (Sözlük) →Süt Kardeşliği →Nikâh Nedir, Şartları Nelerdir →
Çarşaf veya ferace giymek şart mı?
Hayır, şart değildir. Önemli olan belirlenen avret sınırının kapanması, giysinin vücut hatlarını belli etmemesi ve içini göstermemesidir. Bu ölçüyü karşılayan uzun bir elbise, geniş bir tunik ile pantolon veya pardösü de yeterlidir. Çarşaf ve ferace, bazı bölgelerde yerleşmiş geleneksel örtünme biçimleridir; faziletli bulunabilir ama zorunlu değildir. Kıyafetin adı değil, ölçüsü belirleyicidir.
Yüzü kapatmak gerekir mi?
Hanefî ve diğer üç mezhebin yaygın görüşüne göre kadının yüzü avret değildir; yüzün açık bulunması caizdir. Bazı âlimler fitne ihtimalinin yoğun olduğu ortamlarda yüzün de kapatılmasını tavsiye etmiştir, ancak bu bir zorunluluk olarak ortaya konmamıştır. Hac ve umrede ihramlı kadının yüzünü örtmesi ayrıca mekruh görülür. Bu konuda âlimler arasında görüş farkı vardır; kesin hüküm için müftülüğe danışmanız uygun olur.
Peruk veya saç bandı başörtüsü yerine geçer mi?
Geçmez. Örtünmede aranan şey saçın ve başın görünmemesidir. Peruk, görünüşte saç olduğu için örtü sayılmaz; aksine saçı sergilemiş olur. Sadece saç bandı veya alın bandı da başı kapatmadığı için yeterli değildir. Hastalık sebebiyle saçını kaybeden bir kadının peruk kullanması ayrı bir konudur; bu durumda da yabancılar karşısında başın örtülmesi beklenir. Tıbbi gereklilik durumunuz varsa müftülüğe danışın.
Kadınlar kendi aralarında nasıl giyinir?
Kadınlar kendi aralarında da bir ölçüye uyar. Hanefî âlimlerine göre kadının kadına karşı avreti, göbek ile dizkapağı arasıdır. Yani kol, baş ve bacağın görünmesi sorun değildir; ancak bu bölge kapalı tutulur. Hamam, soyunma odası ve doğum gibi durumlarda da bu ölçü gözetilir. Ayrıca kadınların birbirinin yanında da hayâ ve edep ölçüsünü koruması, aşırı açık giyimden kaçınması tavsiye edilir.
Erkeklerde Giyim ve Avret
Erkeğin avreti neresidir?
Erkeğin avreti göbeğinin altından dizkapağının altına kadar olan bölümdür. Hanefî mezhebinde dizkapağı da avrete dâhil kabul edilir; Şâfiî mezhebinde dizkapağı avret sayılmaz. Göğüs, sırt ve kollar avret değildir, ancak bunların da ortalıkta açık gezilmesi edebe uygun görülmez. Erkeğin avreti kadının avretinden dar olsa da, örtme sorumluluğu aynı şekilde geçerlidir.
Erkekler şort giyebilir mi?
Dizkapağını ve üstünü kapatan bir şort, Hanefî ölçüsüne göre avreti kapatmış olur; dolayısıyla giyilmesinde bir engel yoktur. Dizkapağını açıkta bırakan kısa şortlar ise avreti açtığı için uygun görülmez. Spor yaparken, denizde veya havuzda da aynı ölçü geçerlidir. Ayrıca giysinin bedene yapışmaması ve ıslandığında şeffaflaşmaması gözetilmelidir. Tereddüt ettiğiniz durumda daha kapalı olanı seçmek selamet yoludur.
Erkeklerin altın takması caiz mi?
Erkeklerin altın takı kullanması ve ipek giymesi hadislerde yasaklanmıştır; bu yüzden erkeğin altın yüzük, altın bileklik veya altın zincir takması caiz görülmez. Gümüş yüzük ise caizdir; Peygamberimizin gümüş yüzük kullandığı bilinir. Platin, çelik ve benzeri madenler hakkında âlimler arasında görüş farkı vardır; çoğunluk bunları altın kapsamında görmez. Nişan ve alyans için gümüş veya başka maden tercih edilebilir.
Erkek ipek gömlek giyebilir mi?
Saf ipekten yapılmış giysinin erkekler için uygun olmadığı bildirilmiştir. Yasağın gerekçesi olarak gösteriş ve lüzumsuz lüks gösterilir. Karışık dokumalarda ipek oranı az ise çoğu âlim bunda bir sakınca görmez. Cilt hastalığı gibi tıbbi bir gereklilik varsa ruhsat tanınır. Kadınlar için ipek giyimde bir engel yoktur. Bu konuda ayrıntılı ölçü için müftülüğe danışabilirsiniz.
Takke ve sarık giymek sünnet mi?
Başı örtmek Peygamberimizin âdetiydi; bu yüzden takke veya sarık kullanmak güzel bir davranış sayılır. Ancak namazın geçerliliği için başın örtülmesi erkekler açısından şart değildir. Başı açık kılınan namaz geçerlidir; yalnız kasten saygısızlık niyetiyle başı açmak hoş görülmez. Takkeyi dinin şartı gibi sunmak da doğru değildir. Bu, güzel bir sünnet âdeti olarak değerlendirilir.
Erkeğin elbisesini yerde sürüyecek kadar uzatması doğru mu?
Kibirle ve gösteriş için elbiseyi yerde sürüyerek gezmek hadislerde kınanmıştır. Burada esas olan niyettir: kınanan şey kumaşın uzunluğu değil, büyüklenme duygusudur. Mütevazı bir ölçüde giyinmek, temizliğe dikkat etmek ve gösterişten uzak durmak tavsiye edilir. Bugünün giyim âdetlerinde pantolon boyunu ayarlamak da aynı ölçüye girer. Önemli olan kalbin kibirden uzak kalmasıdır.
Kibirle Elbise Sürümek →Kalbinde Zerre Kadar Kibir Olan →Kibir (Sözlük) →
Erkeklerin kadın kıyafeti, kadınların erkek kıyafeti giymesi caiz mi?
Hadislerde kadınların erkeklere, erkeklerin kadınlara benzemeye çalışması hoş görülmemiştir. Burada ölçü, kasıtlı olarak karşı cinse benzemek amacıyla giyinmektir. Bir giysinin hangi cinse ait sayıldığı ise büyük ölçüde örfe göre değişir; mesela pantolon bugün her iki cinsin giysisi kabul edilir. Dolayısıyla kadının uygun kesimde pantolon giymesi bu yasağa girmez. Asıl bakılan nokta benzeme niyetidir.
Dövme ve kalıcı makyaj giyimle ilgili mi, caiz mi?
Dövme, deri altına kalıcı boya verdiği için âlimlerin çoğunluğunca caiz görülmez; yaratılışı değiştirmek kapsamında değerlendirilir. Kalıcı makyaj hakkında görüşler farklıdır: bazı âlimler ciltte kalıcı bir değişiklik yaptığı için uygun bulmaz, bazıları süslenme sınırında görür. Mevcut bir dövmenin silinmesi zarar veriyorsa zorlanmaz; tövbe edip olduğu gibi bırakmak yeterli görülür. Abdest ve gusül dövmeli deride de geçerlidir.
Gusül Abdesti Nasıl Alınır →Tövbe ve İstiğfar Adabı →Tövbe ve Günah Soruları →
Kumaş, Renk ve Giyimin Ölçüsü
Dar kıyafet tesettüre uygun mu?
Vücut hatlarını belli eden dar kıyafet, bedeni kapatsa da örtünmenin amacını karşılamaz. Örtünmede aranan iki ölçü vardır: giysinin içini göstermemesi ve bedene yapışmaması. Dar bir pantolon veya daracık bir elbise ikinci ölçüyü karşılamaz. Bu yüzden âlimler bol kesimli, akışkan giysileri tavsiye eder. Dar bir parça üzerine uzun bir tunik veya pardösü giymek de pratik bir çözümdür.
İnce ve şeffaf kumaş yeterli mi?
Hayır, yeterli değildir. Altındaki deriyi veya iç giysiyi gösteren bir kumaş, örtü sayılmaz. Ölçü basittir: giysiye normal mesafeden bakıldığında altındaki ten rengi ve hatlar ayırt edilmemelidir. İnce bir bluzun altına astar veya içlik giymek bu sorunu çözer. Özellikle açık renkli ve tek kat kumaşlar gün ışığında beklenenden fazla şeffaflaşabilir; satın almadan önce denemek faydalıdır.
Tesettürde renk sınırı var mı, siyah şart mı?
Renk konusunda dinî bir sınır konulmamıştır; siyah giymek şart değildir. Peygamberimizin beyaz giysiyi sevdiği, yeşil ve çizgili kumaşlar da kullandığı bilinir. Aranan ölçü, giysinin dikkat çekmek ve gösteriş yapmak amacı taşımamasıdır. Çok parlak, ışıltılı veya süslemeli kıyafetler bu amaca ters düşebilir. Sade ve temiz renkler tercih edilir; ancak renkli giyinmeyi günah saymak doğru değildir.
Marka ve pahalı kıyafet giymek israf mı?
Gelirine uygun, kaliteli ve dayanıklı bir giysi almak israf değildir. İsraf, ihtiyaç sınırını aşan, gösteriş amaçlı ve gereksiz harcamadır. Dolabı dolu olduğu hâlde her ay yeni parçalar almak veya sadece marka görünsün diye borçlanmak bu kapsama girer. Dinimiz hem cimriliği hem savurganlığı hoş görmez; orta yolu tavsiye eder. Ölçü, niyetiniz ve bütçenizdir.
İsraf (Sözlük) →Kanaat (Sözlük) →Ticaret ve Kazanç Soruları →
Güzel giyinmek gösteriş sayılır mı?
Hayır. Temiz ve güzel giyinmek dinimizde övülen bir davranıştır; Allah'ın nimetini göstermek şükrün bir parçasıdır. Gösteriş ise niyetle başlar: insanlara üstünlük duygusu vermek, kendini beğendirmek için giyinmek kınanmıştır. Aynı kıyafet bir kişide şükür, bir başkasında kibir olabilir. Bu yüzden ölçü dışarıda değil kalptedir. Camiye, bayrama ve cumaya giderken güzel giyinmek sünnet sayılır.
Giysinin temizliği ne kadar önemli?
Temizlik dinimizin esaslarındandır; giyim de bunun kapsamındadır. Üzerine idrar, kan veya benzeri bir pislik bulaşan giysi temizlenmeden namaz kılınmaz. Günlük hayatta da temiz, ütülü ve bakımlı giyinmek edep sayılır. Çevresini rahatsız eden kokularla insan içine çıkmamak, özellikle camiye giderken buna dikkat etmek tavsiye edilir. Temizlik, ibadetin ön şartı olduğu gibi insan ilişkilerinin de kolaylaştırıcısıdır.
Temizlik İmanın Yarısıdır →Necaset (Sözlük) →Cami Adabı Soruları →
Giyinirken hangi sıraya ve adaba uymak gerekir?
Peygamberimiz giyinirken ve ayakkabı giyerken sağdan başlamayı, çıkarırken soldan başlamayı âdet edinmişti. Yeni bir elbise giyildiğinde ise hamd edip dua etmek güzel bir sünnettir. Bu küçük âdetler sıradan bir işi ibadet bilincine dönüştürür. Zorunlu değildir, yapılmadığında günah olmaz; ama alışkanlık hâline getirildiğinde güne bereket kattığı söylenir.
Yeni Elbise Giyince Okunacak Dua →Her İşte Sağdan Başlamak →Ayakkabıya Sağdan Başlamak →
Eski giysileri ne yapmalıyım, atmak doğru mu?
Giyilebilir durumdaki giysileri atmak yerine ihtiyaç sahiplerine vermek çok değerli bir sadakadır. Temiz, yıkanmış ve yıpranmamış olarak vermek önemlidir; kendimizin giymeyeceği bir şeyi başkasına vermek edebe uygun düşmez. Yardım kurumları ve mahalle dernekleri bu konuda aracı olabilir. Kullanılamaz hâle gelmiş giysiler ise geri dönüşüme verilebilir. Böylece hem israf önlenir hem bir gönül sevindirilir.
Sadaka ve Sadaka-i Câriye →Hiçbir İyiliği Küçümseme →Zekât ve Sadaka Soruları →
Giysinin kumaşının helal olup olmadığını nasıl anlarım?
Pamuk, keten, yün ve sentetik kumaşlarda bir sakınca yoktur. Dikkat edilen nokta, usulünce kesilmemiş hayvanın derisinden yapılan ürünlerdir; bu konuda âlimler tabaklama işleminin deriyi temiz hâle getirdiğini söyler, dolayısıyla deri ayakkabı ve çantada genellikle sakınca görülmez. Domuz derisi ise ayrı değerlendirilir ve çoğunluk tarafından uygun görülmez. Ürün etiketine bakmak ve şüphe varsa almamak selamet yoludur.
Şüphe Vereni Bırak →Helal Gıda ve Hayvan Kesimi →Yiyecek ve İçecek Soruları →
Namazda ve İbadetlerde Örtünme
Namazda kadın neresini örtmek zorundadır?
Namazda kadının yüzü, elleri ve ayakları dışındaki bütün bedeni örtülü olmalıdır. Saç, baş, boyun, kulaklar, kollar ve bacaklar kapalı tutulur. Hanefî mezhebinde ayakların örtülmesi şart değildir; Şâfiî mezhebinde ise ayakların da örtülmesi istenir. Örtünün bedene yapışmaması, namazda da gözetilen bir ölçüdür. Örtünme namazın şartlarından biri olan setr-i avret kapsamına girer.
Namazda avretin bir kısmı açılırsa namaz bozulur mu?
Hanefî âlimleri burada bir ölçü belirlemiştir. Avretin dörtte birinden az bir kısmı kısa süre açılırsa namaz bozulmaz. Açılan yer dörtte biri aşarsa ve bir rükûn süresi yani yaklaşık üç tesbih kadar açık kalırsa namaz bozulur. Kişi fark ettiği anda örterse namazı devam eder. Bu yüzden namaza başlamadan önce örtüyü kontrol etmek, paniğe kapılmaktan daha faydalıdır.
Namazda çorap giymek şart mı?
Hanefî mezhebine göre kadının ayakları avret sayılmadığı için çorapsız kılınan namaz geçerlidir. Şâfiî mezhebinde ise ayakların örtülmesi gerektiği görüşü yaygın olduğundan çorap giyilmesi istenir. Hanefî olup ihtiyaten çorap giymek de güzeldir. Erkekler için çorap zaten gerekli değildir. Bu konuda mezhepler arasında görüş farkı vardır; bağlı olduğunuz mezhebin uygulamasını esas alabilirsiniz.
Erkek atletle veya başı açık namaz kılabilir mi?
Göbek ile dizkapağı arası kapalı olduğu sürece namaz geçerlidir; atletle veya başı açık kılınan namaz bozulmaz. Ancak âlimler namazın huzur ve edep makamı olduğunu hatırlatarak, insan içine çıkarken giyilemeyecek bir kıyafetle namaza durmayı mekruh görür. Yani geçerli olmakla uygun olmak farklı şeylerdir. İmkân varsa gömlek veya tişört giymek, başa takke koymak daha güzeldir.
Camiye hangi kıyafetle gidilmeli?
Camiye temiz, derli toplu ve örtülü bir kıyafetle gitmek edeptir. Erkekler için uzun pantolon ve gömlek yeterlidir; kadınlar örtülerini tamamlayarak gelir. Çorap konusuna dikkat etmek, ayakkabıyı uygun yere koymak da adaba dâhildir. Rahatsız edici koku veya ter kokusuyla cemaate katılmamak tavsiye edilir. Mescit, ortak bir alandır; başkalarının huzurunu bozmamak ibadetin bir parçası sayılır.
Cami Adabı Soruları →Camiye Girerken Okunacak Dua →Cemaatle Namaz ve İmamlık →
İhram kıyafeti nasıl olur, kadınlar da ihram giyer mi?
Erkekler ihramda dikişsiz iki parça beyaz örtü kullanır: belden aşağıya izar, omuza ridâ. Başlarını örtmez ve topuğu kapatan ayakkabı giymez. Kadınlar ise günlük kıyafetlerini giymeye devam eder; onlar için özel bir ihram elbisesi yoktur. Kadınlar ihramlıyken yüzünü ve ellerini örtmez, bu mekruh görülür. İhram bir kıyafet olduğu kadar bir hâl ve niyet durumudur.
Abdestte makyaj, oje ve kalıcı boyalar engel olur mu?
Abdestte suyun deriye ulaşması gerekir. Su geçirmeyen bir tabaka oluşturan oje, abdeste engel olur; abdestten önce çıkarılması gerekir. Normal makyaj ürünleri genellikle su geçirgen olduğundan engel teşkil etmez, ancak su geçirmez türleri temizlenmelidir. Kına ve saç boyası deriye nüfuz etmediği ve tabaka bırakmadığı için abdeste engel sayılmaz. Şüpheniz varsa müftülüğe danışmanız uygun olur.
Abdest Nasıl Alınır →Abdest ve Gusül Soruları →Müftü (Sözlük) →
Gusülde saç örgüsünü açmak gerekir mi?
Gusülde suyun saç diplerine yani deriye ulaşması şarttır. Örgülü saçta su dibe ulaşıyorsa örgüyü açmak gerekmez; ulaşmıyorsa açılması istenir. Kadınların uzun saçlarının tamamını ıslatmaları Hanefî mezhebinde şart değildir, saç diplerinin ıslanması yeterli görülür. Sıkı toplanmış topuz veya yoğun jöle kullanılmış saçta dikkatli olmak gerekir. Kaynak saç ve peruk takılıysa altının yıkanması gözetilir.
Mest veya çorap üzerine mesh yapmak giyimle ilgili midir?
Mest üzerine mesh, abdestte ayakları yıkamak yerine ıslak elle üzerinden sıvazlamaktır. Bunun için mestin ayağı topuklarla birlikte kapatması, su geçirmemesi ve yürümeye dayanıklı olması aranır. İnce naylon veya normal pamuk çorap bu ölçüyü karşılamadığı için mesh yapılmaz. Deri veya deri kaplı mestlerde mesh caizdir. Mesh süresi yolcu olmayan için bir gün, yolcu için üç gündür.
Mest Üzerine Mesh Nasıl Yapılır →Mest (Sözlük) →Abdest ve Gusül Soruları →
İş, Okul ve Sosyal Hayat
İş yerim başörtüsüne izin vermiyor, ne yapmalıyım?
Öncelikle hukuki yolları ve kurum içi çözümleri aramak gerekir; bugün pek çok alanda bu konuda yasal engel kalmamıştır. Başka bir iş bulma imkânı varsa bu tercih edilir. Geçimini sağlayacak başka yolu olmayan, ailesinin ihtiyacını karşılamak zorunda olan kişinin durumu ise zaruret kapsamında değerlendirilir. Bu hassas konuda genel bir hüküm vermek doğru olmaz; kendi şartlarınızı anlatarak müftülüğe veya Alo 190'a danışmanızı tavsiye ederiz.
Üniforma zorunluysa ne yaparım?
Üniformanın örtünme ölçüsünü karşılaması ideal olandır. Pek çok kurum uzun kollu ve uzun boylu seçenek sunar; önce bunu talep etmek gerekir. Altına içlik, tayt veya uzun kollu bir parça giyerek de kapanmayı tamamlamak mümkündür. Hiçbir çözüm bulunamayan ve işten ayrılmanın ağır zarar vereceği durumlarda zaruret hükümleri konuşulur. Yine de bu değerlendirmeyi bir yetkili merciyle yapmanız daha güvenlidir.
Zaruret (Sözlük) →Ruhsat (Sözlük) →Çalışma Hayatı Soruları →
Okulda veya sınavda başörtüsüyle ilgili sorun yaşarsam?
Günümüzde okullarda ve sınavlarda örtünme konusunda genel bir yasak bulunmamaktadır. Yine de kimlik denetimi gibi durumlarda geçici kontroller olabilir; bu tür kontrollerin uygun bir ortamda ve kadın görevli tarafından yapılmasını istemek hakkınızdır. Sorun yaşarsanız kurumun yetkilisine yazılı başvuru yapmak en sağlıklı yoldur. Eğitimi bırakmak yerine çözüm aramak her zaman daha hayırlıdır.
Doktora giderken örtünme nasıl olur?
Tedavi için gerekli olduğu kadarıyla avretin açılması caizdir. Esas olan ihtiyaç sınırını aşmamaktır: hangi bölge muayene edilecekse yalnız o bölge açılır. İmkân varsa aynı cinsiyetten bir hekim tercih edilir; bulunamıyorsa diğer cinsiyetten hekime muayene olmak caizdir. Yanında bir yakınının bulunması da tavsiye edilir. Sağlık, dinimizde korunması gereken temel değerlerden biri sayılır; tedaviden geri durmak doğru değildir.
Spor yaparken, yüzerken nasıl giyinilir?
Spor ve yüzme dinimizde teşvik edilen faaliyetlerdir; giyim ölçüsü ise değişmez. Kadınlar için kapalı yüzme kıyafetleri, erkekler için dizkapağını kapatan şortlar bu ihtiyacı karşılar. Kumaşın ıslandığında şeffaflaşmaması ve bedene yapışmaması gözetilir. Karma ortamlarda rahat edemeyen kişiler kadınlara veya erkeklere ayrılmış saatleri tercih edebilir. Sağlığı korumak için hareket etmekten vazgeçmek gerekmez.
Düğün ve kınada açık giyinmek caiz mi?
Kadınların yalnız kadınların bulunduğu bir ortamda kendi aralarındaki avret ölçüsüne göre giyinmeleri caizdir. Erkeklerin de bulunduğu karma düğünlerde ise yabancılar karşısındaki ölçü geçerlidir; abiye bile olsa kolları, sırtı ve dekolteyi açık bırakan kıyafet uygun değildir. Kapalı abiye seçenekleri bugün yaygındır. Ortamın karma olup olmadığını önceden sormak, sonradan sıkılmaktan iyidir.
Örtünmeyen birini eleştirmek doğru mu?
Hayır. Kimsenin dindarlığını kıyafetine bakarak ölçmek ve insanları ayıplamak dinimizin öğüdüne aykırıdır. Herkesin yolu ve hızı farklıdır; görmediğimiz bir mücadele veriyor olabilir. Bilgi paylaşmak istiyorsanız kırmadan, soruldukça ve güzel bir üslupla yapın. Alay, ima ve dedikodu ise açıkça yasaklanmıştır. Önce kendi kusuruna bakmak, nasihat etmenin ilk şartıdır.
Zandan Sakının →Gıybet ve Dedikodu →Ahlak ve Edep Soruları →
Eşim örtünmemi istemiyor, ne yapmalıyım?
Örtünme kişinin kendi dinî sorumluluğudur; bu konuda son söz kişiye aittir. Ancak aile içi barışı korumak da büyük bir değerdir. Önce sakin bir ortamda konuşmayı, kaygısının ne olduğunu anlamayı deneyin. Tartışmak yerine zamanla ve örnekle ikna etmek genellikle daha etkili olur. Dua etmeyi de ihmal etmeyin. Aile içi ciddi anlaşmazlıklarda müftülüklerin aile danışma merkezlerinden destek alabilirsiniz.
Evlilikte Eşlerin Hakları →Evlilikte Geçimsizlik Barış Duası →Aile ve Nikâh Soruları →
Takı, Süslenme ve Bakım
Kadınların takı takması caiz mi?
Evet, kadınların altın, gümüş ve diğer takıları kullanması caizdir. Dinimiz kadının süslenmesini yasaklamamış, bunu meşru bir ihtiyaç olarak görmüştür. Burada gözetilen ölçü, süsün yabancı erkeklere sergilenmemesidir. Yani evde ve mahremler arasında serbesttir; dışarıda ise dikkat çekici şekilde göstermemek tavsiye edilir. Ayrıca belirli bir ağırlığı aşan altın için zekât yükümlülüğü doğar.
Zekât Nasıl Hesaplanır, Nisap Miktarı →Zekât Hesaplama Aracı →Zekât ve Sadaka Soruları →
Takılar namaza ve abdeste engel olur mu?
Takı namazı bozmaz. Abdestte ise dikkat edilecek nokta, suyun deriye ulaşmasıdır. Gevşek bir yüzük altına su kendiliğinden girer; sıkı bir yüzük varsa oynatmak veya çıkarmak gerekir. Gusülde de aynı ölçü geçerlidir. Küpe deliklerinin içine suyu zorla ulaştırmak gerekmez; dışının ıslanması yeterli görülür. Kaynak saç, tırnak protezi gibi su geçirmez uygulamalarda ise temizlenmesi istenir.
Makyaj yapmak günah mı?
Makyaj kendiliğinden günah değildir. Kadının eşi için ve kendi arasında süslenmesi güzel görülür. Sakıncalı hâle geldiği nokta, yabancı erkeklerin dikkatini çekmeyi amaçlayan ağır ve gösterişli bir makyajla dışarı çıkmaktır. Ayrıca kalıcı olarak yaratılışı değiştiren uygulamalar ayrı değerlendirilir. Ölçü, niyet ve derecedir. Abdest ve gusülde su geçirmeyen ürünlerin temizlenmesi ise ayrıca gereklidir.
Parfüm ve koku kullanmak uygun mu?
Güzel koku kullanmak Peygamberimizin sevdiği şeylerdendir; erkekler için tavsiye edilir. Kadınların dışarıda, yabancıların dikkatini çekecek kadar yoğun koku kullanmaları ise hoş görülmemiştir. Evde ve kendi aralarında bir sınır yoktur. Alkol içeren parfümler hakkında âlimler arasında görüş farkı vardır: çoğunluk bunları içilebilir alkol kapsamında görmediği için kullanımında sakınca bulmaz. Camiye giderken güzel koku sürmek edeptir.
Kaş aldırmak ve epilasyon caiz mi?
Vücudun gereksiz kıllarını almak temizlik kapsamında görülür ve caizdir; koltuk altı ile kasık bölgesinin temizliği fıtrat gereklerinden sayılır. Kaşları tamamen alıp yeniden şekil vermek ise hadislerde kınanmıştır. Bununla birlikte düzensiz ve rahatsız edici fazlalıkları almada çoğu âlim sakınca görmez. Erkeklerin sakalını tamamen almak hakkında da görüş farkı vardır. Bu konuda kesin hüküm için müftülüğe danışabilirsiniz.
Saç boyamak ve kına yakmak caiz mi?
Saç boyamak caizdir; kına kullanmak ise sünnette teşvik edilmiştir. Erkeklerin saç ve sakalını siyaha boyamayı mekruh görenler olmuştur; kırmızıya çalan renkler tercih edilmiştir. Boyanın abdeste engel olup olmadığı, deride su geçirmez bir tabaka bırakıp bırakmadığına bakılarak değerlendirilir. Normal saç boyası ve kına tabaka bırakmadığı için engel sayılmaz. Perma ve benzeri işlemlerde de aynı ölçü geçerlidir.
Tırnak uzatmak ve oje sürmek hakkında ne denir?
Tırnakların kısa ve temiz tutulması fıtrat gereklerinden sayılır; aşırı uzatmak hoş görülmez. Ojede ise temel mesele abdesttir: oje su geçirmediği için abdestten önce çıkarılmalıdır. Abdestliyken ojeyi sürmek, abdest bozulana kadar sorun oluşturmaz. Hayız günlerinde sürülen ojenin, hayız bitiminde gusülden önce çıkarılması gerekir. Nefes alan oje iddiası hakkında kesin bir kanaat yoktur; temkinli davranmak uygun olur.
Fıtratın Beş Gereği →Hayız (Sözlük) →Kadın ve İbadet Soruları →
Nazar boncuğu veya muska takmak doğru mu?
Nazardan korunmak için dua etmek ve Allah'a sığınmak esastır. Nazar boncuğu gibi nesnelerin kendiliğinden koruyucu güce sahip olduğuna inanmak ise inanç açısından sakıncalıdır; bu, şirke yaklaşan bir düşüncedir. Süs olarak takıldığı söylense de bu inançla karışması kolaydır, bu yüzden âlimler kaçınmayı tavsiye eder. Korunmak isteyen kişi Fâtiha, Felak ve Nâs sûrelerini okuyabilir.
Sık Yapılan Hatalar ve Özel Durumlar
Tesettürlü olup da ölçüyü kaçırmak mümkün mü?
Evet. Başörtüsü takıp daracık bir kıyafet giymek veya örtüyü bir süs unsuruna dönüştürmek, örtünmenin amacıyla bağdaşmaz. Âlimler bu durumu örtünmüş ama örtünmemiş hâli olarak tanımlar. Bu bir suçlama değil, bir hatırlatmadır: ölçü, kumaşın varlığı değil işlevidir. Kendimizi değerlendirirken şu soruyu sormak faydalıdır: Bu kıyafet beni mi gizliyor, yoksa daha mı belirgin kılıyor?
Örtünmeyi bıraktım, geçmiş günahım ne olur?
Tövbe kapısı her zaman açıktır. Geçmişte terk edilen bir yükümlülük için tövbe etmek, yani pişman olup bir daha dönmemeye karar vermek yeterlidir. Kaza edilmesi gereken bir borç gibi telafi edilmez. Ayrıca örtünmediği dönemde kıldığı namazlar örtülü olarak kılındıysa geçerlidir; örtüsüz kılınan namazların ise iade edilmesi gerekir. Geçmişi kurcalamak yerine bugünden başlamak en hayırlı yoldur.
Tövbe ve İstiğfar Adabı →Tövbe Duası →Tövbe ve Günah Soruları →
Baskı altında örtünmek veya açılmak nasıl değerlendirilir?
İbadetin özü niyettir; zorla yapılan bir davranış kalbe yerleşmez. Bu yüzden aileler çocuklarını baskıyla örtünmeye zorlamamalı, ikna ve örnek yolunu seçmelidir. Benzer şekilde, zorlama altında örtüsünü çıkarmak durumunda kalan kişi için dinimizde ikrah yani zorlanma hükümleri vardır; bu kişi günahkâr sayılmaz. Hadiste hata, unutma ve zorlamanın hükmünün kaldırıldığı bildirilmiştir.
Hata, Unutma ve Zorlama →Kolaylaştırın Zorlaştırmayın →Niyet (Sözlük) →
Yaşlı veya hasta birine bakarken örtünme nasıl olur?
Hasta bakımı, yıkama, pansuman ve benzeri işlerde ihtiyaç kadar avretin açılması caizdir. Mümkünse bakımın aynı cinsiyetten bir kişi tarafından yapılması tercih edilir; bulunamıyorsa diğer cinsiyetten yakını veya bakıcısı bu işi yapabilir. Elini doğrudan değdirmek yerine eldiven veya bez kullanmak tavsiye edilir. Hasta bakımı büyük bir sevap kapısıdır; bu zorunluluk sebebiyle kişi günahkâr olmaz.
Zaruret (Sözlük) →Sağlık ve Tıp Soruları →Hasta Ziyareti Cennet Bahçesi →
Vefat edenin kefeni ve giyimi nasıl olur?
Vefat eden kişi yıkanıp kefenlenir. Kefen, dikişsiz ve sade beyaz bezden olur; erkekler için üç, kadınlar için beş parça tavsiye edilir. Pahalı ve gösterişli kefen hoş görülmemiştir. Ölünün günlük elbiseleriyle gömülmesi, zaruret dışında uygun görülmez. Kefenlemeyi bilen kişilerin yapması gerekir; belediyelerin ve müftülüklerin cenaze hizmetleri bu konuda yardımcı olur.
Cenaze İşlemleri: Yıkama, Kefenleme ve Defin →Kefen (Sözlük) →Ölüm ve Cenaze Soruları →
Hayız ve lohusalık döneminde giyim değişir mi?
Giyim ölçüsü değişmez; örtünme sorumluluğu bu dönemlerde de aynıdır. Değişen şey ibadetlerdir: hayız ve lohusalık günlerinde namaz kılınmaz, oruç tutulmaz ve Kâbe tavaf edilmez. Bu günlerin namazları kaza edilmez, oruçları ise sonradan tutulur. Temizlik ve rahat giyim bu dönemde ayrıca önem kazanır. Durumun bitiminde gusül abdesti alınarak ibadetlere devam edilir.
Hayız ve Nifas Hükümleri →Nifas (Sözlük) →Kadın ve İbadet Soruları →
Tesettür giyim satmak veya dikmek sevap mı?
İnsanların örtünmesine vesile olan helal bir ticaret, hem geçim hem hayır kapısıdır. Hayra vesile olan, onu yapan gibi sevap alır. Ancak bu işte de ticaret ahlakına uymak esastır: kumaş kalitesini doğru söylemek, kusuru gizlememek ve fahiş fiyattan kaçınmak gerekir. Aldatan kişinin bu işi yapması sevabı götürür. Ürünün gerçekten kapatıcı olup olmadığına da dikkat edilmelidir.
Hayra Vesile Olan Yapan Gibidir →İslam'da Ticaret Ahlakı →Aldatan Bizden Değildir →
İnternetten tesettür giyim alırken nelere dikkat etmeliyim?
Ürünün kumaş bilgisine, astar olup olmadığına ve beden tablosuna bakmak ilk adımdır. Fotoğraflar kumaşın gerçek kalınlığını her zaman göstermez; bu yüzden müşteri yorumları ve iade koşulları önemlidir. Satıcının iletişim bilgilerinin açık olması güven işaretidir. Alışverişte peşin ödeme yerine kapıda ödeme veya güvenli ödeme yöntemlerini tercih edebilirsiniz. Mağazamızdan yapacağınız alışverişler için sipariş sayfamıza bakabilirsiniz.
Mağaza →Mağaza ve Sipariş Soruları →Ticaret ve Kazanç Soruları →
Giyim ve tesettürle ilgili sorumu nereye sorabilirim?
Kendi durumunuza özel bir hüküm gerekiyorsa bağlı bulunduğunuz il veya ilçe müftülüğüne başvurabilirsiniz. Diyanet İşleri Başkanlığı'nın Alo 190 Dinî Sorular Hattı da telefonla soru sormanıza imkân verir. Genel bilgi için sitemizdeki rehber yazılarını ve diğer soru sayfalarını kullanabilirsiniz. Sitemizdeki asistan aracıyla da sorularınızı yazarak hızlı bir yönlendirme alabilirsiniz.